VitMode

Nauka

Baza badań naukowych

640+ badań cytowanych w naszej bazie wiedzy — filtruj po sile dowodów lub szukaj po temacie.

640 badań

Hypsizygus marmoreus polysaccharides protect against cisplatin-induced intestinal mucositis

Wstępne dowody

Abusidu M, et al. · Frontiers in Nutrition · 2026

W modelu mysim polisacharydy łagodziły uszkodzenia jelit wywołane cisplatyną, poprawiając barierę jelitową i skład mikrobioty.

Standards of Care in Diabetes

Silne dowody

American Diabetes Association · Diabetes Care · 2026

Coroczne, aktualizowane wytyczne kliniczne podkreślające znaczenie powtórzonych pomiarów i kontekstu klinicznego przy interpretacji wyników metabolicznych.

Effects of different types of exercise over 24 weeks on bone mineral density in postmenopausal women: A systematic review with pairwise and network meta-analysis of randomized controlled trials

Silne dowody

Zhou Z, Wei X, Zhang X, Ainsworth BE, Lü J, Liu Y · Journal of Sport and Health Science · 2026

Sieciowa metaanaliza 74 badań (5331 uczestniczek) porównała różne formy ćwiczeń pod kątem wpływu na gęstość mineralną kości u kobiet po menopauzie. Połączenie ćwiczeń wielokierunkowych z treningiem oporowym okazało się najskuteczniejsze dla odcinka lędźwiowego kręgosłupa, szyjki kości udowej, trójkąta Warda i całego szkieletu, a interwencje trwające 52 tygodnie lub dłużej dawały bardziej spójne efekty niż krótsze programy.

A geroprotective probiotic and its functional metabolite counteract inflammaging to extend healthspan

Wstępne dowody

Lu X, et al. · Nature Aging · 2026

Praca identyfikująca Bifidobacterium pseudocatenulatum i jej metabolit 5-AVAB jako czynniki wiążące się z łagodniejszym stanem zapalnym związanym z wiekiem (inflammaging) oraz poprawą funkcji poznawczych i ruchowych u starzejących się myszy; opisuje też mikrobiomowy zegar wieku biologicznego MicroAge. Dane pochodzą głównie z modeli mysich — bezpośrednich badań interwencyjnych na ludziach jeszcze nie przeprowadzono.

Oral microbiome signatures predict biological age and host health

Wstępne dowody

Zhao J, Hu M, Li S, et al. · Nature Communications · 2026

Badanie na dwóch kohortach NHANES (łącznie ponad 5900 osób) budujące model uczenia maszynowego przewidujący wiek chronologiczny na podstawie 64 rodzajów bakterii jamy ustnej; różnica między wiekiem przewidzianym a rzeczywistym (OMAA Score) wiązała się z ryzykiem śmiertelności, kruchości i pogorszonej funkcji nerek.

Oral microbiome signatures predict biological age and host health

Wstępne dowody

Zhao J, Hu M, Li S, et al. · Nature Communications · 2026

Praca wprowadzająca OMAA Score — na podstawie dwóch kohort NHANES (n = 4675) i niezależnej kohorty walidacyjnej (n ≈ 1293) zbudowano model przewidujący wiek z 64 rodzajów bakterii jamy ustnej; OMAA Score niezależnie przewidywał śmiertelność ogólną (HR = 1,05) i kruchość (OR = 1,05) oraz poprawiał przewidywanie ryzyka nowotworów i zawału serca.

Thymosin Beta-4 and TB-500 in Tissue Healing, Regeneration, and Musculoskeletal Repair: A Scoping Review

Wstępne dowody

McGuire F, Hughes E, Maak T, Cushman DM · Applied Sciences · 2026

Systematyczny scoping review przeszukujący PubMed, Europe PMC i ClinicalTrials.gov do marca 2026 roku, który zidentyfikował 80 kwalifikujących się publikacji dotyczących tymozyny beta-4 i TB-500. Ewidencja była w przewadze przedkliniczna (modele zwierzęce i in vitro), dotyczyła głównie pełnej Tβ4, a nie samego fragmentu TB-500, a bezpośrednie dowody dotyczące TB-500 ograniczały się do jednego zidentyfikowanego badania. Kategorie tkanek mięśniowo-szkieletowych (ścięgno, więzadło, mięsień, chrząstka) były reprezentowane szczątkowo względem ran skórnych i rogówki.

Melanotan II nasal spray: a possible risk factor for oral mucosal malignant melanoma?

Hipoteza badawcza

Autorzy przypadku klinicznego · Medycyna (czasopismo kliniczne, opis przypadku) · 2026

Opis przypadku pacjentki stosującej donosowy spray z Melanotan II przed sesjami opalania w solarium, u której rozwinął się czerniak śluzówkowy jamy ustnej. Autorzy stawiają hipotezę o możliwym związku między ekspozycją na substancję (również drogą donosową, nie tylko iniekcyjną) a ryzykiem onkologicznym w obrębie błon śluzowych, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że jednoczasowa ekspozycja na UV w solarium jest istotnym czynnikiem zakłócającym w tym pojedynczym opisie przypadku.

The Dual Role of the Medicinal Mushroom Fomitopsis pinicola in Inhibiting Biofilm and Reducing Antibiotic Resistance of MRSA

Hipoteza badawcza

Karaca B, et al. · Food Science & Nutrition · 2025

Ekstrakt wykazał aktywność wobec MRSA, ograniczając tworzenie biofilmu i sygnalizację quorum sensing bakterii. Badanie in vitro na hodowlach bakteryjnych.

Bioactive Compounds and Pharmacological Properties of the Polypore Fomes fomentarius

Wstępne dowody

Erbiai E.H., et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2025

Analiza owocników wykazała wysoką zawartość związków fenolowych i szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego.

Chromatographic and Chemometric Characterization of the Two Wild Edible Mushrooms Fistulina hepatica and Clitocybe nuda

Wstępne dowody

Saldanha A, et al. · Separations · 2025

Porównawcza analiza składu odżywczego i profilu fenolowego, potwierdzająca bogaty profil fenolowy gatunku opisany we wcześniejszych pracach.

A comprehensive review on multifunctional bioactive properties of elm oyster mushroom Hypsizygus ulmarius

Wstępne dowody

Aditya, Neeraj, Bhatia JN, Yadav AN · Heliyon · 2025

Przegląd zbierający dostępne badania in vitro i na zwierzętach — potwierdza obecność beta-glukanów i fenoli o działaniu przeciwutleniającym, przy braku badań klinicznych u ludzi.

Bioactive Properties of Selected European Phellinus Species: A Comprehensive Study

Wstępne dowody

Świderski G, Kalinowska M, Zapora E, et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2025

Analiza 30 europejskich prób grzybów z rodzaju Phellinus wykazała in vitro aktywność przeciwdrobnoustrojową i przeciwutleniającą.

Schizophyllum radiatum: An uncommon culprit of invasive fungal rhinosinusitis in an immunocompetent patient

Hipoteza badawcza

George A, Jose R, Valsan C, et al. · Medical Mycology Case Reports · 2025

Opis przypadku inwazyjnego grzybiczego zapalenia zatok wywołanego przez S. radiatum, potwierdzonego sekwencjonowaniem.

Efficacy of Gonadotropin Treatment for Induction of Spermatogenesis in Men With Pathologic Gonadotropin Deficiency: A Meta-Analysis

Umiarkowane dowody

Muir CA, Zhang T, Jayadev V, Conway AJ, Handelsman DJ. · Clinical Endocrinology · 2025

Metaanaliza 41 badań i 1673 pacjentów z hipogonadyzmem hipogonadotropowym leczonych gonadotropinami: po medianie 18 miesięcy średnie stężenie plemników wyniosło 11,6 mln/ml, a skojarzenie hCG z FSH istotnie poprawiało liczbę plemników względem samego hCG, bez istotnej różnicy w efekcie na testosteron i objętość jąder między grupami.

Diagnosis, management, and outcomes of drug-induced erythrocytosis: a systematic review

Umiarkowane dowody

Liu J i wsp. · Blood Advances · 2025

Systematyczny przegląd erytrocytozy wywołanej lekami, w tym testosteronem, analizujący jakość dowodów stojących za przyjętymi progami interwencji (m.in. 50% i 54% hematokrytu) oraz skuteczność dostępnych metod postępowania — autorzy wskazują na ograniczoną liczbę badań bezpośrednio testujących te progi u pacjentów na TRT i podkreślają, że obecne rekomendacje opierają się w dużej mierze na ekstrapolacji z innych przyczyn erytrocytozy.

Efficacy of clomiphene citrate and tamoxifen on pregnancy rates in idiopathic male subfertility: A systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Khashaba S, Khashaba S, Krishan A, Bruce A, Almaghlouth A, Huang J, Mima M, Niederberger C · Asian Journal of Urology · 2025

Najbardziej aktualna metaanaliza (10 badań RCT) na temat płodności: odsetek ciąż na klomifenie wyniósł 10,4% wobec 7,1% na placebo, iloraz szans 1,30 (95% CI 0,27–6,17), p=0,74 — różnica statystycznie nieistotna. Najbardziej wiarygodny, aktualny głos w sprawie realnego wpływu klomifenu na wskaźniki płodności.

Urolithin D: A promising metabolite of ellagitannin in combatting oxidative stress

Hipoteza badawcza

Milanović Ž, et al. · Chemico-Biological Interactions · 2025

Praca analizująca mechanizmy chemiczne, dzięki którym urolityna D neutralizuje wolne rodniki i naprawia oksydacyjne uszkodzenia DNA — analiza teoretyczna i in vitro, bez danych z organizmów żywych.

Saliva MicroAge: A salivary microbiome based machine learning model for noninvasive aging assessment and health state prediction

Wstępne dowody

Xu T, Niu Y, Deng C, Cheung Y, Li Y, Hu Z, Sun S, Chen Y, He F, Yang G, Chen F, Duan C, Huang Y, Deng X · iMetaOmics · 2025

Publikacja wprowadzająca model MicroAge — wytrenowany na 4532 próbkach śliny z sześciu kontynentów model ML przewidujący wiek biologiczny z mikrobiomu jamy ustnej; skuteczność mierzona R² ≈ 0,80 w populacji zdrowej spadała do ≈ 0,16 w populacjach z chorobami.

A lysosomal surveillance response to stress extends healthspan

Wstępne dowody

Li TY, Gao AW, Yang R, et al. · Nature Cell Biology · 2025

Badanie na C. elegans opisujące mechanizm LySR — łagodne osłabienie elementu pompy protonowej lizosomu wydłużało życie o ok. 60% poprzez aktywację programu transkrypcyjnego wzmacniającego funkcję lizosomów i usuwanie agregatów białkowych w modelach chorób neurodegeneracyjnych.

Proteomic organ-specific ageing signatures and 20-year risk of age-related diseases: the Whitehall II observational cohort study

Umiarkowane dowody

Kivimäki M, Frank P, Pentti J, et al. · The Lancet Digital Health · 2025

Niezależna walidacja koncepcji zegarów narządowych w brytyjskiej kohorcie Whitehall II z 20-letnią obserwacją, potwierdzająca powiązanie przyspieszonego starzenia poszczególnych narządów z podwyższonym ryzykiem chorób swoistych dla danego narządu.

An unbiased comparison of 14 epigenetic clocks in relation to 174 incident disease outcomes

Umiarkowane dowody

Mavrommatis C, Belsky DW, Ying K, Moqri M, Campbell A, Richmond A, Gladyshev VN, Chandra T, McCartney DL, Marioni RE. · Nature Communications · 2025

Duże, niezależne porównanie 14 popularnych zegarów epigenetycznych na próbie 18 859 osób jako predyktorów 174 chorób i śmiertelności ogólnej w 10-letniej obserwacji; zegary II i III generacji systematycznie przewyższały zegary I generacji.

Effects of sleep deprivation on sports performance and perceived exertion in athletes and non-athletes: a systematic review and meta-analysis

Silne dowody

Kong Y, Yu B, Guan G, Wang Y, He H · Frontiers in Physiology · 2025

Metaanaliza obejmująca sportowców i osoby nietrenujące wykazała, że deprywacja snu istotnie pogarsza wytrzymałość tlenową, funkcję mięśniową, szybkość i kontrolę techniczną, jednocześnie podnosząc subiektywnie odczuwany poziom wysiłku (RPE).

Polysomnographic Evidence of Enhanced Sleep Quality with Adaptive Thermal Regulation

Umiarkowane dowody

Kim JW, Heo S, Lee D, Hong J, Yang D, Moon S · Healthcare · 2025

Badanie polisomnograficzne wykazało, że adaptacyjna regulacja temperatury dopasowana do faz snu istotnie zwiększała udział procentowy snu REM i snu głębokiego w porównaniu do stałej temperatury otoczenia.

Development of a scale for measuring orthosomnia: the Bergen Orthosomnia Scale (BOS)

Wstępne dowody

Guldbrandsen BV, Baron K, Vedaa Ø, Bjorvatn B, Pallesen S · Frontiers in Sleep · 2025

Opracowanie i walidacja pierwszej skali pomiaru ortosomnii, wyodrębniającej dwa czynniki: interferencję danych o śnie z codziennym funkcjonowaniem oraz sztywność przekonań o 'poprawnym' śnie.

2. Diagnosis and Classification of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2025

Silne dowody

American Diabetes Association Professional Practice Committee · Diabetes Care · 2025

Coroczne wytyczne American Diabetes Association definiujące aktualne kryteria diagnostyczne cukrzycy i stanu przedcukrzycowego, w tym progi rozpoznania oparte na doustnym teście obciążenia glukozą.

A Scoping Review on the Prevalence of Hashimoto's Thyroiditis and the Possible Associated Factors

Umiarkowane dowody

Vargas-Uricoechea H, Castellanos-Pinedo A, Urrego-Noguera K, Pinzón-Fernández MV, Meza-Cabrera IA, Vargas-Sierra H · Medical Sciences · 2025

Przegląd zakresowy podsumowujący dane o częstości występowania choroby Hashimoto u dorosłych z wielu regionów świata — wykazał znaczne zróżnicowanie geograficzne (od poniżej 1% do ponad 20%) oraz konsekwentną przewagę zachorowań u kobiet.

Diagnosis, management, and outcomes of drug-induced erythrocytosis: a systematic review

Umiarkowane dowody

Liu J i wsp. · Blood Advances · 2025

Systematyczny przegląd erytrocytozy wywołanej lekami, w tym testosteronem, wskazujący, że przyjęte progi interwencji (50% i 54% hematokrytu) opierają się w dużej mierze na ekstrapolacji z innych przyczyn erytrocytozy i rzadko uwzględniają zmienność samego pomiaru, co ma szczególne znaczenie przy interpretacji pojedynczych wyników granicznych.

Tirzepatide as Compared with Semaglutide for the Treatment of Obesity

Silne dowody

Aronne LJ, Horn DB, le Roux CW i wsp. (SURMOUNT-5 Investigators) · New England Journal of Medicine · 2025

Pierwsze opublikowane badanie head-to-head porównujące tirzepatyd z semaglutydem u dorosłych z otyłością bez cukrzycy typu 2, randomizowanych do maksymalnej tolerowanej dawki jednego lub drugiego leku na 72 tygodnie. Tirzepatyd dał istotnie większą redukcję masy ciała (-20,2% wobec -13,7%; p<0,001) oraz obwodu pasa (-18,4 cm wobec -13,0 cm; p<0,001) niż semaglutyd w tej samej populacji.

Body composition changes during weight reduction with tirzepatide in the SURMOUNT-1 study of adults with obesity or overweight

Umiarkowane dowody

Look M, Dunn JP, Kushner RF i wsp. · Diabetes, Obesity and Metabolism · 2025

Analiza składu ciała metodą DEXA w podgrupie 160 uczestników SURMOUNT-1 wykazała, że do 72. tygodnia masa ciała zmniejszyła się o 21,3%, tkanka tłuszczowa o 33,9%, a beztłuszczowa masa ciała o 10,9% w grupie tirzepatydu. Z utraconej masy ciała ok. 74% stanowiła tkanka tłuszczowa, a 26% masa beztłuszczowa — proporcja zbliżona do obserwowanej w grupie placebo i do wcześniejszych danych dla semaglutydu.

A randomized controlled clinical trial examining the effects of Cordyceps militaris beverage on the immune response in healthy adults

Umiarkowane dowody

Ontawong A, Pengnet S, Thim-Uam A, et al. · Scientific Reports · 2024

8-tygodniowe RCT: napój z fermentowanego C. militaris (2,85 mg kordycepiny) zwiększył aktywność komórek NK i obniżył markery prozapalne (IL-1β, IL-6) u zdrowych dorosłych.

Effects of a combination of Poria Cocos, Ziziphus spinose, and gamma-aminobutyric acid (GABA) on sleep quality and skin health: A randomized double-blind placebo-controlled clinical trial

Wstępne dowody

Hao Y, Song W, Qu L · Food Science & Nutrition · 2024

4-tygodniowe RCT na wieloskładnikowej recepturze (Poria, głóg chiński, GABA) wykazało poprawę czasu snu, wskaźnika PSQI oraz parametrów nawilżenia skóry — efektu nie można przypisać wyłącznie Poria ze względu na złożony skład preparatu.

Tremella fuciformis beverage improves glycated hemoglobin A1c and waist circumference in overweight/obese prediabetic subjects: a randomized controlled trial

Wstępne dowody

Gitsomboon S, Ratanapornsompong G, Ongphiphadhanakul B, et al. · BMC Nutrition · 2024

12-tygodniowe podwójnie zaślepione RCT u osób z nadwagą i stanem przedcukrzycowym wykazało niewielką, ale istotną statystycznie poprawę HbA1c i obniżenie obwodu talii po codziennym spożywaniu napoju z Tremellą w porównaniu z placebo.

Comprehensive Analysis of Bioactive Compounds in Wild Ganoderma applanatum Mushroom from Kerala, South India

Wstępne dowody

Rijia A., et al. · Pharmaceuticals (Basel) · 2024

Analiza dzikich owocników wykazała bogaty skład fitochemiczny, istotną aktywność przeciwutleniającą oraz działanie przeciwdrobnoustrojowe ekstraktu.

Effects of Ginseng on Cognitive Function: A Systematic Review and Meta-Analysis

Umiarkowane dowody

Zeng M, Zhang K, Yang J, et al. · Phytotherapy Research · 2024

Nowsza metaanaliza wykazująca istotną poprawę pamięci przy suplementacji żeń-szeniem, zwłaszcza przy wyższych dawkach, ale brak jednoznacznego efektu na ogólne funkcje poznawcze, uwagę i funkcje wykonawcze.

Testosterone therapy-induced erythrocytosis: can phlebotomy be justified?

Umiarkowane dowody

Bond P i wsp. · Endocrine Connections · 2024

Przegląd krytycznie analizujący dowody stojące za erytrocytozą indukowaną testosteronem oraz zasadność flebotomii jako standardowej interwencji — autorzy wskazują, że mimo realnego ryzyka zakrzepowego związanego z podwyższonym hematokrytem, dowody na skuteczność i bezpieczeństwo rutynowych upustów krwi są ograniczone, a powtarzane flebotomie mogą paradoksalnie nasilać ryzyko poprzez niedotlenienie tkanek i niedobór żelaza.

Testosterone replacement therapy is associated with high satisfaction rates: results of a survey study

Silne dowody

Loeb C, Miller JA, Schneider D i wsp. · International Journal of Impotence Research · 2024

Ankieta 140 mężczyzn na TRT w jednym ośrodku: 62,7% zadowolonych z obecnego schematu terapii, z istotnie wyższą satysfakcją wśród stosujących auto-iniektory (91,7%) i implanty podskórne (90,0%) niż klasyczne iniekcje domięśniowe (67,5%) — pokazuje, że nawet w obrębie samych zastrzyków forma aplikacji ma znaczenie dla odczuwanego komfortu.

TRACK_9: Testosterone replacement assessment: Classical vs. functional hypogonadism — knowledge from a 9-year study

Silne dowody

Zitzmann M, Cremers JF, Krallmann C, Soave A, Kliesch S · Andrology · 2024

Dziewięcioletni rejestr rzeczywistej praktyki klinicznej objął 650 pacjentów i 4362 lata terapii, wszyscy leczeni domięśniowym testosteronem undekanianem 1000 mg (dawka Nebido). Stężenie testosteronu wzrosło z 6,6±2,4 do 19,3±2,9 nmol/l (p<0,001). Wzrosty hematokrytu powyżej 50% i wzrosty PSA odnotowano przy niskich, ale niezerowych częstościach w całej kohorcie w długoterminowej obserwacji.

Urolithin C suppresses colorectal cancer progression via the AKT/mTOR pathway

Wstępne dowody

Yang H, Wu B, Yang Q, Tan T, Shang D, Chen J, Cao C, Xu C · Journal of Natural Medicines · 2024

Badanie in vitro i na modelu zwierzęcym wykazujące, że urolityna C hamuje proliferację i migrację komórek raka jelita grubego oraz zatrzymuje cykl komórkowy poprzez blokowanie szlaku AKT/mTOR.

Oral microbial signatures associated with age and frailty in Canadian adults

Wstępne dowody

DeClercq V, Wright RJ, Nearing JT, Langille MGI · Scientific Reports · 2024

Badanie przekrojowe z udziałem 1357 dorosłych Kanadyjczyków wykazujące związek różnorodności i składu mikrobioty jamy ustnej (na podstawie próbek śliny) zarówno z wiekiem chronologicznym, jak i wskaźnikiem kruchości (frailty index).

A gut aging clock using microbiome multi-view profiles is associated with health and frail risk

Wstępne dowody

Wang H, Chen Y, Feng L, Lu S, Zhu J, Zhao J, Zhang H, Chen W, Lu W · Gut Microbes · 2024

Odrębny, ale koncepcyjnie pokrewny model (gAge) oparty na mikrobiomie jelitowym, pokazujący że podobne podejście do 'zegarów mikrobiomowych' powtarza się w różnych ekosystemach bakteryjnych organizmu i koreluje ze stanem zdrowia oraz ryzykiem kruchości.

Accuracy and Comparison of Core Needle Biopsy Diagnoses With Excision Specimen for Diagnosing Fibroepithelial Lesions of the Breast

Umiarkowane dowody

Tariq MU, Rani A, Kayani N, Sattar AK, Vohra L, Idress R · Cureus · 2024

Analiza zgodności rozpoznań ustalonych na podstawie biopsji gruboigłowej z wynikiem ostatecznym po wycięciu chirurgicznym u pacjentek ze zmianami włóknisto-nabłonkowymi piersi.

Simultaneous quantification of TB-500 and its metabolites in in-vitro experiments and rats by UHPLC-Q-Exactive orbitrap MS/MS and their screening by wound healing activities in-vitro

Wstępne dowody

Zhang Y i wsp. · Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis (badanie metodologiczne) · 2024

Jedno z niewielu badań próbujących farmakokinetycznie i biologicznie scharakteryzować substancję faktycznie odpowiadającą nazwie TB-500, z użyciem wysokorozdzielczej spektrometrii mas w warunkach in vitro i u szczurów. Potwierdzono aktywność prozagojeniową w testach komórkowych, ale badanie nie obejmowało ludzi i nie oceniało gojenia ścięgien czy więzadeł.

Continued Treatment With Tirzepatide for Maintenance of Weight Reduction in Adults With Obesity: The SURMOUNT-4 Randomized Clinical Trial

Silne dowody

Aronne LJ, Sattar N, Horn DB i wsp. · JAMA · 2024

Uczestnicy, którzy po 36 tygodniach terapii tirzepatydem osiągnęli znaczącą redukcję masy ciała, zostali losowo przydzieleni do kontynuacji leku lub przełączenia na placebo na kolejne 52 tygodnie. Osoby kontynuujące tirzepatyd uzyskały dodatkową redukcję masy ciała o 5,5 punktu procentowego, podczas gdy grupa placebo odnotowała przyrost masy ciała o około 14% względem masy na początku okresu randomizowanego wycofania — jednoznacznie pokazując, że efekt wymaga kontynuacji terapii.

Mesotherapy as a Promising Alternative to Minoxidil for Androgenetic Alopecia: A Systematic Review

Wstępne dowody

Aledani EM, Kaur H, Kasapoglu M, Yadavalli R, Nawaz S, Althwanay A, Nath TS · Cureus · 2024

Przegląd systematyczny 11 artykułów (pięć RCT, dwa przeglądy systematyczne, jeden przegląd narracyjny, trzy opisy/serie przypadków) porównujących mezoterapię z minoksydylem 5%. Dwa główne badania porównawcze objęły łącznie zaledwie 95 pacjentów. Autorzy wskazują na krótki czas obserwacji (4-48 tygodni), różnorodność stosowanych substancji (od aminokwasów i witamin po dutasteryd i minoksydyl) oraz ogólny niedobór liczby dużych, wysokiej jakości badań jako główne ograniczenia obecnej bazy dowodowej.

Effect of supplemental vitamin D3 on bone mineral density: a systematic review and meta-analysis

Silne dowody

Kazemian E, Pourali A, Sedaghat F, Karimi M, Basirat V, Sajadi Hezaveh Z, Davoodi SH, Holick MF · Nutrition Reviews · 2023

Metaanaliza wykazała korzystny wpływ suplementacji witaminy D3 na gęstość kości w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i szyjce kości udowej, bez istotnego efektu dla całego ciała i biodra ogółem; efekt zależał m.in. od wyjściowego poziomu 25(OH)D, wieku i stanu kości.

Evaluation of Immune Modulation by β-1,3;1,6 D-Glucan Derived from Ganoderma lucidum in Healthy Adult Volunteers, A Randomized Controlled Trial

Wstępne dowody

Chen S.N., Nan F.H., Liu M.W., Yang M.F., Chang Y.C., Chen S. · Foods · 2023

84-dniowe, podwójnie zaślepione RCT u zdrowych dorosłych wykazało, że beta-glukan z reishi zwiększał liczbę limfocytów T, poprawiał stosunek CD4/CD8, podnosił aktywność komórek NK oraz poziom IgA w porównaniu z placebo.

In Vitro Fermentation Characteristics of Fungal Polysaccharides Derived from Wolfiporia cocos and Their Effect on Human Fecal Microbiota

Hipoteza badawcza

Ma KL, Kei N, Yang F, Lauw S, Chan PL, Chen L, Cheung PCK · Foods · 2023

Badanie in vitro z użyciem ludzkiej mikrobioty kałowej wykazało, że polisacharyd Fu Ling zwiększał produkcję kwasu octowego i sprzyjał wzrostowi bakterii o działaniu przeciwzapalnym — nie jest to badanie interwencyjne na żywych ludziach.

The genome of Lyophyllum shimeji provides insight into the initial evolution of ectomycorrhizal fungal genomes

Hipoteza badawcza

Kobayashi Y, et al. · DNA Research · 2023

Sekwencjonowanie genomu ujawniło cechy pośrednie między grzybami mikoryzowymi a saprotroficznymi — badanie genomiczne, niedotyczące bezpośrednio efektów zdrowotnych.

In vitro cholesterol lowering activity of Ganoderma australe mycelia

Hipoteza badawcza

Wongkhieo S, et al. · Scientific Reports · 2023

Ekstrakt z grzybni zawierał wykrywalną lowastatynę i hamował aktywność reduktazy HMG-CoA w modelu sferoidów wątrobowych in vitro.

The antitumor effect of mycelia extract of Inonotus hispidus on HeLa cells via the mitochondrial-mediated pathway

Wstępne dowody

Tang SJ, Shao CX, Yang Y, Ren R, Jin L, Hu D, Wu SL, Lei P, He YL, Xu J · Journal of Ethnopharmacology · 2023

Ekstrakt peptydowy z grzybni silnie hamował proliferację komórek HeLa in vitro i w mysim modelu ksenograftu, indukując apoptozę.

Bioactivity and Chemical Profiling of Medicinal Fungi Inonotus cuticularis and Inocutis levis

Hipoteza badawcza

Chaharmiri-Dokhaharani S, Ghobad-Nejhad M, Moghimi H, Norouzi H, Moghaddam M · Journal of Medicinal Plants and By-products · 2023

Jedyne odnalezione badanie species-specific: analiza chromatograficzno-spektrometryczna zidentyfikowała związki fenolowe, z podstawowymi testami przeciwbakteryjnymi in vitro.

Cardiovascular Safety of Testosterone-Replacement Therapy in Men (TRAVERSE)

Silne dowody

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P, et al. · New England Journal of Medicine · 2023

Duże randomizowane badanie (n>5000) oceniające bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe TRT u mężczyzn z hipogonadyzmem i czynnikami ryzyka — nie wykazało zwiększonego ryzyka poważnych incydentów sercowo-naczyniowych.

Correlation between serum zinc and testosterone: A systematic review

Umiarkowane dowody

Te L, Liu J, Ma J, Wang S. · Journal of Trace Elements in Medicine and Biology · 2023

Nowszy przegląd systematyczny łączący dane kliniczne i przedkliniczne, potwierdzający że niedobór cynku wiąże się z obniżonym poziomem testosteronu, przy czym wielkość efektu suplementacji zależy od wyjściowego stężenia cynku, dawki i czasu trwania interwencji.

The effect of caffeine on subsequent sleep: A systematic review and meta-analysis

Silne dowody

Gardiner C, Weakley J, Burke LM, Roach GD, Sargent C, Maniar N, Townshend A, Halson SL. · Sleep Medicine Reviews · 2023

Metaanaliza 24 badań wykazująca, że kofeina skraca całkowity czas snu średnio o 45 minut i obniża efektywność snu o 7% — istotny kontrapunkt dla wieczornego stosowania, mimo korzystnego wpływu na czujność w ciągu dnia.

Recommendations From the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome

Silne dowody

Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, et al. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2023

Zaktualizowane międzynarodowe wytyczne oparte na dowodach (254 rekomendacje) potwierdzają centralną rolę insulinooporności w PCOS i rozszerzają zalecenia o ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego jako integralny element opieki.

Temporal trends in sperm count: a systematic review and meta-regression analysis of samples collected globally in the 20th and 21st centuries

Umiarkowane dowody

Levine H, Jørgensen N, Martino-Andrade A, et al. · Human Reproduction Update · 2023

Zaktualizowana metaanaliza tego samego zespołu badawczego, obejmująca 223 badania z 53 krajów, potwierdziła i rozszerzyła na skalę globalną wcześniej opisany trend spadkowy koncentracji plemników, obserwowany na wszystkich kontynentach.

Cardiovascular Safety of Testosterone-Replacement Therapy

Silne dowody

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P i wsp. (TRAVERSE Study Investigators) · New England Journal of Medicine · 2023

Randomizowane badanie non-inferiority na ponad 5200 mężczyznach z hipogonadyzmem i ryzykiem sercowo-naczyniowym — TRT nie zwiększała ryzyka poważnych incydentów sercowo-naczyniowych względem placebo.

Management of Erythrocytosis in Men Receiving Testosterone Therapy: Clinical Consultation Guide

Umiarkowane dowody

Agrawal P, Singh SM, Kohn T · European Urology Focus · 2023

Praktyczny przewodnik dotyczący oceny i monitorowania hematokrytu przed i w trakcie terapii testosteronem, z progami decyzyjnymi dotyczącymi redukcji dawki lub odstawienia leczenia.

Cardiovascular Safety of Testosterone-Replacement Therapy

Silne dowody

Lincoff AM i wsp. · New England Journal of Medicine · 2023

Duże randomizowane badanie TRAVERSE oceniające bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe TRT u mężczyzn z hipogonadyzmem i istniejącym lub podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym — testosteron okazał się nie gorszy od placebo pod względem głównych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE), przy jednoczesnym częstszym występowaniu zatorowości płucnej, migotania przedsionków i ostrego uszkodzenia nerek w grupie leczonej.

Management of Erythrocytosis in Men Receiving Testosterone Therapy: Clinical Consultation Guide

Umiarkowane dowody

Agrawal P, Singh SM, Kohn T · European Urology Focus · 2023

Praktyczny przewodnik dotyczący częstotliwości kontroli hematokrytu w trakcie terapii testosteronem oraz progów decyzyjnych dotyczących redukcji dawki, zmiany formy podania lub czasowego odstawienia leczenia.

Cardiovascular Safety of Testosterone-Replacement Therapy

Silne dowody

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P i wsp. (badanie TRAVERSE) · New England Journal of Medicine · 2023

Duże randomizowane badanie z udziałem ponad 5200 mężczyzn z hipogonadyzmem i istniejącym lub wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Mimo niewielkiego obniżenia HDL w grupie leczonej testosteronem, częstość poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych po średnio 22 miesiącach obserwacji nie różniła się istotnie od placebo — kluczowy kontekst dla interpretacji zmian lipidowych związanych z TRT.

Cardiovascular Safety of Testosterone-Replacement Therapy

Silne dowody

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P i wsp. (TRAVERSE Study Investigators) · New England Journal of Medicine · 2023

Duże, randomizowane badanie kontrolowane placebo (ponad 5200 mężczyzn, 45-80 lat, z hipogonadyzmem i istniejącym lub podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym), zlecone przez FDA specjalnie w celu rozstrzygnięcia pytania o bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe TRT. Testosteron okazał się nie gorszy od placebo pod względem głównych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE: 7,0% vs 7,3%), przy jednocześnie wyższej częstości migotania przedsionków (3,5% vs 2,4%), zatorowości płucnej (0,9% vs 0,5%) i ostrego uszkodzenia nerek (2,3% vs 1,5%) w grupie leczonej.

The complex relation between obstructive sleep apnoea syndrome, hypogonadism and testosterone replacement therapy

Umiarkowane dowody

Graziani A, Grande G, Ferlin A · Frontiers in Reproductive Health · 2023

Przegląd literatury na temat złożonej, dwukierunkowej zależności między OSA, hipogonadyzmem i TRT. Autorzy zwracają uwagę, że dowody stojące za traktowaniem OSA jako przeciwwskazania do TRT są jakościowo ograniczone, a krótkotrwała terapia wysokimi dawkami testosteronu wydaje się nasilać OSA silniej niż przewlekłe stosowanie niższych dawek.

Iron deficiency in young basketball players: Is a 100 μg/L ferritin cut-off appropriate for iron supplementation?

Umiarkowane dowody

Csulak E, Takács T, Babis B, et al. · Clinical Cardiology · 2023

U 65 młodych koszykarzy z niedoborem żelaza bez anemii suplementacja podniosła ferrytynę istotnie bardziej niż placebo (75,5 wobec 54,9 µg/l; p<0,01), ale nie przełożyła się na poprawę VO2max ani szczytowego stężenia mleczanu — uczciwe przypomnienie, że wyrównanie parametrów krwi nie zawsze od razu przekłada się na mierzalną poprawę wydolności.

Occurrence of pulmonary oil microembolism (POME) with intramuscular testosterone undecanoate injection: literature review

Silne dowody

Adam JA, Pastuszak AW, Christensen MB, Spencer R, Sandberg A, Hotaling JM, Lipshultz LI · International Journal of Impotence Research · 2023

Przegląd 48 publikacji, w tym 29 badań obejmujących 7978 pacjentów leczonych testosteronem undekanianem, zidentyfikował w 8 badaniach łącznie 88 epizodów POME lub kaszlu po iniekcji. Jeden z przeglądów porejestracyjnych odnotował 223 przypadki na 3 107 652 podanych iniekcji. Niemal wszystkie przypadki ustępowały samoistnie w ciągu 60 minut bez interwencji medycznej — wniosek: POME jest rzadkie, ale realne.

Lysosomes in senescence and aging

Wstępne dowody

Tan JX, Finkel T · EMBO Reports · 2023

Przegląd dowodów na rolę dysfunkcji lizosomów w starzeniu komórkowym i senescencji, opisujący gromadzenie nieprzetworzonych metabolitów oraz spadek wydolności trawiennej lizosomów wraz z wiekiem.

Mitophagy in human health, ageing and disease

Umiarkowane dowody

Picca A, Faitg J, Auwerx J, et al. · Nature Metabolism · 2023

Obszerny przegląd mechanizmów mitofagii i jej znaczenia dla zdrowia, starzenia i chorób związanych z wiekiem, podsumowujący aktualny stan wiedzy podstawowej i kliniczne implikacje upośledzonej mitofagii.

Organ aging signatures in the plasma proteome track health and disease

Umiarkowane dowody

Oh HSH, Rutledge J, Nachun D, et al. · Nature · 2023

Przełomowe badanie budujące 11 zegarów starzenia narządowego na podstawie proteomiki osocza u ponad 5600 osób w 5 kohortach; wykazało, że przyspieszone starzenie konkretnego narządu zwiększa ryzyko chorób dotyczących tego narządu i śmiertelności ogółem.

Organ aging signatures in the plasma proteome track health and disease

Umiarkowane dowody

Oh HSH, Rutledge J, Nachun D, et al. · Nature · 2023

Praca wprowadzająca 11 zegarów starzenia narządowego opartych na proteomice osocza jako odrębną, młodszą rodzinę zegarów biologicznego wieku, uzupełniającą zegary epigenetyczne.

Folic Acid Deficiency

Silne dowody

Baddam S, Khan KM, Jialal I · StatPearls (NCBI Bookshelf) · 2023

Przegląd kliniczny omawiający przyczyny, mechanizm i diagnostykę niedoboru kwasu foliowego, w tym konieczność różnicowania z niedoborem witaminy B12 oraz rolę folianów w profilaktyce wad cewy nerwowej.

Interpretations of the Role of Plasma Albumin in Prognostic Indices: A Literature Review

Umiarkowane dowody

Gradel KO · Journal of Clinical Medicine · 2023

Przegląd literatury obejmujący 30 wskaźników prognostycznych opartych na albuminie osocza, analizujący, w jakim stopniu poszczególne publikacje wiążą jej poziom ze stanem zapalnym, a w jakim ze stanem odżywienia.

Physiology, Albumin

Silne dowody

Moman RN, Gupta N, Singh C, Varacallo MA · StatPearls (NCBI Bookshelf) · 2023

Przegląd fizjologiczny opisujący syntezę, funkcje transportowe i onkotyczne albuminy oraz mechanizmy prowadzące do hipoalbuminemii w różnych stanach chorobowych.

Systematic review of mesotherapy: a novel avenue for the treatment of hair loss

Wstępne dowody

Gupta AK, Polla Ravi S, Wang T, Talukder M, Starace M, Piraccini BM · Journal of Dermatological Treatment · 2023

Przegląd systematyczny 27 publikacji (z 416 zidentyfikowanych rekordów) na temat mezoterapii w leczeniu łysienia. Autorzy zidentyfikowali sześć klas stosowanych substancji (dutasteryd, minoksydyl, czynniki wzrostu/autologiczne suspensje, toksyna botulinowa, komórki macierzyste, mieszanki witaminowo-mineralne). Część badań zgłasza statystycznie istotną poprawę gęstości włosów, ale autorzy podkreślają brak standaryzacji protokołów i wzywają do większych, kontrolowanych badań porównawczych wobec ustalonych terapii.

EULAR recommendations for the management of systemic lupus erythematosus: 2023 update

Silne dowody

Fanouriakis A, Kostopoulou M, Andersen J, i wsp. (EULAR Task Force) · Annals of the Rheumatic Diseases · 2023

Zaktualizowane wytyczne EULAR rekomendują hydroksychlorochinę u niemal wszystkich pacjentów z toczniem w docelowej dawce ok. 5 mg/kg rzeczywistej masy ciała na dobę, z konsekwentnym dążeniem do ograniczenia dawki glikokortykosteroidów poniżej 5 mg/dobę i dołączeniem leków immunosupresyjnych lub biologicznych przy niewystarczającej odpowiedzi.

Does Ashwagandha supplementation have a beneficial effect on the management of anxiety and stress? A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials

Umiarkowane dowody

Akhgarjand C, Asoudeh F, Bagheri A, Kalantar Z, Vahabi Z, Shab-Bidar S, Rezvani H, Djafarian K · Phytotherapy Research · 2022

Metaanaliza 12 badań RCT (1002 uczestników) wykazała istotne zmniejszenie lęku i poziomu stresu względem placebo; pewność dowodów oceniono jako niską, a wyniki były bardzo niejednorodne.

Effect of Maitake D-fraction in advanced laryngeal and pharyngeal cancers during concurrent chemoradiotherapy: A randomized clinical trial

Wstępne dowody

Hu Q, Xie B · Acta Biochimica Polonica · 2022

Randomizowane badanie u 141 pacjentów z zaawansowanym rakiem krtani/gardła wykazało, że frakcja D maitake podawana w trakcie chemioradioterapii łagodziła nasilenie działań niepożądanych leczenia i poprawiała jakość życia.

Effects of Phellinus linteus extract on immunity improvement: A CONSORT-randomized, double-blinded, placebo-controlled trial

Wstępne dowody

Ku YH, Kang JH, Lee H · Medicine (Baltimore) · 2022

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z udziałem 98 uczestników wykazało istotny wzrost aktywności komórek NK po 8 tygodniach suplementacji 1000 mg ekstraktu dziennie względem placebo (p = 0,008).

Efficacy of Phellinus linteus extract on immunity enhancement: A CONSORT-randomized, double-blind, placebo-controlled pilot trial

Wstępne dowody

Ku YH, Kang JH · Medicine (Baltimore) · 2022

Badanie pilotażowe (n = 30) — przy dawce 1000 mg/dobę zaobserwowano tendencję do poprawy aktywności komórek NK względem placebo po 8 tygodniach.

Clinical Benefits of Golden-Antrodia Camphorata Containing Antroquinonol in Liver Protection and Liver Fat Reduction After Alcoholic Hepatitis

Umiarkowane dowody

Yen Y.-T. et al. · Frontiers in Pharmacology · 2022

Wieloośrodkowe RCT (80 osób) u dorosłych z podwyższonym GGTP — 300 mg/dobę ekstraktu przez 12 tygodni istotnie obniżyło AST, ALT i trójglicerydy względem placebo.

Effects of Piptoporus betulinus Ethanolic Extract on the Proliferation and Viability of Melanoma Cells

Hipoteza badawcza

Bożek J, et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2022

Ekstrakt ograniczał dawkozależnie proliferację i żywotność komórek czerniaka in vitro, przy stosunkowo niskiej cytotoksyczności wobec prawidłowych fibroblastów.

Cellular Antioxidant Properties of Ischnoderma Resinosum Polysaccharide

Wstępne dowody

Liao C, et al. · Molecules · 2022

Wyizolowany polisacharyd wykazał silne działanie przeciwutleniające w testach chemicznych i chronił ludzkie komórki wątrobowe HepG2 przed stresem oksydacyjnym in vitro.

Hypsizygus marmoreus as a Source of Indole Compounds and Other Bioactive Substances

Wstępne dowody

Kała K, et al. · Molecules · 2022

Analiza owocników wykazała obecność tryptofanu, ergotioneiny, lowastatyny i beta-glukanów o potencjalnym działaniu przeciwutleniającym.

Structural analysis and in vitro antitumor effect of polysaccharides from Pholiota adiposa

Wstępne dowody

Zhou J, Gong J, Chai Y, Li D, Zhou C, Sun C, Regenstein JM · Glycoconjugate Journal · 2022

Wyizolowane frakcje polisacharydowe wykazały w testach in vitro zdolność zaburzania cyklu komórkowego i indukcji apoptozy w linii komórek HeLa.

Anticancer and Antioxidant Activity of Water-Soluble Polysaccharides from Ganoderma aff. australe against Human Osteosarcoma Cells

Hipoteza badawcza

Muñoz-Castiblanco T, et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2022

Frakcja polisacharydowa wykazywała wysoką aktywność antyoksydacyjną i zmniejszała żywotność komórek kostniakomięsaka in vitro.

Safety evaluation of β-nicotinamide mononucleotide in healthy adults

Wstępne dowody

Kim M, et al. · Frontiers in Aging Neuroscience · 2022

Badanie bezpieczeństwa wykazujące dobrą tolerancję dawek do 500 mg/dobę przez 12 tygodni u zdrowych dorosłych.

Resveratrol supplementation efficiently improves endothelial health: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials

Wstępne dowody

Mohammadipoor N, Shafiee F, Rostami A, Kahrizi MS, Soleimanpour H, Ghodsi M, Ansari MJ, Bokov DO, Jannat B, Mosharkesh E, Pour Abbasi MS · Phytotherapy Research · 2022

Metaanaliza 17 badań RCT: suplementacja resweratrolem poprawiła rozszerzalność tętnicy zależną od przepływu (FMD, średnio o 1,43 punktu procentowego) i obniżyła ICAM-1, bez istotnych zmian VCAM-1, fibrynogenu i PAI-1.

ESHRE guideline: endometriosis

Silne dowody

Becker CM, Bokor A, Heikinheimo O, et al. (ESHRE Endometriosis Guideline Group) · Human Reproduction Open · 2022

Aktualne wytyczne kliniczne Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE), oparte na przeglądzie dowodów, dostarczają rekomendacji dotyczących diagnostyki oraz leczenia hormonalnego, chirurgicznego i wspomagającego niepłodność.

Secondary Polycythemia in Men Receiving Testosterone Therapy Increases Risk of Major Adverse Cardiovascular Events and Venous Thromboembolism in the First Year of Therapy

Umiarkowane dowody

Ory J i wsp. · Journal of Urology · 2022

Analiza dużej wielośrodkowej bazy danych obejmującej pacjentów na TRT, porównująca ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u mężczyzn, u których rozwinęła się wtórna policytemia (hematokryt ≥52%), względem tych z prawidłowym hematokrytem — wykazano wyższe ryzyko w grupie z policytemią w pierwszym roku terapii.

Adverse cardiovascular events and mortality in men during testosterone treatment: an individual patient and aggregate data meta-analysis

Umiarkowane dowody

Hudson J, Cruickshank M, Quinton R i wsp. · The Lancet Healthy Longevity · 2022

Metaanaliza danych indywidualnych pacjentów z ponad 3000 uczestników badań z randomizacją, wykazująca umiarkowane obniżenie cholesterolu całkowitego, HDL i triglicerydów w grupach leczonych testosteronem, bez wykazania zwiększonego ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych w obserwacji krótko- i średnioterminowej.

Comparison of Outcomes for Hypogonadal Men Treated with Intramuscular Testosterone Cypionate versus Subcutaneous Testosterone Enanthate

Umiarkowane dowody

Choi EJ, Xu P, Barham D, El-Khatib FM, Yafi FA, Kavoussi PK · The Journal of Urology · 2022

Retrospektywne porównanie 234 mężczyzn z hipogonadyzmem leczonych domięśniowym cypionianem lub podskórnym enantanem testosteronu. Grupa na wstrzyknięciach podskórnych miała niższy wzrost estradiolu i hematokrytu — różnica przypisywana raczej drodze podania i profilowi szczyt-dolina niż samej cząsteczce estru, ponieważ porównanie zmieniało jednocześnie ester i drogę podania.

Comparison of Outcomes for Hypogonadal Men Treated with Intramuscular Testosterone Cypionate versus Subcutaneous Testosterone Enanthate

Umiarkowane dowody

Choi EJ, Xu P, Barham D, El-Khatib FM, Yafi FA, Kavoussi PK · The Journal of Urology · 2022

234 mężczyzn z hipogonadyzmem, domięśniowy cypionian 100 mg/tydzień vs podskórny enantan 100 mg/tydzień, 12 tygodni. Trough T wzrósł z 313,6 do 536,4 ng/dl (IM cypionian) i z 246,6 do 552,8 ng/dl (SC enantan), oba p<0,001, bez istotnej różnicy między metodami (p=0,057). Droga podskórna wiązała się z niższym estradiolem i hematokrytem (oba p<0,001); PSA bez istotnej zmiany w żadnej grupie. Ważne zastrzeżenie: porównanie zmieniało jednocześnie ester i drogę podania.

Intrinsic Capacity Defined Using Four Domains and Mortality Risk: A 5-Year Follow-Up of the SarcoPhAge Cohort

Umiarkowane dowody

Locquet M, Sanchez-Rodriguez D, Bruyère O, Geerinck A, Lengelé L, Reginster JY. · The Journal of Nutrition, Health & Aging · 2022

Analiza post-hoc belgijskiej kohorty prospektywnej (n=534) obserwowanej przez 5 lat, wykazująca, że wzrost zdolności wewnętrznej o 1 odchylenie standardowe wiązał się ze spadkiem ryzyka zgonu o ok. 49%, a domeny lokomocji i dobrostanu psychicznego były niezależnie powiązane z niższą śmiertelnością.

Heritability of the glycan clock of biological age

Wstępne dowody

Mijakovac A, Frkatović A, Hanić M, et al. · Frontiers in Cell and Developmental Biology · 2022

Analiza wskazująca na średnią dziedziczność zegara glikanowego na poziomie ok. 39%, co sugeruje istotną rolę czynników środowiskowych w kształtowaniu wyniku.

Reference range of serum uric acid and prevalence of hyperuricemia: a cross-sectional study from baseline data of ELSA-Brasil cohort

Silne dowody

Dório M, Benseñor IM, Lotufo P, Santos IS, Fuller R · Advances in Rheumatology · 2022

Analiza przekrojowa ponad 15 000 uczestników kohorty ELSA-Brasil, ustalająca aktualne zakresy referencyjne kwasu moczowego i częstość hiperurykemii z podziałem na płeć.

Lipoprotein(a): A Genetically Determined, Causal, and Prevalent Risk Factor for Atherosclerotic Cardiovascular Disease: A Scientific Statement From the American Heart Association

Silne dowody

Reyes-Soffer G, Ginsberg HN, Berglund L, et al. · Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology · 2022

Oficjalne stanowisko American Heart Association podsumowujące dowody na przyczynową rolę Lp(a) w miażdżycowej chorobie sercowo-naczyniowej oraz jej silne, genetyczne uwarunkowanie.

Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement

Silne dowody

Kronenberg F, Mora S, Stroes ESG, et al. · European Heart Journal · 2022

Konsensus europejskiego towarzystwa miażdżycowego dotyczący roli Lp(a) w chorobie sercowo-naczyniowej i stenozie aortalnej, z wytycznymi dotyczącymi badania i postępowania przy podwyższonym wyniku.

Cross-reactivity in assays for prolactin and optimum screening policy for macroprolactinaemia

Umiarkowane dowody

Smith TP, Kelly S, Fahie-Wilson MN · Clinical Chemistry and Laboratory Medicine · 2022

Analiza reaktywności krzyżowej różnych testów na prolaktynę z makroprolaktyną oraz rekomendacje dotyczące optymalnej polityki przesiewu w kierunku makroprolaktynemii.

NT-ProBNP and high-sensitivity troponin T as screening tests for subclinical chronic heart failure in a general population

Umiarkowane dowody

Averina M, Stylidis M, Brox J, Schirmer H · ESC Heart Failure · 2022

Badanie populacyjne (Tromsø 7 Study) oceniające wartości referencyjne NT-proBNP i troponiny T zależne od wieku i płci oraz przydatność obu markerów jako narzędzi przesiewowych w wykrywaniu subklinicznej niewydolności serca.

Blood fibrinogen level as a biomarker of adverse outcomes in patients with coronary artery disease: A systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Cui Z, Zhao G, Liu X · Medicine (Baltimore) · 2022

Przegląd systematyczny z metaanalizą 13 badań obejmujących ponad 20 tysięcy pacjentów z chorobą wieńcową, wykazujący istotnie wyższe ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego i poważnych incydentów sercowo-naczyniowych przy podwyższonym fibrynogenie.

Effects of Acute Sleep Loss on Physical Performance: A Systematic and Meta-Analytical Review

Silne dowody

Craven J, McCartney D, Desbrow B, Sabapathy S, Bellinger P, Roberts L, Irwin C · Sports Medicine · 2022

Przegląd systematyczny i metaanaliza wykazujące, że ostry deficyt snu istotnie pogarsza wyniki sportowe, przy czym skala wpływu zależy od rodzaju wysiłku oraz pory dnia, w której wykonywany jest test.

Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity

Silne dowody

Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN i wsp. (SURMOUNT-1 Investigators) · New England Journal of Medicine · 2022

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie III fazy na 2539 dorosłych z otyłością lub nadwagą (bez cukrzycy typu 2), którzy przez 72 tygodnie otrzymywali tirzepatyd w dawce 5, 10 lub 15 mg tygodniowo lub placebo. Średnia redukcja masy ciała wyniosła 16,0% (5 mg), 21,4% (10 mg) i 22,5% (15 mg) wobec 2,4% w grupie placebo. Przy najwyższej dawce 63% uczestników osiągnęło redukcję masy ciała o co najmniej 20%, wobec 1,3% w grupie placebo.

Microneedling Monotherapy for Acne Scar: Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials

Umiarkowane dowody

Shen YC, Chiu WK, Kang YN, Chen C · Aesthetic Plastic Surgery · 2022

Metaanaliza 12 randomizowanych badań kontrolowanych (414 uczestników) oceniająca microneedling jako monoterapię blizn potrądzikowych. Microneedling bez radiofrekwencji dał istotną statystycznie poprawę obiektywnie ocenianej ciężkości blizn (różnica średnich 0,42; 95% CI 0,12-0,73) w porównaniu z grupami kontrolnymi, bez przypadków wtórnego bliznowacenia czy infekcji w żadnym z włączonych badań.

Meta-analysis on the Effectiveness of Xylitol in Caries Prevention

Umiarkowane dowody

Zhan L i wsp. · Journal of Dental Research / Diagnostics (przegląd stomatologiczny) · 2022

Metaanaliza wskazująca, że najefektywniejszy schemat stosowania ksylitolu to żucie lub spożywanie go 3–5 razy dziennie po posiłkach, przy łącznej dawce dobowej 5–10 g — autorzy podkreślają, że dawkowanie i częstość powinny być brane pod uwagę przy zalecaniu ksylitolu jako środka profilaktycznego.

Single-Dose Psilocybin for a Treatment-Resistant Episode of Major Depression

Umiarkowane dowody

Goodwin GM, Aaronson ST, Alvarez O, et al. · New England Journal of Medicine · 2022

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie fazy 2b (COMPASS Pathways) na 233 pacjentach z depresją lekooporną, porównujące jednorazową dawkę 25 mg, 10 mg lub 1 mg (kontrola) syntetycznej psylocybiny z psychologicznym wsparciem. W grupie 25 mg remisję w 3. tygodniu osiągnęło 29,1% uczestników wobec istotnie niższego odsetka w grupie 1 mg. Badanie odnotowało też zdarzenia niepożądane, w tym nasilenie myśli samobójczych u części uczestników z grupy wysokiej dawki, oraz podkreśliło ograniczenia wynikające z funkcjonalnego odślepienia.

Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a Systematic Review & Meta-Analysis

Umiarkowane dowody

Mah J, Pitre T · BMC Complementary Medicine and Therapies · 2021

Metaanaliza 3 badań RCT (151 starszych osób z bezsennością): magnez skrócił czas zasypiania o ok. 17 minut względem placebo, a wydłużenie całkowitego czasu snu (ok. 16 min) nie było istotne statystycznie; jakość dowodów niska lub bardzo niska.

Effects of Shiitake Culinary-Medicinal Mushroom Bars on Lipid and Antioxidant Profiles in Individuals with Borderline High Cholesterol: A Double-Blind Randomized Clinical Trial

Umiarkowane dowody

Spim SRV, Pistila AMH, Pickler TB, Silva MT, Grotto D · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2021

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie u 68 osób z granicznie podwyższonym cholesterolem wykazało, że batoniki z shiitake stosowane przez 66 dni obniżały trójglicerydy i poprawiały markery stresu oksydacyjnego względem placebo.

Study on the structure characterization and moisturizing effect of Tremella polysaccharide fermented from GCMCC5.39

Hipoteza badawcza

Yang M, Zhang Z, He Y, Li C, Wang J, Ma X · Food Science and Human Wellness · 2021

Badanie laboratoryjne na izolowanej, oczyszczonej frakcji polisacharydu Tremelli wykazało silniejsze właściwości ograniczające utratę wilgoci ze skóry niż gliceryna — dotyczy izolowanego związku testowanego na modelu skóry, nie gotowego suplementu.

Homogeneous polyporus polysaccharide inhibits bladder cancer by polarizing macrophages to M1 subtype in tumor microenvironment

Hipoteza badawcza

Jia W, Luo S, Lai G, Li S, Huo S, Li M, Zeng X · BMC Complementary Medicine and Therapies · 2021

Badanie in vitro na ludzkich liniach komórkowych wykazało, że homogenny polisacharyd Polyporus przeprogramowywał makrofagi w kierunku fenotypu M1, hamując proliferację i migrację komórek raka pęcherza.

Antiinflammatory Triterpenoids from the Fruiting Bodies of Fomitopsis pinicola

Hipoteza badawcza

Kuo PC, et al. · Bioorganic Chemistry · 2021

Wyizolowano 34 trójterpeny lanostanowe, oceniając ich aktywność przeciwzapalną na modelu ludzkich neutrofili — badanie czysto laboratoryjne.

Evaluation of antioxidant, antimicrobial and antibiofilm activities of Fomes fomentarius

Wstępne dowody

İrez E.İ., Hacıoğlu Doğru N., Demir N. · Biologica Nyssana · 2021

Ekstrakty wykazały wyższą aktywność przeciwutleniającą niż standard BHT oraz istotne działanie przeciwdrobnoustrojowe i przeciwbiofilmowe.

Effect of Pholiota nameko Polysaccharides Inhibiting Methylglyoxal-Induced Glycation Damage In Vitro

Hipoteza badawcza

Lin H, et al. · Antioxidants (Basel) · 2021

Polisacharydy hamują tworzenie produktów zaawansowanej glikacji w modelu glikacji albuminy i chronią komórki przed uszkodzeniem wywołanym metyloglioksalem.

Antioxidant and hepatoprotective effects of Hypsizygus ulmarius polysaccharide on alcoholic liver injury in rats

Wstępne dowody

Govindan S, Jayabal A, Shanmugam J, Ramani P · Food Science and Human Wellness · 2021

W modelu szczurzym polisacharyd HUP ograniczał stres oksydacyjny i uszkodzenia wątroby wywołane alkoholem.

Cerrena unicolor Laccases, Genes Expression and Regulation of Activity

Wstępne dowody

Pawlik A, Ciołek B, Sulej J, et al. · Biomolecules · 2021

Praca eksperymentalna dotycząca regulacji ekspresji genów lakazy pod wpływem jonów metali i temperatury — czysto biotechnologiczne badanie.

Effect of partial and total sleep deprivation on serum testosterone in healthy males: a systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Su L, Zhang SZ, Zhu J, Wu J, Jiao YZ. · Sleep Medicine · 2021

Przegląd systematyczny i metaanaliza 18 badań (252 mężczyzn) wykazały, że całkowita deprywacja snu (≥24h) istotnie obniżała poziom testosteronu, podczas gdy krótkotrwałe częściowe ograniczenie snu nie miało istotnego statystycznie wpływu.

Nicotinamide mononucleotide increases muscle insulin sensitivity in prediabetic women

Wstępne dowody

Yoshino M, et al. · Science · 2021

Randomizowane badanie (n=25) u kobiet z prediabetes wykazujące poprawę wrażliwości insulinowej mięśni po 10 tygodniach suplementacji — brak istotnego wpływu na masę ciała czy inne markery.

Sleep deprivation and memory: Meta-analytic reviews of studies on sleep deprivation before and after learning

Silne dowody

Newbury CR, Crowley R, Rastle K, Tamminen J. · Psychological Bulletin · 2021

Dwie metaanalizy badań z lat 1970–2020 wykazały, że deprywacja snu przed nauką powoduje większe upośledzenie pamięci niż deprywacja po nauce, choć autorzy podkreślają potrzebę lepiej zaprojektowanych replikacji.

Citicoline and Memory Function in Healthy Older Adults: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial

Umiarkowane dowody

Nakazaki E, Mah E, Sanoshy K, et al. · The Journal of Nutrition · 2021

Randomizowane badanie kontrolowane placebo (n=100) u zdrowych starszych dorosłych z wiekowym osłabieniem pamięci, w którym 500 mg cytykoliny dziennie przez 12 tygodni poprawiło ogólną wydajność pamięci, zwłaszcza pamięci epizodycznej.

The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of postbiotics

Wstępne dowody

Salminen S, Collado MC, Endo A, et al. · Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology · 2021

Oficjalne stanowisko konsensusowe ISAPP formalnie definiujące termin 'postbiotyk' i porządkujące terminologię w tym obszarze.

Effect of physical activity and exercise on telomere length: Systematic review with meta-analysis

Umiarkowane dowody

Valente C, Andrade R, Alvarez L, Rebelo-Marques A, Stamatakis E, Espregueira-Mendes J. · Journal of the American Geriatrics Society · 2021

Metaanaliza wykazująca, że osoby aktywne fizycznie mają dłuższe telomery niż osoby prowadzące siedzący tryb życia, choć autorzy zaznaczają, że same interwencje ćwiczeniowe nie dały istotnego efektu, a część wyniku obserwacyjnego mogła wynikać z błędu publikacji.

Prior testosterone replacement therapy may impact spermatogenic response to combined gonadotropin therapy in severe congenital hypogonadotropic hypogonadism

Wstępne dowody

Shah R, Patil V, Sarathi V, et al. · Pituitary · 2021

Terapia hCG (do 2000 j.m. 3x/tydzień lub 5000 j.m. 2x/tydzień) z hMG, miareczkowana do testosteronu ≥3,5 ng/ml, dała spermatogenezę u 70% pacjentów, ale osoby z wcześniejszą ekspozycją na samą TRT osiągały istotnie niższe szczytowe liczby plemników (mediana 0,05 wobec 9 mln/ml; p=0,004) niż pacjenci wcześniej nieleczeni hormonalnie.

Sensitive ELISA-based detection method for the mitophagy marker p-S65-Ub in human cells, autopsy brain, and blood samples

Wstępne dowody

Fiesel FC, et al. · Autophagy · 2021

Opracowanie czułego testu ELISA wykrywającego fosfo-ubikwitynę (p-S65-Ub) — marker aktywności szlaku PINK1/Parkin — w ludzkich komórkach, tkance mózgowej i osoczu krwi, pozwalającego odróżnić nosicieli mutacji PINK1 od osób zdrowych; wczesny etap rozwoju narzędzia badawczego, nie standardowy test kliniczny.

Extensive weight loss reduces glycan age by altering IgG N-glycosylation

Wstępne dowody

Greto VL, Cvetko A, Štambuk T, et al. · International Journal of Obesity · 2021

Badanie interwencyjne (dieta niskokaloryczna i operacja bariatryczna) wykazujące, że znacząca utrata masy ciała wiąże się ze zmniejszeniem obliczanego wieku glikanowego w perspektywie roku.

NAD+ metabolism and its roles in cellular processes during ageing

Umiarkowane dowody

Covarrubias AJ, Perrone R, Grozio A, Imai SI. · Nature Reviews Molecular Cell Biology · 2021

Obszerny przegląd systematyzujący wiedzę o metabolizmie NAD+, w tym o szlaku ratunkowym, roli NAMPT i CD38 oraz powiązaniach spadku NAD+ z chorobami wieku podeszłego.

Clinical Management of Hyperkalemia

Silne dowody

Palmer BF, Carrero JJ, Clegg DJ, et al. · Mayo Clinic Proceedings · 2021

Przegląd kliniczny dotyczący monitorowania i postępowania w hiperkaliemii, ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą i niewydolnością serca.

Behavioral and psychological treatments for chronic insomnia disorder in adults: an American Academy of Sleep Medicine systematic review, meta-analysis, and GRADE assessment

Silne dowody

Edinger JD, Arnedt JT, Bertisch SM, Carney CE, Harrington JJ, Lichstein KL, Sateia MJ, et al. · Journal of Clinical Sleep Medicine · 2021

Oficjalne wytyczne kliniczne AASM oparte na przeglądzie systematycznym i ocenie GRADE, silnie rekomendujące wieloskładnikową CBT-I jako leczenie pierwszego rzutu bezsenności przewlekłej u dorosłych.

Association of sleep duration in middle and old age with incidence of dementia

Silne dowody

Sabia S, Fayosse A, Dumurgier J, van Hees VT, Paquet C, Sommerlad A, Kivimäki M, Dugravot A, Singh-Manoux A · Nature Communications · 2021

Badanie kohortowe Whitehall II (7959 uczestników, 25 lat obserwacji, 521 przypadków otępienia) wykazało, że krótki sen (≤6h) w wieku 50 i 60 lat wiązał się z odpowiednio 22% i 37% wyższym ryzykiem otępienia, a utrzymujący się krótki sen przez trzy pomiary — z 30-procentowo wyższym ryzykiem, niezależnie od innych czynników ryzyka.

A Systematic Review of the Efficacy and Safety of Over-the-Counter Medications Used in Older People for the Treatment of Primary Insomnia

Umiarkowane dowody

Almond SM, Warren MJ, Shealy KM, Threatt TB, Ward ED · Senior Care Pharmacist · 2021

Przegląd systematyczny u osób starszych wykazał, że melatonina miała najsilniejsze dowody statystycznie istotnej poprawy parametrów snu bez istotnych problemów bezpieczeństwa, waleriana nie wykazała istotnego efektu, a difenhydramina poprawiała sedację, ale bez wyraźnej przewagi bezpieczeństwa nad innymi opcjami.

ACG Clinical Guideline: Upper Gastrointestinal and Ulcer Bleeding

Silne dowody

Laine L, Barkun AN, Saltzman JR, Martel M, Leontiadis GI · American Journal of Gastroenterology · 2021

Wytyczne American College of Gastroenterology dotyczące roli pilnej gastroskopii oraz endoskopowych metod hemostazy w diagnostyce i leczeniu krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego.

EASL Clinical Practice Guidelines on non-invasive tests for evaluation of liver disease severity and prognosis – 2021 update

Silne dowody

Berzigotti A, Tsochatzis E, Boursier J, Castera L, Cazzagon N, Friedrich-Rust M, Petta S, Thiele M · Journal of Hepatology · 2021

Aktualizacja wytycznych European Association for the Study of the Liver dotyczących zastosowania badań nieinwazyjnych, w tym elastografii impulsowej, w ocenie zaawansowania i rokowania chorób wątroby.

Iron deficiency without anaemia: a diagnosis that matters

Silne dowody

Al-Naseem A, Sallam A, Choudhury S, Thachil J · Clinical Medicine (London) · 2021

Przegląd wskazujący, że niedobór żelaza bez niedokrwistości jest co najmniej dwukrotnie częstszy niż jawna niedokrwistość z niedoboru żelaza, a mimo to pozostaje słabo rozpoznawany klinicznie.

Melanotan Tanning Injection: A Rare Cause of Priapism

Wstępne dowody

Mallory JP, Lopategui DM, Cordon BH · Sexual Medicine · 2021

Opis przypadku pacjenta z ostrym priapizmem niedokrwiennym po podskórnej iniekcji Melanotan II, nieodpowiadającym na leczenie zachowawcze (aspiracja i irygacja jamy ciała, iniekcja fenylefryny), który wymagał ostatecznie chirurgicznej dekompresji penoskrotalnej.

Safety of low-dose oral minoxidil for hair loss: A multicenter study of 1404 patients

Silne dowody

Vañó-Galván S, Pirmez R, Hermosa-Gelbard A i wsp. · Journal of the American Academy of Dermatology · 2021

Retrospektywne, wieloośrodkowe badanie 1404 pacjentów (67% kobiet, średni wiek 43 lata) leczonych niskodawkowym minoksydylem doustnym przez co najmniej 3 miesiące z powodu różnych typów łysienia. Najczęstszym skutkiem ubocznym była hipertrichoza (15,1%, powód odstawienia u 0,5% pacjentów). Ogólnoustrojowe działania niepożądane zgłoszono u 5,5% pacjentów (zawroty głowy, zatrzymanie płynów/obrzęki, tachykardia, bóle głowy), bez przypadków zdarzeń zagrażających życiu.

Microbiota from young mice counteracts selective age-associated behavioral deficits

Wstępne dowody

Boehme M, Guzzetta KE, Bastiaanssen TFS, van de Wouw M, Moloney GM, Gual-Grau A i wsp. · Nature Aging · 2021

Przeszczep mikrobioty od młodych myszy do starych, normalnie starzejących się zwierząt (nie progeroidalnych) nie wydłużył istotnie ich życia, ale odwrócił niektóre różnice związane z wiekiem w odporności i hipokampie oraz łagodził wybrane, nie wszystkie, deficyty poznawcze — wynik bardziej ograniczony niż w modelu progeroidalnym, ale ważny jako test hipotezy na normalnie starzejących się zwierzętach.

Diagnosis of mast cell activation syndrome: a global "consensus-2"

Wstępne dowody

Afrin LB, Ackerley MB, Bluestein LS, Brewer JH, Brook JB, Buchanan AD, Cuni JR, Davey WP, Dempsey TT, Dorff SR, Dubravec MS, Guggenheim AG, Hindman KJ, Hoffman B, Kaufman DL, Kratzer SJ, Lee TM, Marantz MS, Maxwell AJ, McCann KK, McKee DL, Menk Otto L, Pace LA, Perkins DD, Radovsky L, Raleigh MS, Rapaport SA, Reinhold EJ, Renneker ML, Robinson WA, Roland AM, Rosenbloom ES, Rowe PC, Ruhoy IS, Saperstein DS, Schlosser DA, Schofield JR, Settle JE, Weinstock LB, Wengenroth M, Westaway M, Xi SC, Molderings GJ · Diagnosis (Berlin) · 2021

Konkurencyjna, istotnie poszerzona propozycja kryteriów diagnostycznych (tzw. „konsensus-2”), dopuszczająca szerszy zestaw mediatorów i łagodniejsze progi ich wzrostu niż konsensus wiedeński z 2012 roku. Autorzy przyznają, że ich kryteria mogą prowadzić do nadrozpoznawania, ale argumentują, że niedorozpoznawanie przy ściślejszych kryteriach jest większym problemem — spór między tymi dwoma podejściami pozostaje nierozstrzygnięty.

Global epidemiology of systemic lupus erythematosus

Silne dowody

Barber MRW, Drenkard C, Falasinnu T, Hoi A, Mak A, Kow NY, Svenungsson E, Peterson J, Clarke AE, Ramsey-Goldman R · Nature Reviews Rheumatology · 2021

Obszerny przegląd globalnej epidemiologii tocznia z ostatnich pięciu lat badań: potwierdza wyraźną przewagę zachorowań u kobiet w wieku rozrodczym oraz istotnie wyższą zapadalność i zwykle ciężki przebieg u osób czarnoskórych w porównaniu z osobami rasy białej.

Trial of Psilocybin versus Escitalopram for Depression

Umiarkowane dowody

Carhart-Harris R, Giribaldi B, Watts R, et al. · New England Journal of Medicine · 2021

Randomizowane badanie fazy 2 na 59 pacjentach z długotrwałą, umiarkowaną do ciężkiej depresją, porównujące dwie dawki 25 mg psylocybiny z sześciotygodniowym leczeniem escitalopramem. Na głównej mierze wyniku (QIDS-SR-16) różnica między grupami nie była istotna statystycznie (p=0,17), choć wskaźniki wtórne (remisja: 57% dla psylocybiny wobec 28% dla escitalopramu) faworyzowały psylocybinę — bez korekty na wielokrotne porównania, co ogranicza siłę tego wniosku.

Effects of Psilocybin-Assisted Therapy on Major Depressive Disorder: A Randomized Clinical Trial

Wstępne dowody

Davis AK, Barrett FS, May DG, et al. · JAMA Psychiatry · 2021

Badanie pilotażowe Johns Hopkins University na 24 uczestnikach, randomizowanych do natychmiastowego leczenia dwiema sesjami psylocybiny (20 mg i 30 mg) lub do 8-tygodniowej grupy oczekującej. 71% uczestników wykazało klinicznie istotną odpowiedź w 1. i 4. tygodniu. Autorzy sami określili badanie jako dowód koncepcji (proof-of-concept) ze względu na małą próbę, brak kontroli placebo i krótki, miesięczny okres obserwacji.

Extraction Optimization, Structural Characterization, and Anticoagulant Activity of Acidic Polysaccharides from Auricularia auricula-judae

Wstępne dowody

Bian C, Wang Z, Shi J · Molecules · 2020

Zoptymalizowana ekstrakcja polisacharydów wydłużała czas krzepnięcia krwi zarówno szlakiem wewnątrz-, jak i zewnątrzpochodnym.

Triterpenoids from functional mushroom Ganoderma resinaceum and the novel role of Resinacein S

Hipoteza badawcza

Huang Y, et al. · Food Research International · 2020

Nowy triterpen Resinacein S zmniejszał rozmiar kropli lipidowych i nasilał markery termogenezy w hodowlach adipocytów.

Cultivated Fruit Body of Phellinus baumii: A Potentially Sustainable Antidiabetic Resource

Wstępne dowody

Yang K, et al. · ACS Omega · 2020

Frakcja fenolowa hamowała aktywność alfa-glukozydazy i poprawiała zużycie glukozy przez insulinooporne komórki wątrobowe in vitro.

Medicinal Mushroom, Grifola gargal, Lowers Triglyceride in Animal Models of Obesity and Diabetes and in Adults with Prediabetes

Wstępne dowody

Harada E, Morizono T, Kanno T, Saito M, Kawagishi H · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2020

W mysich modelach otyłości i cukrzycy ekstrakt obniżał glikemię i trójglicerydy. W bardzo małym pilotażu klinicznym (10 osób, 4 tygodnie) odnotowano istotny spadek trójglicerydów.

Effect of Time-Restricted Eating on Weight Loss

Umiarkowane dowody

Lowe DA, et al. · JAMA Internal Medicine · 2020

RCT porównujące jedzenie ograniczone czasowo (16:8) do standardowych 3 posiłków dziennie — podobna utrata masy ciała w obu grupach po 12 tygodniach.

Omega-3 fatty acids for the primary and secondary prevention of cardiovascular disease

Silne dowody

Abdelhamid AS, Brown TJ, Brainard JS, et al. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2020

Aktualizacja przeglądu Cochrane obejmująca 86 badań i niemal 163 tysiące uczestników wskazuje, że zwiększone spożycie kwasów omega-3 z ryb ma prawdopodobnie niewielki lub żaden wpływ na śmiertelność ogólną i większość twardych punktów sercowo-naczyniowych w populacji ogólnej — istotna nuansa wobec wcześniejszych, bardziej optymistycznych podsumowań.

Sex-specific Estrogen Levels and Reference Intervals from Infancy to Late Adulthood Determined by LC-MS/MS

Umiarkowane dowody

Frederiksen H i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2020

Duże badanie referencyjne ustalające zakresy stężeń estrogenów metodą LC-MS/MS w zależności od wieku i płci. U mężczyzn w wieku 30–60 lat estradiol mieścił się w przedziale ok. 50–150 pmol/L (~14–41 pg/mL) i pozostawał stabilny wraz z wiekiem, w przeciwieństwie do wyraźnie spadającego z wiekiem testosteronu.

Oral iron supplementation in iron-deficient women: How much and how often?

Silne dowody

Stoffel NU, von Siebenthal HK, Moretti D, Zimmermann MB · Molecular Aspects of Medicine · 2020

Przegląd mechanistyczny wyjaśniający, że dawki żelaza ≥60 mg podnoszą hepcydynę na ok. 24 godziny, a efekt ten wygasa po 48 godzinach — na tej podstawie autorzy rekomendują dawki 60–120 mg żelaza podawane co drugi dzień z witaminą C jako optymalny schemat, zamiast tradycyjnie zalecanych 150–200 mg dziennie w dawkach podzielonych.

Occurrence of Pulmonary Oil Microembolism After Testosterone Undecanoate Injection: A Postmarketing Safety Analysis

Silne dowody

Pastuszak AW, Hu Y, Freid JD · Sexual Medicine · 2020

Analiza porejestracyjna wyjaśniająca uzasadnienie obowiązkowego programu REMS dla amerykańskiego preparatu, wprowadzonego ze względu na ryzyko POME i anafilaksji. W okresie nadzoru marzec 2014 – czerwiec 2018 (4,3 roku): 90 092 wydane dawki, 633 przeanalizowane zgłoszenia bezpieczeństwa, 28 potwierdzonych przypadków POME — roczny wskaźnik zgłoszeń poniżej 0,1% na iniekcję. 13 z 17 szczegółowo opisanych przypadków ustąpiło w ciągu 30 minut lub krócej, a ponad 60% nie wymagało interwencji medycznej. Odnotowano jeden zgon zgłoszony 18 miesięcy po epizodzie POME, uznany po analizie za niezwiązany przyczynowo; w 3 z 4 przypadków wymagających pomocy na poziomie izby przyjęć stwierdzono błędy techniki iniekcji lub dawkowania.

IGF1 for the diagnosis of growth hormone deficiency in children and adolescents: a reappraisal

Umiarkowane dowody

Ibba A, Corrias F, Guzzetti C, Casula L, Salerno M, di Iorgi N, Tornese G, et al. · Endocrine Connections · 2020

Analiza ROC oceniająca dokładność pojedynczego pomiaru IGF-1 w rozpoznawaniu niedoboru hormonu wzrostu u dzieci i młodzieży, wykazująca ograniczoną samodzielną czułość i swoistość tego badania.

ACR guidance document on MR safe practices: updates and critical information 2019

Silne dowody

Kanal E, Greenberg TD, Hoff MN, et al. (ACR Committee on MR Safety) · Journal of Magnetic Resonance Imaging · 2020

Aktualizowane wytyczne American College of Radiology dotyczące bezpiecznej praktyki wykonywania badań MRI, w tym zasad kwalifikacji pacjentów z implantami i wszczepionymi urządzeniami elektronicznymi.

Cervical cancer screening for individuals at average risk: 2020 guideline update from the American Cancer Society

Silne dowody

Fontham ETH, Wolf AMD, Church TR, et al. · CA: A Cancer Journal for Clinicians · 2020

Aktualizacja wytycznych American Cancer Society dotycząca przesiewu raka szyjki macicy, w tym rosnącej roli samodzielnego testu na HPV jako preferowanej metody przesiewowej.

Global epidemiology of gout: prevalence, incidence, treatment patterns and risk factors

Silne dowody

Dehlin M, Jacobsson L, Roddy E · Nature Reviews Rheumatology · 2020

Przegląd danych epidemiologicznych z całego świata wykazał, że częstość występowania dny moczanowej wahała się od poniżej 1% do 6,8% populacji, a zapadalność wynosiła 0,1-0,3% rocznie, ze stosunkiem zachorowań mężczyzn do kobiet wynoszącym około 3-4:1 i wyraźnym wzrostem ryzyka wraz z wiekiem.

2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Gout

Silne dowody

FitzGerald JD, Dalbeth N, Mikuls T, Brignardello-Petersen R, Guyatt G, Abeles AM, et al. · Arthritis Care & Research · 2020

Aktualne wytyczne American College of Rheumatology rekomendują strategię treat-to-target w terapii obniżającej poziom kwasu moczowego, z allopurynolem jako lekiem pierwszego rzutu oraz docelowym poziomem moczanu poniżej 6 mg/dl (niższym u pacjentów z tofami).

Minoxidil 1 mg oral versus minoxidil 5% topical solution for the treatment of female-pattern hair loss: A randomized clinical trial

Silne dowody

Ramos PM, Sinclair RD, Kasprzak M, Miot HA · Journal of the American Academy of Dermatology · 2020

Randomizowane badanie porównujące doustny minoksydyl 1 mg/dobę z miejscowym roztworem 5% u kobiet z łysieniem typu kobiecego. Obie formy okazały się porównywalnie skuteczne w zakresie gęstości włosów po określonym czasie terapii, przy czym hipertrichoza (niechciany wzrost włosów na twarzy i ciele) była istotnie częstsza w grupie przyjmującej lek doustnie.

B Vitamins and One-Carbon Metabolism: Implications in Human Health and Disease

Silne dowody

Lyon P, Strippoli V, Fang B, Cimmino L · Nutrients · 2020

Przegląd opisujący metabolizm jednowęglowy jako sieć powiązanych szlaków zależnych od witamin B — folianu, B12, B6 i ryboflawiny — dostarczających grupy metylowe do syntezy DNA, równowagi aminokwasowej, produkcji antyoksydantów i regulacji epigenetycznej, oraz konsekwencje jego zaburzeń dla zdrowia.

European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020

Silne dowody

Fokkens WJ, Lund VJ, Hopkins C, et al. · Rhinology · 2020

Aktualne europejskie wytyczne dotyczące definicji, klasyfikacji i leczenia ostrego i przewlekłego zapalenia zatok, w tym rozróżnienia postaci z polipami i bez polipów nosa oraz rekomendacji dotyczących irygacji nosa solą, steroidów donosowych i wskazań do leczenia biologicznego oraz chirurgicznego.

Oral collagen supplementation: a systematic review of dermatological applications

Umiarkowane dowody

Choi FD, et al. · Journal of Drugs in Dermatology · 2019

Przegląd 11 badań sugerujący poprawę elastyczności i nawilżenia skóry, przy zastrzeżeniu niejednorodnej metodologii i częściowego finansowania przez producentów.

Effects of collagen supplementation on osteoarthritis symptoms: a meta-analysis

Umiarkowane dowody

García-Coronado JM, et al. · International Orthopaedics · 2019

Metaanaliza wskazująca na umiarkowaną poprawę objawów bólowych stawów przy chorobie zwyrodnieniowej po suplementacji kolagenem.

The efficacy of Polyporus Umbellatus polysaccharide in treating hepatitis B in China

Wstępne dowody

Guo Z, Zang Y, Zhang L · Progress in Molecular Biology and Translational Science · 2019

Przegląd systematyczny ponad 11 700 chińskich przypadków klinicznych sugerował skuteczność PPS w leczeniu WZW typu B, głównie w połączeniu ze szczepionką lub lekami przeciwwirusowymi.

Inonotus sanghuang Polyphenols Attenuate Inflammatory Response Via Modulating the Crosstalk Between Macrophages and Adipocytes

Wstępne dowody

Zhang M, Xie Y, Su X, Liu K, Zhang Y, Pang W, Wang J · Frontiers in Immunology · 2019

Badanie komórkowe wykazało, że bogaty w polifenole ekstrakt hamował wydzielanie NO, TNF-α, IL-6 i MCP-1 poprzez blokowanie szlaków ERK, p38 MAPK i STAT3.

Protective effect of a polyphenols-rich extract from Inonotus Sanghuang on bleomycin-induced acute lung injury in mice

Wstępne dowody

Su X, Liu K, Xie Y, Zhang M, Wang Y, Zhao M, Guo Y, Zhang Y, Wang J · Life Sciences · 2019

U myszy suplementacja ekstraktem hamowała stan zapalny i obrzęk płuc wywołany bleomycyną przez 3 tygodnie przed indukcją uszkodzenia.

Ganoderma sinense polysaccharide: An adjunctive drug used for cancer treatment

Wstępne dowody

Zhang Y, Jiang Y, Zhang M, Zhang L · Progress in Molecular Biology and Translational Science · 2019

Rozdział przeglądowy podsumowujący działanie przeciwnowotworowe, antyoksydacyjne i immunomodulujące GSP jako terapii wspomagającej.

Effects of Intermittent Fasting on Health, Aging, and Disease

Umiarkowane dowody

de Cabo R, Mattson MP. · New England Journal of Medicine · 2019

Przegląd mechanizmów metabolicznych postu przerywanego — silne dane przedkliniczne, umiarkowane i wciąż rozwijające się dane kliniczne u ludzi.

2019 ACC/AHA Guideline on the Primary Prevention of Cardiovascular Disease

Silne dowody

Arnett DK, Blumenthal RS, Albert MA, et al. · Journal of the American College of Cardiology · 2019

Wytyczne kliniczne podsumowujące dowody na przyczynową rolę LDL w rozwoju miażdżycowej choroby sercowo-naczyniowej oraz zasady profilaktyki pierwotnej.

Iron Deficiency

Silne dowody

Camaschella C · Blood · 2019

Przegląd diagnostyki i leczenia niedoboru żelaza, w tym roli i ograniczeń ferrytyny jako markera zapasów żelaza w kontekście współistniejącego stanu zapalnego.

The pharmacological potential and possible molecular mechanisms of action of Inonotus obliquus from experimental observations

Wstępne dowody

Duru KC, Kovaleva EG, Danilova IG, van der Bijl P · Chemico-Biological Interactions · 2019

Przegląd badań laboratoryjnych i na zwierzętach dotyczących właściwości farmakologicznych Inonotus obliquus, w tym jego wyjątkowo wysokiej aktywności antyoksydacyjnej.

The Effect of Citicoline Supplementation on Motor Speed and Attention in Adolescent Males

Umiarkowane dowody

McGlade E, Locatelli A, Hardy J, et al. · Journal of Attention Disorders · 2019

Badanie kontrolowane placebo wykazujące poprawę szybkości psychomotorycznej i wskaźników uwagi po suplementacji cytykoliną u zdrowych młodych mężczyzn.

Sex Hormone Binding Globulin: A Review of its Interactions With Testosterone and Age, and its Impact on Mortality in Men With Type 2 Diabetes

Umiarkowane dowody

Ramachandran S, Hackett GI, Strange RC · Sexual Medicine Reviews · 2019

Przegląd omawiający, jak wiek i cukrzyca typu 2 modyfikują zależność między SHBG a testosteronem, oraz jakie znaczenie prognostyczne ma sam poziom SHBG niezależnie od wyniku testosteronu całkowitego.

MECHANISMS IN ENDOCRINOLOGY: Estradiol as a male hormone

Umiarkowane dowody

Russell N, Grossmann M · European Journal of Endocrinology · 2019

Przegląd dowodów na to, że część działań przypisywanych tradycyjnie testosteronowi u mężczyzn zależy w rzeczywistości od jego aromatyzacji do estradiolu, oraz że estrogen krąży u mężczyzn w stężeniach istotnie fizjologicznych, a nie śladowych.

Effects of CPAP on Testosterone Levels in Patients With Obstructive Sleep Apnea: A Meta-Analysis Study

Umiarkowane dowody

Cignarelli A i wsp. · Frontiers in Endocrinology · 2019

Metaanaliza 12 badań (10 kohortowych i 2 randomizowane) oceniająca wpływ terapii CPAP na poziom testosteronu u mężczyzn z OSA. Nie wykazała istotnej statystycznie zmiany testosteronu całkowitego po leczeniu CPAP, co wskazuje, że sama terapia bezdechu nie u każdego pacjenta normalizuje poziom hormonu.

Prostate-Specific Antigen Levels During Testosterone Treatment of Hypogonadal Older Men: Data from a Controlled Trial

Silne dowody

Cunningham GR, Ellenberg SS, Bhasin S i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2019

Analiza danych z kontrolowanego badania (podbadanie Testosterone Trials) pokazująca realną, ale u większości mężczyzn umiarkowaną skalę wzrostu PSA na TRT: średni wzrost 0,47 ng/ml po 12 miesiącach wobec 0,06 ng/ml w grupie placebo, z 5% mężczyzn osiągających wzrost ≥1,7 ng/ml i 1,9% osiągających potwierdzone PSA >4,0 ng/ml (wobec 0,3% w placebo). Autorzy podkreślają, że mimo statystycznie istotnej różnicy, odsetek mężczyzn wymagających biopsji pozostał niewielki.

Gut Microbiome: Profound Implications for Diet and Disease

Umiarkowane dowody

Hills RD Jr, Pontefract BA, Mishcon HR, Black CA, Sutton SC, Theberge CR · Nutrients · 2019

Obszerny przegląd omawiający wpływ diety i czynników środowiskowych na kształtowanie mikrobiomu jelitowego oraz jego powiązania z otyłością, cukrzycą, zespołem jelita drażliwego, nieswoistymi zapaleniami jelit, depresją, chorobami sercowo-naczyniowymi i nowotworem jelita grubego.

Clomiphene Citrate for the Treatment of Hypogonadism

Umiarkowane dowody

Wheeler KM, Sharma D, Kavoussi PK, Smith RP, Costabile R · Sexual Medicine Reviews · 2019

Przegląd literatury wskazujący na bóle głowy, zawroty głowy, ginekomastię i możliwe nasilenie zaburzeń psychicznych jako działania niepożądane; ogólny wniosek: lek 'generalnie bezpieczny i dobrze tolerowany'. Klasyczne ostrzeżenia o zaburzeniach widzenia pochodzą głównie z literatury dotyczącej innego kontekstu dawkowania u kobiet.

EAA clinical practice guidelines on gynaecomastia evaluation and management

Umiarkowane dowody

Kanakis GA, Nordkap L, Bang AK, et al. · Andrology · 2019

Wytyczne kliniczne Europejskiej Akademii Andrologii wprost odradzają stosowanie SERM, inhibitorów aromatazy i niearomatyzujących androgenów w leczeniu ginekomastii u mężczyzn (rekomendacja R14). Dotyczy specyficznie kontekstu ginekomastii, nie ogólnego zarządzania estradiolem na TRT, ale odzwierciedla ten sam, szerszy sceptycyzm ekspercki wobec rutynowego stosowania tej klasy leków u mężczyzn.

The ellagitannin metabolite urolithin C is a glucose-dependent regulator of insulin secretion through activation of L-type calcium channels

Wstępne dowody

Bayle M, Neasta J, Dall'Asta M, Gautheron G, Virsolvy A, Quignard JF, Youl E, Magous R, Guichou JF, Crozier A, Del Rio D, Cros G, Oiry C · British Journal of Pharmacology · 2019

Badanie na izolowanych komórkach beta trzustki i wysepkach trzustkowych wykazujące, że urolityna C nasila glukozo-zależne wydzielanie insuliny poprzez aktywację kanałów wapniowych typu L — mechanizm badany jako potencjalnie bezpieczniejsza alternatywa dla klasycznych stymulatorów wydzielania insuliny.

The proteostasis network and its decline in ageing

Umiarkowane dowody

Hipp MS, Kasturi P, Hartl FU · Nature Reviews Molecular Cell Biology · 2019

Obszerny przegląd opisujący budowę sieci proteostazy (chaperony, proteasom, autofagia) oraz mechanizmy jej stopniowego osłabiania wraz z wiekiem, powiązanego z chorobami neurodegeneracyjnymi.

Aerobic and resistance exercise training reverses age-dependent decline in NAD+ salvage capacity in human skeletal muscle

Umiarkowane dowody

de Guia RM, Agerholm M, Nielsen TS, et al. · Physiological Reports · 2019

Badanie kliniczne u ludzi wykazujące, że trening aerobowy i siłowy zwiększa zawartość NAMPT w mięśniach szkieletowych, odwracając część związanego z wiekiem spadku zdolności odzysku NAD+.

Estimation of the global prevalence and burden of obstructive sleep apnoea: a literature-based analysis

Silne dowody

Benjafield AV, Ayas NT, Eastwood PR, Heinzer R, Ip MSM, Morrell MJ, Nunez CM, Patel SR, Penzel T, Pepin JL, Peppard PE, Sinha S, Tufik S, Valentine K, Malhotra A · The Lancet Respiratory Medicine · 2019

Analiza literaturowa łącząca dane epidemiologiczne z kilkunastu krajów z modelowaniem populacyjnym, szacująca globalne obciążenie obturacyjnym bezdechem sennym na niemal miliard dorosłych w wieku 30–69 lat.

Interventions to Minimize Jet Lag After Westward and Eastward Flight

Umiarkowane dowody

Roach GD, Sargent C · Frontiers in Physiology · 2019

Przegląd omawiający asymetrię kierunkową jet lagu oraz praktyczne przykłady zastosowania odpowiednio zaplanowanej ekspozycji na światło (i jego unikania) oraz melatoniny do przyspieszenia resynchronizacji zegara biologicznego po lotach transstrefowych w obu kierunkach.

Circadian Rhythm Sleep-Wake Phase Disorders

Umiarkowane dowody

Culnan E, McCullough LM, Wyatt JK · Neurologic Clinics · 2019

Przegląd zaburzeń fazy rytmu okołodobowego, w tym zespołu opóźnionej fazy snu, obejmujący kryteria diagnostyczne, mechanizmy i opcje leczenia (fototerapia, chronoterapia, melatonina).

The Sleep-Immune Crosstalk in Health and Disease

Silne dowody

Besedovsky L, Lange T, Haack M · Physiological Reviews · 2019

Obszerny przegląd dwukierunkowego związku między snem a odpornością, opisujący mechanizmy nocnej redystrybucji limfocytów T, rolę cytokin prozapalnych w architekturze snu oraz wpływ deprywacji snu na odpowiedź poszczepienną i podatność infekcyjną.

Diagnostic yield of upper endoscopy according to appropriateness: A systematic review

Umiarkowane dowody

Zullo A, Manta R, De Francesco V, Fiorini G, Hassan C, Vaira D · Digestive and Liver Disease · 2019

Przegląd systematyczny wykazujący, że wydajność diagnostyczna gastroskopii jest istotnie wyższa, gdy badanie zlecane jest zgodnie z zasadnymi wskazaniami klinicznymi, szczególnie przy krwawieniu i dysfagii.

Standardization of Spirometry 2019 Update. An Official American Thoracic Society and European Respiratory Society Technical Statement

Silne dowody

Graham BL, Steenbruggen I, Miller MR, Barjaktarevic IZ, Cooper BG, Hall GL, Hallstrand TS, et al. · American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine · 2019

Oficjalne stanowisko techniczne ATS/ERS standaryzujące wykonanie i interpretację spirometrii, definiujące kryteria akceptowalności i powtarzalności manewrów oddechowych.

Polysomnography

Silne dowody

Rundo JV, Downey R 3rd · Handbook of Clinical Neurology · 2019

Przegląd metodyki polisomnografii — rejestrowanych sygnałów (EEG, EOG, EMG, EKG, przepływ powietrza, pulsoksymetria) oraz jej roli jako złotego standardu diagnostyki zaburzeń oddychania związanych ze snem.

Safety and Risk of Major Complications With Diagnostic Cardiac Catheterization

Silne dowody

Al-Hijji MA, Lennon RJ, Gulati R, El Sabbagh A, Park JY, Crusan D, Frick M, et al. · Circulation: Cardiovascular Interventions · 2019

Analiza dużej kohorty pacjentów poddanych diagnostycznej cewnikowej angiografii serca, oceniająca częstość i czynniki ryzyka poważnych powikłań tego zabiegu.

Iron Deficiency

Silne dowody

Camaschella C · Blood · 2019

Przegląd diagnostyki niedoboru żelaza opisujący sekwencję zmian: od wyczerpania zapasów magazynowych (ferrytyna) po zmiany w parametrach czerwonokrwinkowych.

Using transferrin saturation as a diagnostic criterion for iron deficiency: a systematic review

Silne dowody

Cacoub P, Vandewalle C, Peoc'h K · Critical Reviews in Clinical Laboratory Sciences · 2019

Systematyczny przegląd potwierdzający wartość diagnostyczną wysycenia transferyny jako uzupełnienia ferrytyny, szczególnie w pierwszej linii diagnostyki u pacjentów z przewlekłymi chorobami zapalnymi.

MECHANISMS IN ENDOCRINOLOGY: Estradiol as a male hormone

Umiarkowane dowody

Russell N., Grossmann M. · European Journal of Endocrinology · 2019

Przegląd dowodów na to, że estradiol krąży u mężczyzn w stężeniach istotnych fizjologicznie i pełni realne funkcje, a nie jest jedynie śladowym produktem ubocznym metabolizmu testosteronu.

Acarbose improves health and lifespan in aging HET3 mice

Silne dowody

Harrison DE, Strong R, Reifsnyder P, Flurkey K, Astle CM, Fernandez E i wsp. · Aging Cell · 2019

Badanie dawka-odpowiedź potwierdziło i rozszerzyło oryginalny wynik z 2014 roku, testując akarbozę w trzech różnych dawkach w tym samym, wieloośrodkowym programie ITP — efekt wydłużenia życia, silniejszy u samców niż u samic, potwierdzono niezależnie, co istotnie zwiększa wiarygodność pierwotnego wyniku.

Healthspan and lifespan extension by fecal microbiota transplantation into progeroid mice

Umiarkowane dowody

Bárcena C, Valdés-Mas R, Mayoral P, Garabaya C, Durand S, Rodríguez F i wsp. (López-Otín C, senior author) · Nature Medicine · 2019

Myszy progeroidalne (dwa niezależne modele przedwczesnego starzenia) wykazywały dysbiozę jelitową zbliżoną do obserwowanej u ludzi w podeszłym wieku, podczas gdy ludzcy stulatkowie wykazywali odwrotny, korzystniejszy profil (więcej Verrucomicrobia). Przeszczep mikrobioty od zdrowych, normalnie starzejących się dawców wydłużył życie i poprawił zdrowie progeroidalnych myszy w obu modelach, a sam transfer bakterii Akkermansia muciniphila odtworzył część tego efektu.

Clinical efficacy of pulsed electromagnetic fields (PEMF) in patients with knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis

Wstępne dowody

Chen Y, Zhao JW, Zhang LY, et al. · Journal of Rehabilitation Medicine · 2019

Przegląd systematyczny ośmiu badań placebo-kontrolowanych w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego: PEMF nie wykazała istotnej przewagi nad placebo w redukcji bólu i sztywności, ale wiązała się z poprawą funkcji fizycznej stawu — autorzy wskazują na potrzebę dalszych badań ustalających optymalne parametry i protokół terapii.

Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2)

Silne dowody

Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J, Boirie Y, Bruyère O, Cederholm T i wsp. · Age and Ageing · 2019

Zaktualizowane, międzynarodowe wytyczne European Working Group on Sarcopenia in Older People, ustalające niską siłę chwytu jako główne kryterium przesiewowe sarkopenii, z progami orientacyjnymi poniżej 27 kg dla mężczyzn i poniżej 16 kg dla kobiet. Dokument podsumowuje dowody, że siła chwytu koreluje silniej z funkcjonalnymi konsekwencjami sarkopenii (upadki, niesprawność) niż sama masa mięśniowa mierzona metodami obrazowymi.

2019 European League Against Rheumatism/American College of Rheumatology Classification Criteria for Systemic Lupus Erythematosus

Silne dowody

Aringer M, Costenbader K, Daikh D, i wsp. (grupa robocza EULAR/ACR) · Arthritis & Rheumatology · 2019

Aktualnie obowiązujące kryteria klasyfikacyjne tocznia, zastępujące starsze kryteria ACR z 1997 roku: wymóg dodatniego ANA jako warunku wstępnego, a następnie punktowa ocena siedmiu domen klinicznych i trzech immunologicznych z progiem co najmniej 10 punktów. W badaniu walidacyjnym kryteria osiągnęły czułość 96,1% i swoistość 93,4%.

Efficacy and Safety of Flexibly Dosed Esketamine Nasal Spray Combined With a Newly Initiated Oral Antidepressant in Treatment-Resistant Depression: A Randomized Double-Blind Active-Controlled Study (TRANSFORM-2)

Silne dowody

Popova V, Daly EJ, Trivedi M, et al. · American Journal of Psychiatry · 2019

Randomizowane, podwójnie zaślepione, aktywnie kontrolowane badanie fazy 3 (jedno z dwóch badań rejestracyjnych TRANSFORM) wykazało, że elastycznie dawkowana esketamina donosowa w połączeniu z nowo wprowadzonym doustnym lekiem przeciwdepresyjnym dała istotnie większą redukcję objawów depresji (różnica 4,4 punktu w skali MADRS w 28. dniu) niż sam doustny lek przeciwdepresyjny z placebo donosowym u pacjentów z depresją lekooporną. To jedyne z dwóch głównych krótkoterminowych badań TRANSFORM, które osiągnęło istotność statystyczną na pierwotnym punkcie końcowym.

Effect of Esketamine Nasal Spray on Time to Relapse in Treatment-Resistant Depression (TRANSFORM-1)

Umiarkowane dowody

Fedgchin M, Trivedi M, Daly EJ, et al. · International Journal of Neuropsychopharmacology · 2019

Drugie badanie rejestracyjne fazy 3 (TRANSFORM-1) porównało stałe dawki esketaminy (56 mg lub 84 mg) z placebo donosowym, każdorazowo z nowo wprowadzonym doustnym lekiem przeciwdepresyjnym. Dawka 84 mg nie osiągnęła istotności statystycznej na pierwotnym punkcie końcowym względem placebo, choć dawka 56 mg wykazała liczbowo korzystny trend. Autorzy podkreślili potrzebę większych, dłuższych badań — wynik ilustruje, że nie wszystkie badania rejestracyjne nad esketaminą dały jednoznacznie pozytywny wynik, mimo ostatecznego zatwierdzenia leku na podstawie całości programu badawczego.

Creatine supplementation and cognitive performance in healthy adults: a systematic review

Umiarkowane dowody

Avgerinos KI, et al. · Experimental Gerontology · 2018

Przegląd wskazujący na potencjalną poprawę pamięci krótkotrwałej i szybkości przetwarzania, silniejszą w warunkach deprywacji snu lub u osób starszych.

Effects of Sparassis crispa in Medical Therapeutics: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials

Hipoteza badawcza

Le Thi Nhu Ngoc, Oh YK, Lee YJ, Lee YC · International Journal of Molecular Sciences · 2018

Przegląd systematyczny 33 RCT — wszystkie na modelach zwierzęcych — wykazał m.in. istotne obniżenie insuliny w surowicy i szybsze gojenie ran. Brak badań na ludziach.

Isolation, Structural Elucidation, and α-Glucosidase Inhibitory Activities of Triterpenoid Lactones from Ganoderma resinaceum

Hipoteza badawcza

Chen XQ, et al. · Molecules · 2018

Wyizolowano 14 triterpenów, z których dwa wykazały silniejsze hamowanie α-glukozydazy niż akarboza w teście enzymatycznym in vitro.

Identifying the 'Mushroom of Immortality': Assessing the Ganoderma Species Composition in Commercial Reishi Products

Silne dowody

Loyd AL, Richter BS, Jusino MA, Truong C, Smith ME, Blanchette RA, Smith JA · Frontiers in Microbiology · 2018

Analiza DNA 20 komercyjnych produktów reklamowanych jako Ganoderma lucidum wykazała, że 93% zawierało materiał genetycznie odpowiadający G. lingzhi, a żaden nie zawierał prawdziwej europejskiej G. lucidum.

The aqueous extract of Phellinus igniarius ameliorates dextran sodium sulfate-induced colitis in mice

Wstępne dowody

Sun Y, Zhong S, Yu J, Zhu J, Ji D, Hu G, Wu C, Li Y · PLoS ONE · 2018

Badanie na myszach z indukowanym zapaleniem jelita wykazało, że wodny ekstrakt obniżał poziom cytokin prozapalnych.

Primary Prevention of Cardiovascular Disease with a Mediterranean Diet

Silne dowody

Estruch R, et al. (PREDIMED) · New England Journal of Medicine · 2018

Duże randomizowane badanie (n>7000) wykazujące istotną redukcję poważnych incydentów sercowo-naczyniowych w grupach stosujących dietę śródziemnomorską wzbogaconą o oliwę z oliwek lub orzechy.

Association Between Muscle Strength and Mortality in Adults

Silne dowody

García-Hermoso A, et al. · Archives of Physical Medicine and Rehabilitation · 2018

Metaanaliza wykazująca odwrotną zależność między siłą mięśniową a ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Oficjalne wytyczne kliniczne Endocrine Society dotyczące diagnostyki, doboru formy i monitorowania terapii testosteronem.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące kryteria diagnostyczne hipogonadyzmu oraz zasady różnicowania postaci pierwotnej i wtórnej.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące zalecany harmonogram monitorowania bezpieczeństwa terapii testosteronem.

Association of Cardiorespiratory Fitness With Long-term Mortality Among Adults Undergoing Exercise Treadmill Testing

Silne dowody

Mandsager K, Harb S, Cremer P, et al. · JAMA Network Open · 2018

Analiza ponad 122 000 pacjentów poddanych testom wysiłkowym wykazująca ciągły spadek ryzyka zgonu wraz ze wzrostem wydolności krążeniowo-oddechowej, bez wyraźnego górnego progu korzyści.

Associations between chronotype, morbidity and mortality in the UK Biobank cohort

Umiarkowane dowody

Knutson KL, von Schantz M. · Chronobiology International · 2018

Analiza kohorty UK Biobank obejmująca ponad 430 tysięcy osób, wykazująca że skrajny chronotyp wieczorny wiąże się z wyższym ryzykiem zgonu ze wszystkich przyczyn oraz częstszym występowaniem zaburzeń metabolicznych, psychicznych i sercowo-naczyniowych.

Mechanisms of Insulin Action and Insulin Resistance

Silne dowody

Petersen MC, Shulman GI · Physiological Reviews · 2018

Obszerny przegląd molekularnych mechanizmów działania insuliny oraz defektów sygnalizacji leżących u podstaw insulinooporności.

The effect of fasting or calorie restriction on autophagy induction: A review of the literature

Umiarkowane dowody

Bagherniya M, Butler AE, Barreto GE, Sahebkar A. · Ageing Research Reviews · 2018

Przegląd literatury potwierdzający, że post i restrykcja kaloryczna pozostają najsilniej udokumentowanymi, niegenetycznymi stymulatorami autofagii, choć większość precyzyjnych danych mechanistycznych nadal pochodzi z modeli zwierzęcych, a nie z badań klinicznych na ludziach.

Recommendations from the international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome

Silne dowody

Teede HJ, Misso ML, Costello MF, et al. · Fertility and Sterility · 2018

Międzynarodowe wytyczne oparte na dowodach dotyczące diagnostyki i leczenia PCOS, podkreślające centralną rolę insulinooporności w patofizjologii zespołu.

2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults

Silne dowody

Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, et al. · Hypertension · 2018

Kompleksowe wytyczne kliniczne dotyczące diagnostyki, oceny i leczenia nadciśnienia tętniczego u dorosłych, obejmujące zarówno modyfikację stylu życia, jak i farmakoterapię.

Light-emitting diodes in dermatology: A systematic review of randomized controlled trials

Umiarkowane dowody

Jagdeo J, Austin E, Mamalis A, Wong C, Ho D, Siegel DM. · Lasers in Surgery and Medicine · 2018

Przegląd systematyczny 31 badań RCT nad terapią LED w dermatologii, wykazujący solidne dowody dla leczenia trądziku, opryszczki/półpaśca i przyspieszania gojenia ran ostrych, przy wciąż ograniczonej jakości metodologicznej części badań.

Endometriosis

Silne dowody

Zondervan KT, Becker CM, Missmer SA · Nature Reviews Disease Primers · 2018

Kompleksowy przegląd epidemiologii, mechanizmów, diagnostyki i leczenia endometriozy.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne Endocrine Society definiujące kryteria diagnostyczne hipogonadyzmu, wskazania do TRT oraz zasady monitorowania terapii.

Efficacy and Adverse Events of Testosterone Replacement Therapy in Hypogonadal Men: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized, Placebo-Controlled Trials

Silne dowody

Ponce OJ, Spencer-Bonilla G, Alvarez-Villalobos N i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Metaanaliza badań RCT wykazująca umiarkowaną poprawę funkcji seksualnych przy TRT, przy braku potwierdzonej korzyści dla nastroju, energii i funkcji poznawczych oraz zwiększonym ryzyku erytrocytozy.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne opisujące pełny panel diagnostyczny przed TRT, w tym kryteria dotyczące hematokrytu i PSA jako przeciwwskazań do natychmiastowego rozpoczęcia terapii.

Evaluation and Management of Testosterone Deficiency: AUA Guideline

Silne dowody

Mulhall JP, Trost LW, Brannigan RE i wsp. · The Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association definiujące próg <300 ng/dl jako uzasadniający rozpoznanie niedoboru testosteronu oraz zakres badań poprzedzających kwalifikację do leczenia.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne Endocrine Society ustalające zharmonizowany do standardu CDC dolny próg testosteronu całkowitego (ok. 264 ng/dl) dla zdrowych, nieotyłych młodych mężczyzn oraz zasady interpretacji wyniku w kontekście objawów.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne Endocrine Society definiujące m.in. wymagania dotyczące regularnego, długoterminowego monitorowania bezpieczeństwa terapii testosteronem — podstawa dla stałego, powtarzalnego kosztu badań kontrolnych opisanego w tym wpisie.

Reassessing Free-Testosterone Calculation by Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry Direct Equilibrium Dialysis

Umiarkowane dowody

Fiers T, Wu F, Moghetti P, Vanderschueren D, Lapauw B, Kaufman JM · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Nowsza walidacja porównująca testosteron wolny wyliczony wzorem Vermeulena z bezpośrednim pomiarem metodą LC-MS/MS połączoną z równowagą dializacyjną, potwierdzająca dobrą zgodność w typowym zakresie SHBG i większe rozbieżności na skrajach.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące szczegółowy harmonogram monitorowania TRT — kontrole w 3. i 6. miesiącu, ocenę ryzyka prostaty w oknie 3–12 miesięcy oraz coroczne kontrole po ustabilizowaniu terapii.

Evaluation and Management of Testosterone Deficiency: AUA Guideline

Silne dowody

Mulhall JP, Trost LW, Brannigan RE i wsp. · The Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association opisujące zasady monitorowania mężczyzn w trakcie terapii testosteronem, w tym progi decyzyjne dla PSA i hematokrytu.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące kryteria kwalifikacji do TRT, w tym ciężki, nieleczony obturacyjny bezdech senny jako stan wymagający ostrożności i dodatkowej oceny przed rozpoczęciem terapii testosteronem.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące m.in. protokół monitorowania prostaty podczas TRT: badanie PSA i per rectum przed rozpoczęciem terapii u mężczyzn ≥40 lat z PSA wyjściowym powyżej mediany (0,6 ng/ml), kontrolę po 3–6 miesiącach, a następnie skierowanie do urologa przy potwierdzonym wzroście PSA >1,4 ng/ml w ciągu 12 miesięcy, potwierdzonym PSA >4,0 ng/ml lub nieprawidłowości w badaniu per rectum.

Evaluation and Management of Testosterone Deficiency: AUA Guideline

Silne dowody

Mulhall JP, Trost LW, Brannigan RE i wsp. · Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association dotyczące diagnostyki i leczenia niedoboru testosteronu, w tym analogicznego do wytycznych Endocrine Society protokołu monitorowania PSA i DRE przed startem terapii, po 3–6 miesiącach oraz progów kwalifikujących do skierowania urologicznego. Wytyczne wskazują też, że pacjenci z rakiem prostaty w wywiadzie powinni mieć PSA monitorowane co najmniej w standardowym rytmie, a klinicyści mogą zwiększyć częstotliwość kontroli.

Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bhasin S i wsp. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Kluczowe wytyczne kliniczne Endocrine Society dotyczące diagnostyki i leczenia hipogonadyzmu u mężczyzn, zawierające konkretne rekomendacje dotyczące monitorowania hematokrytu podczas TRT — w tym zalecenie wstrzymania terapii przy hematokrycie powyżej 54% do czasu normalizacji wartości, z możliwością wznowienia leczenia w niższej dawce, oraz flebotomię jako jedną z opcji zarządzania erytrocytozą.

Evaluation and Management of Testosterone Deficiency: AUA Guideline

Silne dowody

Mulhall JP i wsp. · The Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association dotyczące oceny i leczenia niedoboru testosteronu, precyzujące progi liczbowe hematokrytu istotne dla praktyki klinicznej — powyżej 50% zalecane jest wyjaśnienie przyczyny wzrostu, a przy wartości ≥54% redukcja dawki lub czasowe wstrzymanie terapii testosteronem.

Erythrocytosis Following Testosterone Therapy

Umiarkowane dowody

Ohlander SJ, Varghese B, Pastuszak AW · Sexual Medicine Reviews · 2018

Przegląd literatury na temat erytrocytozy (nadmiernego wzrostu hematokrytu) po terapii testosteronem, wskazujący na formy podania i schematy dawkowania dające wysokie szczytowe stężenia testosteronu jako obarczone wyższym ryzykiem tego działania niepożądanego niż profile o bardziej stabilnym, spłaszczonym przebiegu stężeń.

Population Pharmacokinetic/Pharmacodynamic Modeling of Depot Testosterone Cypionate in Healthy Male Subjects

Umiarkowane dowody

Bi Y, Perry PJ, Ellerby M, Murry DJ · CPT: Pharmacometrics & Systems Pharmacology · 2018

31 zdrowych mężczyzn otrzymywało 14 cotygodniowych iniekcji domięśniowych w dawkach badawczych 100, 250 lub 500 mg/tydzień (dawki suprafizjologiczne, użyte do modelowania zależności dawka-odpowiedź, nie standardowe dawki TRT). Jednokompartmentowy model: klirens 2,6 kl/dobę, objętość dystrybucji 14,4 kl. Potencja całkowitego testosteronu dla supresji LH oszacowana na 9,33 ng/ml.

Pharmacokinetics, Safety, and Patient Acceptability of Subcutaneous Versus Intramuscular Testosterone Injection

Umiarkowane dowody

Wilson DM, Kiang TKL, Ensom MHH · American Journal of Health-System Pharmacy · 2018

Znormalizowane względem dawki AUC porównywalne między drogami podania (SC 1,7±0,6 vs IM 1,9±0,6 nmol·dni/l/mg); droga podskórna wiązała się z niższym poziomem lęku przed iniekcją zgłaszanym przez pacjentów — wynik dotyczący doświadczenia pacjenta, nie parametru hormonalnego.

Pathways of cellular proteostasis in aging and disease

Umiarkowane dowody

Klaips CL, Jayaraj GG, Hartl FU · Journal of Cell Biology · 2018

Przegląd szlaków proteostazy komórkowej i dowodów na ich rolę w starzeniu i chorobach związanych z agregacją białek, w dużej mierze na podstawie badań na organizmach modelowych i liniach komórkowych.

DNA methylation-based biomarkers and the epigenetic clock theory of ageing

Umiarkowane dowody

Horvath S, Raj K. · Nature Reviews Genetics · 2018

Fundamentalny przegląd teorii zegara epigenetycznego, opisujący różne generacje zegarów metylacyjnych i ich zastosowanie jako biomarkerów starzenia.

DNA methylation-based biomarkers and the epigenetic clock theory of ageing

Umiarkowane dowody

Horvath S, Raj K. · Nature Reviews Genetics · 2018

Fundamentalny przegląd teorii zegara epigenetycznego, opisujący różne generacje zegarów metylacyjnych i logikę stojącą za ich rosnącą trafnością predykcyjną wobec zdrowia i śmiertelności.

Evidence for the Domains Supporting the Construct of Intrinsic Capacity

Umiarkowane dowody

Cesari M, de Carvalho IA, Thiyagarajan JA, Cooper C, Martin FC, Reginster JY, Vellas B, Beard JR. · The Journals of Gerontology: Series A · 2018

Praca formalizująca pięć domen zdolności wewnętrznej (lokomocja, witalność, poznanie, dobrostan psychiczny, zmysły) na podstawie ram Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania (ICF) i dostępnych dowodów naukowych.

Age and immunity: What is "immunosenescence"?

Umiarkowane dowody

Pawelec G. · Experimental Gerontology · 2018

Przegląd definiujący immunosenescencję i podsumowujący jej kluczowe konsekwencje kliniczne: słabszą odpowiedź na szczepienia, obniżoną zdolność zwalczania nowotworów, nasilony stan zapalny i podatność na autoimmunizację.

The twilight of immunity: emerging concepts in aging of the immune system

Umiarkowane dowody

Nikolich-Žugich J. · Nature Immunology · 2018

Obszerny przegląd mechanizmów starzenia układu odpornościowego, w tym roli inwolucji grasicy, kurczenia repertuaru limfocytów T i wpływu przewlekłych infekcji latentnych.

Immunosenescence and Inflamm-Aging As Two Sides of the Same Coin: Friends or Foes?

Umiarkowane dowody

Fulop T, Larbi A, Dupuis G, et al. · Frontiers in Immunology · 2018

Przegląd opisujący immunosenescencję i inflammaging jako dwa ściśle powiązane, wzajemnie napędzające się aspekty starzenia układu odpornościowego.

Immunosenescence and Inflamm-Aging As Two Sides of the Same Coin: Friends or Foes?

Umiarkowane dowody

Fulop T, Larbi A, Dupuis G, et al. · Frontiers in Immunology · 2018

Przegląd opisujący ścisłe, dwukierunkowe powiązanie inflammagingu z immunosenescencją jako dwóch aspektów tego samego procesu starzenia układu odpornościowego.

Therapeutic Potential of NAD-Boosting Molecules: The In Vivo Evidence

Umiarkowane dowody

Rajman L, Chwalek K, Sinclair DA. · Cell Metabolism · 2018

Przegląd dowodów in vivo dotyczących związków podnoszących poziom NAD+, rozróżniający dostarczanie prekursorów od sprawności samego metabolizmu NAD+.

The current status of homocysteine as a risk factor for cardiovascular disease: a mini review

Umiarkowane dowody

Chrysant SG, Chrysant GS · Expert Review of Cardiovascular Therapy · 2018

Przegląd literatury z lat 2010–2017 podsumowujący dowody na związek homocysteiny z ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz kontrowersje wokół skuteczności jej farmakologicznego obniżania.

Fourth Universal Definition of Myocardial Infarction (2018)

Silne dowody

Thygesen K, Alpert JS, Jaffe AS, Chaitman BR, Bax JJ, Morrow DA, White HD, et al. · Circulation · 2018

Międzynarodowy dokument konsensusowy ESC/ACC/AHA/WHF definiujący kryteria rozpoznania zawału serca w oparciu o dynamikę stężenia troponiny sercowej wysokoczułej względem 99. percentyla górnej granicy normy.

NREM sleep parasomnias as disorders of sleep-state dissociation

Umiarkowane dowody

Castelnovo A, Lopez R, Proserpio P, Nobili L, Dauvilliers Y · Nature Reviews Neurology · 2018

Przegląd mechanizmów neurofizjologicznych parasomnii NREM (lunatykowanie, lęk nocny, konfuzyjne wybudzenia) jako zaburzeń dysocjacji stanu snu i czuwania, oparty na badaniach elektrofizjologicznych i neuroobrazowych.

Effectiveness of screening colonoscopy in reducing the risk of death from right and left colon cancer: a large community-based study

Silne dowody

Doubeni CA, Corley DA, Quinn VP, et al. · Gut · 2018

Duże badanie populacyjne wykazujące porównywalne zmniejszenie ryzyka zgonu z powodu raka jelita grubego zarówno w prawej, jak i lewej części okrężnicy u osób poddanych przesiewowej kolonoskopii.

Screening for Cervical Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement

Silne dowody

Curry SJ, Krist AH, Owens DK, et al., on behalf of the U.S. Preventive Services Task Force · JAMA · 2018

Rekomendacja definiująca aktualne strategie przesiewu raka szyjki macicy — samą cytologię, sam test na HPV lub ich połączenie — wraz z zalecanymi odstępami czasowymi w zależności od wieku.

2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension

Silne dowody

Williams B, Mancia G, Spiering W, Agabiti Rosei E, Azizi M, Burnier M, et al. · European Heart Journal · 2018

Europejskie wytyczne dotyczące rozpoznawania i leczenia nadciśnienia tętniczego, w tym roli ambulatoryjnego monitorowania ciśnienia (ABPM) w potwierdzaniu rozpoznania i wykrywaniu nadciśnienia białego fartucha oraz zamaskowanego.

Ultrasound for Lower Extremity Deep Venous Thrombosis: Multidisciplinary Recommendations From the Society of Radiologists in Ultrasound Consensus Conference

Silne dowody

Needleman L, Cronan JJ, Lilly MP, Merli GJ, Adhikari S, Hertzberg BS, DeJong MR, Streiff MB, Meissner MH · Circulation · 2018

Wieloośrodkowe zalecenia konsensusowe dotyczące protokołu i interpretacji badania USG Doppler w diagnostyce zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych.

Coronary CT Angiography and 5-Year Risk of Myocardial Infarction

Silne dowody

Newby DE, Adamson PD, Berry C, Boon NA, Dweck MR, Flather M, Forbes J, et al. (SCOT-HEART Investigators) · New England Journal of Medicine · 2018

Wieloośrodkowe randomizowane badanie SCOT-HEART wykazujące, że dołączenie angio-TK tętnic wieńcowych do standardowej diagnostyki u pacjentów ze stabilnym bólem w klatce piersiowej zmniejsza 5-letnie ryzyko zgonu wieńcowego lub zawału serca.

Global, regional, and national burden of migraine and tension-type headache, 1990-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016

Silne dowody

Stovner LJ, Nichols E, Steiner TJ i wsp. · The Lancet Neurology · 2018

Analiza danych Global Burden of Disease Study 2016 oszacowała, że migrena dotykała około 1,04 miliarda osób na świecie, plasując się na szóstym miejscu wśród 328 ocenianych chorób pod względem rozpowszechnienia i odpowiadając wraz z bólem głowy typu napięciowego za 6,5% wszystkich lat życia przeżytych z niepełnosprawnością.

Inhaled Combined Budesonide-Formoterol as Needed in Mild Asthma

Silne dowody

O'Byrne PM, FitzGerald JM, Bateman ED, Barnes PJ, Zhong N, Keen C, Jorup C, Lamarca R, Ivanov S, Reddel HK · New England Journal of Medicine · 2018

Badanie SYGMA 1 objęło ponad 3800 pacjentów z łagodną astmą, przydzielonych do doraźnego stosowania terbutaliny, doraźnego budezonidu z formoterolem lub regularnego budezonidu z doraźną terbutaliną. Doraźne stosowanie budezonidu z formoterolem istotnie zmniejszyło ryzyko ciężkich zaostrzeń w porównaniu z samą doraźną terbutaliną, przy porównywalnej kontroli objawów co grupa z regularnym leczeniem.

Reassessing Free-Testosterone Calculation by Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry Direct Equilibrium Dialysis

Umiarkowane dowody

Fiers T, Wu F, Moghetti P, Vanderschueren D, Lapauw B, Kaufman JM · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Walidacja porównująca testosteron wolny wyliczony wzorem Vermeulena z bezpośrednim pomiarem metodą LC-MS/MS połączoną z równowagą dializacyjną — dobra zgodność w typowym zakresie SHBG, większe rozbieżności na skrajach.

Limitations of Serum Ferritin in Diagnosing Iron Deficiency in Inflammatory Conditions

Silne dowody

Dignass A, Farrag K, Stein J · International Journal of Chronic Diseases · 2018

Przegląd omawiający, jak stan zapalny w chorobach takich jak nieswoiste zapalenia jelit, przewlekła niewydolność serca i nerek zawyża ferrytynę i utrudnia rozpoznanie prawdziwego niedoboru żelaza.

Regenerative and Protective Actions of the GHK-Cu Peptide in the Light of the New Gene Data

Umiarkowane dowody

Pickart L, Margolina A · International Journal of Molecular Sciences · 2018

Przegląd podsumowujący mechanizmy działania GHK-Cu w świetle analiz ekspresji genów (Connectivity Map), obejmujących wpływ na ponad cztery tysiące ludzkich genów związanych z syntezą kolagenu, metaloproteinazami, odpowiedzią antyoksydacyjną i naprawą DNA. Cytuje wcześniejsze badanie kliniczne, w którym 12 tygodni aplikacji GHK-Cu na skórę ud zwiększyło produkcję kolagenu u 70% kobiet, wobec 50% w grupie witaminy C i 40% w grupie kwasu retinowego.

Efficacy and safety of the pulsed electromagnetic field in osteoarthritis: a meta-analysis

Wstępne dowody

Wu Z, Ding X, Lei G, et al. · BMJ Open · 2018

Metaanaliza badań kontrolowanych placebo nad PEMF w chorobie zwyrodnieniowej stawów: dla stawu kolanowego wykazała istotną statystycznie redukcję bólu względem placebo, choć przedział ufności znajdował się blisko granicy braku efektu (SMD -0,54; 95% CI od -1,04 do -0,04). Autorzy zwracają uwagę na istotną heterogeniczność badanych protokołów i parametrów urządzeń.

Stevens-Johnson Syndrome After Armodafinil Use

Wstępne dowody

Holfinger S, Roy A, Schmidt M · Journal of Clinical Sleep Medicine · 2018

Opis przypadku 21-letniej kobiety, u której doszło do zespołu Stevensa-Johnsona po rozpoczęciu stosowania armodafinilu (bliskiego krewnego modafinilu, z tym samym ostrzeżeniem w informacji o leku) — autorzy podkreślają, że jest to rzadkie, ale realne i udokumentowane ryzyko w tej klasie leków, wymagające czujności klinicznej od pierwszych tygodni terapii.

International Society of Sports Nutrition position stand: creatine supplementation and exercise

Silne dowody

Kreider RB, et al. · Journal of the International Society of Sports Nutrition · 2017

Przegląd stanowiskowy podsumowujący dekady badań — potwierdza skuteczność i bezpieczeństwo monohydratu kreatyny w populacji sportowej.

Vitamin D Supplementation to Prevent Acute Respiratory Tract Infections

Umiarkowane dowody

Martineau AR, et al. · BMJ · 2017

Metaanaliza danych indywidualnych pacjentów (n>10 000) wykazująca ochronny efekt suplementacji przeciw ostrym infekcjom dróg oddechowych, silniejszy u osób z wyjściowym niedoborem.

The effects of magnesium supplementation on subjective anxiety and stress: a systematic review

Umiarkowane dowody

Boyle NB, et al. · Nutrients · 2017

Przegląd wskazujący na potencjalny, choć metodologicznie ograniczony, związek suplementacji magnezu z redukcją subiektywnego odczuwania stresu.

Cordyceps militaris Improves Tolerance to High-Intensity Exercise After Acute and Chronic Supplementation

Wstępne dowody

Hirsch KR, Smith-Ryan AE, Roelofs EJ, Trexler ET, Mock MG · Journal of Dietary Supplements · 2017

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z placebo (28 osób; 4 g/dobę mieszanki grzybów zawierającej Cordyceps militaris): po tygodniu nie wykazano istotnych różnic, natomiast po 3 tygodniach (podgrupa 10 osób) VO2max wzrosło istotnie w grupie z grzybami (+4,8 ml/kg/min) wobec +0,9 w grupie placebo. Mała próba i mieszanka grzybów, nie czysty C. militaris — wynik wymaga potwierdzenia.

Fomitopsis betulina (formerly Piptoporus betulinus): the Iceman's polypore fungus with modern biotechnological potential

Wstępne dowody

Pleszczyńska M, Lemieszek MK, Siwulski M, Wiater A, Rzeski W, Szczodrak J · World Journal of Microbiology and Biotechnology · 2017

Przegląd literatury opisujący historyczne i współczesne badania laboratoryjne — udokumentowana in vitro aktywność przeciwbakteryjna, przeciwpasożytnicza, przeciwzapalna i przeciwnowotworowa, przy braku badań klinicznych.

Overview of Ganoderma sinense polysaccharide — an adjunctive drug used during concurrent Chemo/Radiation therapy for cancer treatment in China

Wstępne dowody

Jiang Y, et al. · Biomedicine & Pharmacotherapy · 2017

Przegląd opisujący GSP jako lek wspomagający, zarejestrowany w Chinach od 2010 r. Autorzy zaznaczają, że ogólnodostępnych, publikowanych danych z badań klinicznych praktycznie nie ma.

Association Between Sauna Bathing and Risk of Dementia and Alzheimer's Disease

Wstępne dowody

Laukkanen T, et al. · Age and Ageing · 2017

Analiza tej samej kohorty KIHD wskazująca na odwrotną zależność między częstotliwością korzystania z sauny a ryzykiem otępienia.

Long-term hormone therapy for perimenopausal and postmenopausal women

Silne dowody

Marjoribanks J, Farquhar C, Roberts H, Lethaby A, Lee J. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2017

Przegląd systematyczny Cochrane obejmujący liczne randomizowane badania hormonalnej terapii zastępczej potwierdził złożony bilans korzyści (m.in. gęstość kości, objawy naczynioruchowe) i ryzyk (choroba zakrzepowo-zatorowa, udar) zależny od wieku rozpoczęcia terapii i czasu od menopauzy.

An Overview of Heart Rate Variability Metrics and Norms

Umiarkowane dowody

Shaffer F, Ginsberg JP · Frontiers in Public Health · 2017

Przegląd metod pomiaru i interpretacji HRV, podkreślający silną zależność od kontekstu indywidualnego i metodologicznego.

The effect of heart rate variability biofeedback training on stress and anxiety: a meta-analysis

Umiarkowane dowody

Goessl VC, Curtiss JE, Hofmann SG. · Psychological Medicine · 2017

Metaanaliza 24 badań pokazująca, że trening biofeedback oparty na HRV wiąże się z istotną redukcją odczuwanego stresu i lęku — jeden z niewielu przykładów interwencji opartej na HRV z potwierdzoną wartością praktyczną, nie tylko diagnostyczną.

The Risks and Benefits of Long-term Use of Proton Pump Inhibitors: Expert Review and Best Practice Advice From the American Gastroenterological Association

Silne dowody

Freedberg DE, Kim LS, Yang YX · Gastroenterology · 2017

Stanowisko ekspertów American Gastroenterological Association podsumowujące dowody na korzyści i potencjalne ryzyko długotrwałego stosowania inhibitorów pompy protonowej.

Temporal trends in sperm count: a systematic review and meta-regression analysis

Umiarkowane dowody

Levine H, Jørgensen N, Martino-Andrade A, et al. · Human Reproduction Update · 2017

Przegląd systematyczny i metaanaliza wykazujące istotny spadek koncentracji i całkowitej liczby plemników wśród mężczyzn z krajów zachodnich w ciągu kilku dekad.

Cognitive control in media multitaskers: Two replication studies and a meta-Analysis

Umiarkowane dowody

Wiradhany W, Nieuwenstein MR. · Attention, Perception, & Psychophysics · 2017

Metaanaliza łącząca własne próby replikacji z wynikiem Ophira i wsp., potwierdzająca niewielki, ale statystycznie istotny związek między częstą wielozadaniowością medialną a gorszą zdolnością filtrowania rozpraszaczy — słabszy niż w oryginalnym badaniu, ale w tym samym kierunku.

A Reappraisal of Testosterone's Binding in Circulation: Physiological and Clinical Implications

Umiarkowane dowody

Goldman AL, Bhasin S, Wu FCW, Krishna M, Matsumoto AM, Jasuja R · Endocrine Reviews · 2017

Obszerny przegląd fizjologii wiązania testosteronu przez SHBG i albuminy, w tym dyskusja nad ograniczeniami klasycznej hipotezy wolnego hormonu i konsekwencjami klinicznymi błędnej interpretacji testosteronu całkowitego bez uwzględnienia SHBG.

Sleep duration and risk of all-cause mortality: A flexible, non-linear, meta-regression of 40 prospective cohort studies

Silne dowody

Liu TZ, Xu C, Rota M, Cai H, Zhang C, Shi MJ, Yuan RX, Weng H, Meng XY, Kwong JS, Sun XT · Sleep Medicine Reviews · 2017

Metaanaliza 40 prospektywnych badań kohortowych (2 200 425 uczestników, 271 507 zgonów) wykazała zależność w kształcie litery J między długością snu a śmiertelnością ogólną, z najniższym ryzykiem przy 7 godzinach snu. Ryzyko rosło zarówno przy krótszym, jak i dłuższym śnie, przy czym wzrost ryzyka przy bardzo długim śnie (10–11 godzin) był wyraźnie większy niż przy krótkim śnie (4–6 godzin).

Iron absorption from oral iron supplements given on consecutive versus alternate days and as single morning doses versus twice-daily split dosing in iron-depleted women

Silne dowody

Stoffel NU, Cercamondi CI, Brittenham G, Zeder C, Geurts-Moespot AJ, Swinkels DW, Moretti D, Zimmermann MB · Lancet Haematology · 2017

Badanie z użyciem izotopów żelaza u 40 kobiet z niedoborem żelaza wykazało, że dawkowanie co drugi dzień dało istotnie wyższą absorpcję frakcyjną (21,8% wobec 16,3%) i całkowitą (175,3 mg wobec 131,0 mg; p=0,0010) niż dawkowanie codzienne, przy identycznej łącznej liczbie przyjętych dawek.

Serum Testosterone Concentrations Remain Stable Between Injections in Patients Receiving Subcutaneous Testosterone

Umiarkowane dowody

McFarland J, Craig W, Clarke NJ, Spratt DI · Journal of the Endocrine Society · 2017

11 pacjentów na cotygodniowym podskórnym cypionianie, próbki w 8 punktach czasowych w ciągu tygodnia. Średnie całkowite T 627±206 ng/dl (zakres 205–1410), wolne T 146±51 pg/ml (zakres 38–348), stabilne przez cały tydzień. Kohorta to mężczyźni transpłciowi — autorzy zakładają, że wyniki rozciągają się na mężczyzn hipogonadalnych, ale badanie tego bezpośrednio nie potwierdza w tej grupie.

ACG Clinical Guideline: Evaluation of Abnormal Liver Chemistries

Silne dowody

Kwo PY, Cohen SM, Lim JK · The American Journal of Gastroenterology · 2017

Wytyczne American College of Gastroenterology definiujące wzorce wątrobowokomórkowy i cholestatyczny oraz algorytm dalszej diagnostyki przy nieprawidłowych próbach wątrobowych.

Review of D-dimer testing: Good, Bad, and Ugly

Silne dowody

Linkins LA, Takach Lapner S · International Journal of Laboratory Hematology · 2017

Przegląd kliniczny omawiający mocne i słabe strony testów D-dimerów w diagnostyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym przyczyny wyników fałszywie dodatnich i zasady prawidłowej interpretacji.

Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Kapur VK, Auckley DH, Chowdhuri S, Kuhlmann DC, Mehra R, Ramar K, Harrod CG · Journal of Clinical Sleep Medicine · 2017

Wytyczne American Academy of Sleep Medicine dotyczące diagnostyki obturacyjnego bezdechu sennego u dorosłych, w tym warunków, w jakich domowe badanie bezdechu sennego (HSAT) stanowi akceptowaną alternatywę dla pełnej polisomnografii.

The effects of improving sleep on mental health (OASIS): a randomised controlled trial with mediation analysis

Silne dowody

Freeman D, Sheaves B, Goodwin GM, Yu LM, Nickless A, Harrison PJ, et al. · The Lancet Psychiatry · 2017

Największe jak dotąd randomizowane badanie interwencyjne (3755 studentów) porównujące internetową CBT-I z grupą kontrolną, wykazujące istotną redukcję paranoi, omamów, lęku, depresji i koszmarów sennych po leczeniu bezsenności, z analizą mediacji potwierdzającą, że efekt ten był pośredniczony przez poprawę snu.

Orthosomnia: Are Some Patients Taking the Quantified Self Too Far?

Wstępne dowody

Baron KG, Abbott S, Jao N, Manalo N, Mullen R · Journal of Clinical Sleep Medicine · 2017

Praca opisująca trzy przypadki pacjentów, u których nadmierne skupienie na danych z trackerów snu prowadziło do lęku i samodiagnozowanych zaburzeń snu — praca, która wprowadziła termin ortosomnia do literatury medycznej.

Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Kapur VK, Auckley DH, Chowdhuri S, Kuhlmann DC, Mehra R, Ramar K, Harrod CG · Journal of Clinical Sleep Medicine · 2017

Wytyczne Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu określające wskazania do polisomnografii i domowych testów bezdechu sennego w diagnostyce obturacyjnego bezdechu sennego u dorosłych.

Complication rates of CT-guided transthoracic lung biopsy: meta-analysis

Silne dowody

Heerink WJ, de Bock GH, de Jonge GJ, Groen HJM, Vliegenthart R, Oudkerk M · European Radiology · 2017

Metaanaliza 32 badań obejmujących ponad 8 tys. procedur oceniająca odsetek powikłań biopsji gruboigłowej i cienkoigłowej płuca pod kontrolą tomografii komputerowej.

The global burden of lower urinary tract symptoms suggestive of benign prostatic hyperplasia: A systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Lee SWH, Chan EMC, Lai YK · Scientific Reports · 2017

Systematyczny przegląd i metaanaliza 31 oszacowań częstości występowania z 25 krajów wykazały skumulowaną w ciągu życia częstość występowania objawowego BPH na poziomie 26,2% (95% CI 22,8–29,6%).

A Reappraisal of Testosterone's Binding in Circulation: Physiological and Clinical Implications

Umiarkowane dowody

Goldman AL, Bhasin S, Wu FCW, Krishna M, Matsumoto AM, Jasuja R · Endocrine Reviews · 2017

Obszerny przegląd fizjologii wiązania testosteronu przez SHBG i albuminy oraz konsekwencji klinicznych błędnej interpretacji testosteronu całkowitego bez uwzględnienia SHBG.

A Reappraisal of Testosterone's Binding in Circulation: Physiological and Clinical Implications

Umiarkowane dowody

Goldman AL, Bhasin S, Wu FCW, Krishna M, Matsumoto AM, Jasuja R · Endocrine Reviews · 2017

Przegląd fizjologii wiązania testosteronu przez SHBG i albuminy oraz konsekwencji klinicznych błędnej interpretacji testosteronu całkowitego bez uwzględnienia SHBG.

Age and Duration of Testosterone Therapy Predict Time to Return of Sperm Count after Human Chorionic Gonadotropin Therapy

Umiarkowane dowody

Kohn T.P. i wsp. · Fertility and Sterility · 2017

Retrospektywna analiza mężczyzn z niepłodnością związaną z wcześniejszą terapią testosteronem, wykazująca, że zarówno wyższy wiek, jak i dłuższy czas wcześniejszego stosowania TRT istotnie wydłużają czas potrzebny do powrotu liczby plemników po terapii odbudowującej.

A double-blind, randomised, placebo-controlled trial of Ganoderma lucidum for the treatment of cardiovascular risk factors of metabolic syndrome

Umiarkowane dowody

Klupp N.L., Kiat H., Bensoussan A., Steiner G.Z., Chang D.H. · Scientific Reports · 2016

16-tygodniowe RCT u 84 osób z cukrzycą typu 2 i zespołem metabolicznym nie wykazało istotnego wpływu ekstraktu Ganoderma lucidum na HbA1c, glikemię na czczo ani inne parametry kardiometaboliczne — ważny kontrapunkt dla marketingowych obietnic reishi.

Continuous intake of the Chaga mushroom (Inonotus obliquus) aqueous extract suppresses cancer progression and maintains body temperature in mice

Hipoteza badawcza

Arata S., Watanabe J., Maeda M., Yamamoto M., Matsuhashi H., Mochizuki M., Kagami N., Honda K., Inagaki M. · Heliyon · 2016

W mysim modelu raka płuca codzienne podawanie wodnego ekstraktu z chagi przez 3 tygodnie hamowało wzrost guza i przerzuty. Obiecujący wynik przedkliniczny, ale ekstrapolacja na ludzi z chorobą nowotworową nie została potwierdzona badaniami klinicznymi.

Antitumor and immunomodulation activities of polysaccharide from Phellinus baumii

Wstępne dowody

Liu MM, Zeng P, Li XT, Shi LG · International Journal of Biological Macromolecules · 2016

Wyizolowany polisacharyd istotnie hamował proliferację komórek HeLa i SGC-7901 in vitro oraz pobudzał aktywność makrofagów.

In Vitro Antioxidant, Anti-Diabetes, Anti-Dementia, and Inflammation Inhibitory Effect of Trametes pubescens Fruiting Body Extracts

Wstępne dowody

Im KH, Nguyen TK, Choi J, Lee TS · Molecules · 2016

Ekstrakty wykazywały in vitro działanie przeciwutleniające i hamujące enzymy trawienne, a w modelu zwierzęcym zmniejszały obrzęk łapy wywołany karagenem o do 46%.

Schizophyllum radiatum, an Emerging Fungus from Human Respiratory Tract

Wstępne dowody

Siqueira JPZ, Sutton DA, Gené J, et al. · Journal of Clinical Microbiology · 2016

Analiza filogenetyczna 23 klinicznych izolatów wykazała, że 22 z nich, wcześniej klasyfikowanych jako S. commune, należało do S. radiatum.

Chemical and Antioxidant Properties of Wild Edible Mushrooms from Native Nothofagus spp. Forest, Argentina

Wstępne dowody

Toledo CV, Barroetaveña C, Fernandes Â, Barros L, Ferreira ICFR · Molecules · 2016

Profilowanie chemiczne dzikich grzybów z patagońskich lasów, w tym G. gargal — wysoka zawartość trehalozy i umiarkowana aktywność antyoksydacyjna.

The long-term health of vegetarians and vegans

Umiarkowane dowody

Appleby PN, Key TJ · Proceedings of the Nutrition Society · 2016

Przegląd danych z badania kohortowego EPIC-Oxford łączący diety roślinne z niższym ryzykiem chorób niedokrwiennych serca i niższym BMI, przy jednoczesnym wskazaniu ryzyka niedoborów B12 i witaminy D.

Pharmacology of testosterone replacement therapy preparations

Umiarkowane dowody

Shoskes JJ, Wilson MK, Spinner ML. · Translational Andrology and Urology · 2016

Przegląd farmakologii dostępnych preparatów TRT potwierdzający, że iniekcje domięśniowe dają wyraźny cykl szczyt-dolina stężeń, podczas gdy żele transdermalne utrzymują stabilniejszy, zbliżony do rytmu dobowego profil stężeń.

Effects of Testosterone Treatment in Older Men (The Testosterone Trials)

Silne dowody

Snyder PJ, Bhasin S, Cunningham GR, et al. · New England Journal of Medicine · 2016

Zestaw dużych, randomizowanych badań (Testosterone Trials) oceniających efekty terapii testosteronem u starszych mężczyzn z potwierdzonym niskim poziomem hormonu.

Metformin as a Tool to Target Aging

Wstępne dowody

Barzilai N, Crandall JP, Kritchevsky SB, Espeland MA · Cell Metabolism · 2016

Praca przeglądowa przedstawiająca naukowe uzasadnienie badania TAME — hipotezy, że metformina może spowalniać choroby związane z wiekiem u osób bez cukrzycy.

The Social Context of "Do-It-Yourself" Brain Stimulation: Neurohackers, Biohackers, and Lifehackers

Wstępne dowody

Wexler A. · Frontiers in Human Neuroscience · 2016

Analiza bioetyczna społecznego kontekstu praktyk biohackerskich i neurohackerskich, opisująca ich pogranicze między samopoznaniem, eksperymentem na sobie a medycyną.

Importance of Assessing Cardiorespiratory Fitness in Clinical Practice: A Case for Fitness as a Clinical Vital Sign

Silne dowody

Ross R, Blair SN, Arena R, et al. · Circulation · 2016

Oficjalne stanowisko naukowe American Heart Association podsumowujące dowody, że wydolność krążeniowo-oddechowa jest silniejszym predyktorem śmiertelności niż palenie tytoniu, nadciśnienie, wysoki cholesterol czy cukrzyca typu 2, i rekomendujące jej rutynową ocenę jako klinicznego parametru życiowego.

Persistent Metabolic Adaptation 6 Years After "The Biggest Loser" Competition

Umiarkowane dowody

Fothergill E, Guo J, Howard L, et al. · Obesity · 2016

Badanie wykazujące utrzymujący się, obniżony spoczynkowy wydatek energetyczny u uczestników programu masywnej redukcji masy ciała sześć lat po jego zakończeniu.

A review of caffeine's effects on cognitive, physical and occupational performance

Silne dowody

McLellan TM, Caldwell JA, Lieberman HR · Neuroscience & Biobehavioral Reviews · 2016

Obszerny przegląd literatury potwierdzający konsekwentny, pozytywny wpływ kofeiny na czujność, czas reakcji i wydolność fizyczną w szerokim zakresie dawek.

The Effect of Cold Showering on Health and Work: A Randomized Controlled Trial

Umiarkowane dowody

Buijze GA, Sierevelt IN, van der Heijden BC, Dijkgraaf MG, Frings-Dresen MH · PLOS ONE · 2016

Duże randomizowane badanie wykazujące, że regularne zimne prysznice wiążą się z istotnie niższą absencją chorobową, choć nie z mniejszą częstością samych infekcji.

Effects of Testosterone Treatment in Older Men (The Testosterone Trials)

Silne dowody

Snyder PJ, Bhasin S, Cunningham GR i wsp. · New England Journal of Medicine · 2016

Zestaw dużych, randomizowanych badań oceniających efekty TRT u starszych mężczyzn z potwierdzonym niedoborem testosteronu w zakresie funkcji seksualnych, energii, funkcji poznawczych i innych domen.

Effects of Testosterone Treatment in Older Men (The Testosterone Trials)

Silne dowody

Snyder PJ, Bhasin S, Cunningham GR, et al. · New England Journal of Medicine · 2016

Zestaw randomizowanych badań (Testosterone Trials) potwierdzających, że korzyści z terapii testosteronem utrzymują się przy leczeniu ciągłym — co uzasadnia planowanie TRT jako kosztu długoterminowego, a nie jednorazowego wydatku.

Revised Estimates for the Number of Human and Bacteria Cells in the Body

Silne dowody

Sender R, Fuchs S, Milo R · PLoS Biology · 2016

Praca rewidująca popularne szacunki dotyczące liczby komórek bakteryjnych w organizmie człowieka, pokazująca, że stosunek liczby bakterii do komórek ludzkich jest znacznie bliższy 1:1 (ok. 3,8×10^13 komórek bakteryjnych wobec ok. 3,0×10^13 komórek ludzkich) niż wcześniej powszechnie cytowanemu 10:1.

Body-mass index and all-cause mortality: individual-participant-data meta-analysis of 239 prospective studies in four continents

Silne dowody

Global BMI Mortality Collaboration, Di Angelantonio E, Bhupathiraju ShN, Wormser D, Gao P, Kaptoge S, et al. · The Lancet · 2016

Metaanaliza danych indywidualnych uczestników z 239 badań prospektywnych (10 625 411 uczestników), ograniczona do nigdy niepalących bez chorób przewlekłych na starcie, wykazała najniższe ryzyko zgonu przy BMI 22,5-25,0. Ryzyko rosło w przybliżeniu log-liniowo powyżej BMI 25,0, osiągając HR=2,76 przy otyłości III stopnia (BMI 40-60) względem zakresu referencyjnego.

Gonadal steroid-dependent effects on bone turnover and bone mineral density in men

Silne dowody

Finkelstein JS, Lee H, Leder BZ, et al. · Journal of Clinical Investigation · 2016

Przy farmakologicznym zablokowaniu aromatyzacji gęstość mineralna kości kręgosłupa, mierzona metodą DXA i QCT, spadała istotnie we wszystkich badanych grupach dawek testosteronu — potwierdza, że to estrogen, nie testosteron, jest głównym hormonalnym regulatorem gęstości kości u mężczyzn, wyjaśniając mechanistycznie wynik badania Burnett-Bowie i wsp. z 2009 roku.

Epigenetic age acceleration predicts cancer, cardiovascular, and all-cause mortality in a German case cohort

Umiarkowane dowody

Perna L, Zhang Y, Mons U, Holleczek B, Saum KU, Brenner H. · Clinical Epigenetics · 2016

Badanie kohortowe (n=1863) wykazujące, że każde 5 lat przyspieszenia wieku epigenetycznego wg zegara Horvatha wiązało się ze wzrostem ryzyka zgonu ogółem o ok. 23%, niezależnie od wieku metrykalnego.

The World report on ageing and health: a policy framework for healthy ageing

Umiarkowane dowody

Beard JR, Officer A, de Carvalho IA, et al. · The Lancet · 2016

Przełomowy raport WHO wprowadzający koncepcję zdolności wewnętrznej jako centralny element nowej definicji zdrowego starzenia, opartej na funkcjonalnej zdolności danej osoby, a nie wyłącznie na obecności lub braku choroby.

CD38 Dictates Age-Related NAD Decline and Mitochondrial Dysfunction through an SIRT3-Dependent Mechanism

Umiarkowane dowody

Camacho-Pereira J, Tarragó MG, Chini CCS, et al. · Cell Metabolism · 2016

Badanie na myszach wskazujące CD38 jako główny enzym odpowiedzialny za degradację NAD+ i podawanego z zewnątrz NMN z wiekiem — myszy z wyłączonym genem CD38 nie wykazywały typowego spadku NAD+.

Biochemical Testing of the Thyroid: TSH is the Best and, Oftentimes, Only Test Needed – A Review for Primary Care

Silne dowody

Sheehan MT · Clinical Medicine & Research · 2016

Przegląd wyjaśniający fizjologię osi przysadka-tarczyca oraz właściwą interpretację TSH, fT4 i przeciwciał anty-TPO w podstawowej opiece zdrowotnej.

How to report results of prothrombin and activated partial thromboplastin times

Silne dowody

Tripodi A, Lippi G, Plebani M · Clinical Chemistry and Laboratory Medicine · 2016

Przegląd omawiający różne sposoby raportowania wyników PT i APTT (czas w sekundach, wartość procentowa, stosunek pacjent-do-normy, INR) oraz wynikające z tego trudności interpretacyjne w różnych kontekstach klinicznych.

The value of serum creatine kinase in predicting the risk of rhabdomyolysis-induced acute kidney injury: a systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Safari S, Yousefifard M, Hashemi B, et al. · Clinical and Experimental Nephrology · 2016

Przegląd systematyczny z metaanalizą oceniający, na ile stężenie CK trafnie przewiduje ryzyko ostrego uszkodzenia nerek u pacjentów z rabdomiolizą — wykazujący ograniczoną samodzielną wartość predykcyjną CK.

Prevalence of Sleepwalking: A Systematic Review and Meta-Analysis

Silne dowody

Stallman HM, Kohler M · PLoS ONE · 2016

Metaanaliza 51 badań (ponad 100 000 uczestników) oceniająca rozpowszechnienie lunatykowania — 6,9% w ciągu życia, z istotnie wyższą częstością bieżącą u dzieci (5,0%) niż u dorosłych (1,5%).

Sleep Duration and Quality: Impact on Lifestyle Behaviors and Cardiometabolic Health: A Scientific Statement From the American Heart Association

Silne dowody

St-Onge MP, Grandner MA, Brown D, Conroy MB, Jean-Louis G, Coons M, Bhatt DL · Circulation · 2016

Oficjalne stanowisko naukowe Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego podsumowujące dowody na wpływ długości i jakości snu na zachowania związane ze stylem życia oraz zdrowie sercowo-naczyniowe i metaboliczne.

Screening for Breast Cancer: U.S. Preventive Services Task Force Recommendation Statement

Silne dowody

Siu AL, on behalf of the U.S. Preventive Services Task Force · Annals of Internal Medicine · 2016

Rekomendacja oparta na przeglądzie randomizowanych badań klinicznych, potwierdzająca zmniejszenie umieralności na raka piersi dzięki przesiewowej mammografii u kobiet w wieku 50 lat i starszych.

The diagnostic accuracy of routine electroencephalography after a first unprovoked seizure

Silne dowody

Bouma HK, Labos C, Gore GC, Wolfson C, Keezer MR · European Journal of Neurology · 2016

Przegląd systematyczny i metaanaliza oceniająca czułość i swoistość rutynowego badania EEG wykonanego po pierwszym niesprowokowanym napadzie padaczkowym u dorosłych i dzieci.

Assessment of transient elastography (FibroScan) for diagnosis of fibrosis in non-alcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis

Silne dowody

Hashemi SA, Alavian SM, Gholami-Fesharaki M · Caspian Journal of Internal Medicine · 2016

Przegląd systematyczny i metaanaliza oceniająca dokładność diagnostyczną elastografii impulsowej w wykrywaniu i stopniowaniu włóknienia wątroby u pacjentów z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby.

Lifestyle Intervention in Gastroesophageal Reflux Disease

Silne dowody

Ness-Jensen E, Hveem K, El-Serag H, Lagergren J · Clinical Gastroenterology and Hepatology · 2016

Systematyczny przegląd 15 badań oceniających wpływ interwencji stylu życia na objawy choroby refluksowej przełyku wykazał, że spośród licznych powszechnie zalecanych modyfikacji jedynie redukcja masy ciała oraz uniesienie wezgłowia łóżka miały spójne, potwierdzone w wielu badaniach działanie łagodzące objawy.

Global Prevalence of Chronic Kidney Disease – A Systematic Review and Meta-Analysis

Silne dowody

Hill NR, Fatoba ST, Oke JL, Hirst JA, O'Callaghan CA, Lasserson DS, Hobbs FDR · PLOS ONE · 2016

Systematyczny przegląd i metaanaliza wykazały globalną częstość występowania przewlekłej choroby nerek na poziomie 11–13%, z zdecydowaną większością przypadków przypadających na trzecie stadium choroby.

Cardiovascular toxicity of nicotine: Implications for electronic cigarette use

Umiarkowane dowody

Benowitz NL, Burbank AD · Trends in Cardiovascular Medicine · 2016

Przegląd mechanizmów kardiotoksyczności samej nikotyny (niezależnie od spalania tytoniu) — wykazuje, że nikotyna zwiększa częstość akcji serca i ciśnienie krwi poprzez aktywację układu współczulnego, przyczynia się do dysfunkcji śródbłonka naczyniowego i może nasilać progresję blaszek miażdżycowych, co ma znaczenie dla oceny bezpieczeństwa długotrwałego stosowania produktów nikotynowych innych niż papierosy.

Multimodal Randomized Functional MR Imaging of the Effects of Methylene Blue in the Human Brain

Wstępne dowody

Rodriguez P, Zhou W, Barrett DW, Altmeyer W, Gutierrez JE, Li J, Lancaster JL, Gonzalez-Lima F, Duong TQ · Radiology · 2016

Randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie na 26 zdrowych dorosłych: niska dawka błękitu metylenowego (0,5 mg/kg) zwiększyła aktywność fMRI w korze wyspowej podczas zadania czujności oraz w obszarach czołowych, ciemieniowych i potylicznych podczas zadania pamięci krótkotrwałej, wraz z 7% wzrostem liczby prawidłowych odpowiedzi podczas odtwarzania z pamięci (p=0,01). Małe, jednorazowe badanie u zdrowych osób — nie dowodzi efektu u pacjentów z zaburzeniami poznawczymi.

Saline irrigation for chronic rhinosinusitis

Umiarkowane dowody

Chong LY, Head K, Hopkins C, Philpott C, Burton MJ, Schilder AGM · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2016

Przegląd systematyczny oceniający skuteczność irygacji nosa roztworem soli w przewlekłym zapaleniu zatok jako część szerszej serii przeglądów Cochrane dotyczących leczenia tej choroby — wskazuje na korzyść irygacji w łagodzeniu objawów, przy braku istotnej przewagi nebulizowanego sprayu o małej objętości nad samymi steroidami donosowymi.

Adrenal fatigue does not exist: a systematic review

Silne dowody

Cadegiani FA, Kater CE · BMC Endocrine Disorders · 2016

Systematyczny przegląd 58 badań oceniających profil kortyzolu w powiązaniu ze zmęczeniem lub poziomem energii. Autorzy nie znaleźli naukowo spójnego, powtarzalnego dowodu na istnienie stanu niedoboru kortyzolu wynikającego z 'wyczerpania' nadnerczy — pomiary kortyzolu różniły się zbyt niekonsekwentnie między badaniami, a metodologia prac twierdzących, że wykryły taki stan, była oceniona jako słaba. Wniosek: brak podstaw naukowych, by uznać 'zmęczenie nadnerczy' za odrębną jednostkę chorobową.

Diagnosis and Treatment of Primary Adrenal Insufficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Bornstein SR, Allolio B, Arlt W, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2016

Wytyczna Endocrine Society (współtworzona z European Society of Endocrinology) opisująca obiektywne, zwalidowane kryteria diagnostyczne prawdziwej, pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy — niski poranny kortyzol, podwyższone ACTH i test stymulacji kosyntropiną (250 µg) jako złoty standard potwierdzenia diagnozy — w jasnym kontraście do braku jakichkolwiek zwalidowanych kryteriów dla konstruktu 'zmęczenia nadnerczy'.

Magnesium intake and depression in adults

Wstępne dowody

Tarleton EK, Littenberg B. · Journal of the American Board of Family Medicine · 2015

Badanie obserwacyjne opisujące odwrotną zależność między spożyciem magnezu a objawami depresyjnymi u dorosłych.

Consuming Lentinula edodes (Shiitake) Mushrooms Daily Improves Human Immunity: A Randomized Dietary Intervention in Healthy Young Adults

Umiarkowane dowody

Dai X, Stanilka JM, Rowe CA, Esteves EA, Nieves C Jr, Spaiser SJ, Christman MC, Langkamp-Henken B, Percival SS · Journal of the American College of Nutrition · 2015

Randomizowane badanie u 52 zdrowych dorosłych wykazało, że spożywanie 5 lub 10 g suszonego shiitake dziennie przez 4 tygodnie zwiększało proliferację komórek γδ-T i NK-T, podnosiło poziom sIgA i obniżało CRP.

Extraction of a soluble polysaccharide from Auricularia polytricha and evaluation of its anti-hypercholesterolemic effect in rats

Wstępne dowody

Zhao S, et al. · Carbohydrate Polymers · 2015

U szczurów z dietą wywołującą hipercholesterolemię polisacharyd obniżał cholesterol całkowity nawet o 33-35% po 29 dniach.

Triterpenoids and Polysaccharide Fractions of Ganoderma tsugae Exert Different Effects on Antiallergic Activities

Hipoteza badawcza

Chen ML, Hsieh CC, Chiang BL, Lin BF · Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine · 2015

Frakcja triterpenowa istotnie hamowała uwalnianie histaminy i cytokin Th2 z aktywowanych komórek tucznych in vitro.

Effect of Selenium Enrichment of Lenzites betulinus and Trametes hirsuta Mycelia on Antioxidant, Antifungal and Cytostatics Potential

Wstępne dowody

Milovanovic I, Stanojkovic T, Stajic M, Brceskic I, Knezevic A, Cilerdzic J, Vukojevic J · Current Pharmaceutical Biotechnology · 2015

Badanie in vitro na grzybni wzbogaconej selenem wykazało działanie przeciwutleniające oraz cytotoksyczne wobec linii komórek nowotworowych.

The Trametes hirsuta 072 laccase multigene family: Genes identification and transcriptional analysis

Hipoteza badawcza

Vasina DV, et al. · Biochimie · 2015

Badanie molekularne zidentyfikowało pięć genów lakazy i opisało ich regulację pod wpływem jonów miedzi — badanie enzymologiczne, niedotyczące zdrowia.

Phytochemical analysis and in vitro antioxidant, antimicrobial, anti-inflammatory and cytotoxicity activities of Trametes ochracea

Wstępne dowody

Melappa G, Chandrasekhar N, Pramod SN, Rangappa Nagaraj K · Pharmacognosy Journal · 2015

Ekstrakt metanolowy wykazywał in vitro działanie przeciwutleniające, przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne — jedyne opublikowane badanie tego gatunku.

Effect of Selenium Enrichment of Lenzites betulinus and Trametes hirsuta Mycelia on Antioxidant, Antifungal and Cytostatics Potential

Wstępne dowody

Milovanovic I, et al. · Current Pharmaceutical Biotechnology · 2015

Grzybnia wzbogacona selenem wykazywała in vitro silniejsze działanie przeciwutleniające i cytotoksyczne niż grzybnia niewzbogacona.

Fungus Cerrena unicolor as an effective source of new antiviral, immunomodulatory, and anticancer compounds

Wstępne dowody

Mizerska-Dudka M, Jaszek M, Błachowicz A, et al. · International Journal of Biological Macromolecules · 2015

Badanie in vitro trzech frakcji wykazało aktywność przeciwwirusową lakazy wobec HSV, pobudzenie makrofagów przez frakcję polisacharydową oraz cytotoksyczność wobec komórek raka szyjki macicy.

Submerged Culture of Grifola gargal and G. sordulenta from Argentina as a Source of Mycelia with Antioxidant Activity

Hipoteza badawcza

Postemsky PD, Curvetto NR · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2015

Ekstrakty metanolowe z grzybni w hodowli zatopionej wykazały zdolność wymiatania rodników in vitro — jedyne dostępne dane dotyczące aktywności biologicznej tego gatunku.

Solid-state fermentation of cereal grains and sunflower seed hulls by Grifola gargal and Grifola sordulenta

Hipoteza badawcza

Postemsky PD, Curvetto NR · International Biodeterioration & Biodegradation · 2015

Badanie biotechnologiczne nad hodowlą na tanich substratach rolniczych pod kątem produkcji biomasy grzybni i związków antyoksydacyjnych.

MIND diet associated with reduced incidence of Alzheimer's disease

Umiarkowane dowody

Morris MC, et al. · Alzheimer's & Dementia · 2015

Badanie kohortowe wykazujące istotnie niższe ryzyko choroby Alzheimera u osób najściślej przestrzegających diety MIND.

Sauna Bathing and Risk of Cardiovascular Disease and Mortality

Umiarkowane dowody

Laukkanen JA, et al. · JAMA Internal Medicine · 2015

Badanie kohortowe (KIHD, n≈2300 fińskich mężczyzn) wykazujące odwrotną zależność między częstotliwością korzystania z sauny a śmiertelnością sercowo-naczyniową.

Efficacy of berberine in patients with type 2 diabetes mellitus: a meta-analysis

Umiarkowane dowody

Lan J, et al. · Journal of Ethnopharmacology · 2015

Metaanaliza wykazująca istotną redukcję glikemii na czczo i HbA1c porównywalną z niektórymi lekami doustnymi.

Paleolithic nutrition for metabolic syndrome: systematic review and meta-analysis

Wstępne dowody

Manheimer EW, van Zuuren EJ, Fedorowicz Z, Pijl H · American Journal of Clinical Nutrition · 2015

Metaanaliza kilku małych badań wykazała krótkoterminową poprawę obwodu talii, ciśnienia i trójglicerydów, przy jednoczesnym wskazaniu na niską jakość i małą liczbę dostępnych badań.

The role of protein in weight loss and maintenance

Silne dowody

Leidy HJ, Clifton PM, Astrup A, et al. · American Journal of Clinical Nutrition · 2015

Przegląd systematyczny wykazujący, że diety o podwyższonej zawartości białka konsekwentnie poprawiają sytość i wspierają zachowanie masy mięśniowej podczas utraty masy ciała.

FDA Cautions About Using Testosterone Products for Low Testosterone Due to Aging; Requires Labeling Change to Inform of Possible Increased Risk of Heart Attack and Stroke

Umiarkowane dowody

U.S. Food and Drug Administration · FDA Drug Safety Communication · 2015

Oficjalny komunikat bezpieczeństwa FDA z marca 2015 roku, ograniczający zatwierdzone wskazania testosteronu do udokumentowanego hipogonadyzmu i wprowadzający ostrzeżenie o możliwym zwiększonym ryzyku zawału serca i udaru — decyzja oparta częściowo na badaniach Vigena i Finkle'a, zniesiona w 2025 roku po wynikach TRAVERSE.

Pharmacokinetic Profile of Subcutaneous Testosterone Enanthate Delivered via a Novel, Prefilled Single-Use Autoinjector: A Phase II Study

Umiarkowane dowody

Kaminetsky J, Jaffe JS, Swerdloff RS · Sexual Medicine · 2015

Badanie fazy II porównujące cotygodniowe podskórne dawki enantanu testosteronu (50 lub 100 mg) ze standardową iniekcją domięśniową 200 mg co dwa tygodnie. Cotygodniowe dawkowanie podskórne utrzymywało stężenie testosteronu w granicach referencyjnych przez cały siedmiodniowy odstęp, z mniejszą zmiennością niż schemat dwutygodniowy.

Cognitive Behavioral Therapy for Chronic Insomnia: A Systematic Review and Meta-analysis

Silne dowody

Trauer JM, Qian MY, Doyle JS, Rajaratnam SM, Cunnington D · Annals of Internal Medicine · 2015

Przegląd systematyczny i metaanaliza 20 badań randomizowanych (1162 uczestników) porównujących CBT-I z grupami kontrolnymi wykazały klinicznie istotną poprawę czasu zasypania (o 19 minut), czasu czuwania po zaśnięciu (o 26 minut) i efektywności snu (o 9,9 punktu procentowego), z utrzymaniem efektów w obserwacjach długoterminowych i bez odnotowanych działań niepożądanych.

The ellagitannin colonic metabolite urolithin D selectively inhibits EphA2 phosphorylation in prostate cancer cells

Hipoteza badawcza

Giorgio C, Mena P, Del Rio D, Brighenti F, et al. · Molecular Nutrition & Food Research · 2015

Badanie in vitro na liniach komórek raka prostaty wykazujące, że urolityna D selektywnie hamuje fosforylację receptora EphA2 silniej niż pozostałe testowane urolityny — badanie wyłącznie na poziomie komórkowym.

Clinical utility of serum folate measurement in tertiary care patients: Argument for revising reference range for serum folate from 3.0 ng/mL to 13.0 ng/mL

Umiarkowane dowody

Singh G, Hamdan H, Singh V · Practical Laboratory Medicine · 2015

Analiza ponad 5000 oznaczeń folianu surowiczego wykazująca, że pacjenci z wynikami poniżej 5,5 ng/mL mieli niższe stężenia albuminy i hemoglobiny, co stanowi argument za rewizją dotychczasowych, zbyt niskich progów referencyjnych.

Diagnostic value of serum IGF-1 and IGFBP-3 in growth hormone deficiency: a systematic review with meta-analysis

Umiarkowane dowody

Shen Y, Zhang J, Zhao Y, Yan Y, Liu Y, Cai J · European Journal of Pediatrics · 2015

Metaanaliza 12 badań oceniająca czułość i swoistość IGF-1 oraz IGFBP-3 jako pomocniczych markerów diagnostycznych niedoboru hormonu wzrostu względem testów stymulacyjnych.

The role of sleep hygiene in promoting public health: A review of empirical evidence

Umiarkowane dowody

Irish LA, Kline CE, Gunn HE, Buysse DJ, Hall MH · Sleep Medicine Reviews · 2015

Krytyczny przegląd dowodów empirycznych dla poszczególnych, powszechnie rekomendowanych zaleceń higieny snu, wykazujący, że dowody te są bardziej ograniczone i niespójne, niż powszechnie zakłada się w materiałach edukacyjnych.

The sleep-promoting and hypothermic effects of glycine are mediated by NMDA receptors in the suprachiasmatic nucleus

Umiarkowane dowody

Kawai N, Sakai N, Okuro M, Karakawa S, Tsuneyoshi Y, Kawasaki N, Takeshita S, et al. · Neuropsychopharmacology · 2015

Badanie na zwierzętach wykazujące, że nasenne i hipotermiczne działanie glicyny zależy od aktywacji receptorów NMDA w jądrze nadskrzyżowaniowym i jest znoszone przez jego ablację, co wyjaśnia mechanizm działania obserwowany klinicznie u ludzi.

Narcolepsy

Silne dowody

Scammell TE · New England Journal of Medicine · 2015

Obszerny przegląd kliniczny w NEJM podsumowujący neurobiologię narkolepsji, w tym rolę utraty neuronów hipokretynowych, oraz praktyczne podejście do diagnostyki i leczenia choroby.

Behaviorally Assessed Sleep and Susceptibility to the Common Cold

Silne dowody

Prather AA, Janicki-Deverts D, Hall MH, Cohen S · Sleep · 2015

Eksperymentalne badanie na 164 zdrowych dorosłych, w którym po obiektywnym pomiarze snu za pomocą aktygrafii uczestników eksponowano na wirusa przeziębienia — wykazało zależność dawka-odpowiedź między krótszym snem a wyższym ryzykiem rozwinięcia objawowej infekcji, niezależną od wieku, sezonu, BMI i poziomu stresu.

Over-the-Counter Agents for the Treatment of Occasional Disturbed Sleep or Transient Insomnia: A Systematic Review of Efficacy and Safety

Umiarkowane dowody

Culpepper L, Wingertzahn MA · The Primary Care Companion for CNS Disorders · 2015

Przegląd systematyczny oceniający dowody skuteczności i bezpieczeństwa popularnych środków bezreceptowych na sen (difenhydramina, doksylamina, melatonina, waleriana), wskazujący na wyraźnie nierówny poziom dowodów między poszczególnymi substancjami.

Ultrasound for fetal assessment in early pregnancy

Silne dowody

Whitworth M, Bricker L, Mullan C · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2015

Przegląd systematyczny Cochrane obejmujący 11 badań z udziałem ponad 37 000 kobiet, wykazujący, że rutynowe USG we wczesnej ciąży poprawia wykrywalność ciąż mnogich i dokładność datowania ciąży.

Recommendations for cardiac chamber quantification by echocardiography in adults: an update from the American Society of Echocardiography and the European Association of Cardiovascular Imaging

Silne dowody

Lang RM, Badano LP, Mor-Avi V, Afilalo J, Armstrong A, Ernande L, et al. · European Heart Journal – Cardiovascular Imaging · 2015

Wspólny dokument ASE i EACVI ustalający zaktualizowane standardy pomiaru wymiarów jam serca i frakcji wyrzutowej w echokardiografii dorosłych.

A Phase 3 Randomized Trial of Nicotinamide for Skin-Cancer Chemoprevention

Silne dowody

Chen AC, Martin AJ, Choy B, Fernandez-Penas P, Dalziell RA, McKenzie CA, i wsp. · New England Journal of Medicine · 2015

Badanie ONTRAC: 386 pacjentów z grupy wysokiego ryzyka (co najmniej dwa nieczerniakowe nowotwory skóry w ciągu ostatnich 5 lat) przydzielono do 500 mg nikotynamidu dwa razy dziennie lub placebo na 12 miesięcy. Nikotynamid zredukował częstość nowych nieczerniakowych nowotworów skóry o 23% (30% redukcji dla raka podstawnokomórkowego, 20% dla raka płaskonabłonkowego) oraz istotnie zmniejszył liczbę ognisk rogowacenia słonecznego, przy dobrym profilu bezpieczeństwa.

The effects of grounding (earthing) on inflammation, the immune response, wound healing, and prevention and treatment of chronic inflammatory and autoimmune diseases

Hipoteza badawcza

Oschman JL, Chevalier G, Brown R · Journal of Inflammation Research · 2015

Praca przeglądowo-hipotetyczna proponująca mechanizm, w którym elektrony z ziemi działają jako krążące antyoksydanty redukujące stan zapalny — finansowana częściowo przez Clintona Obera (poprzez firmę EarthFx Inc.), twórcę komercyjnej koncepcji earthing. Autorzy sami zaznaczają, że proponowany mechanizm wymaga dalszych, niezależnych badań potwierdzających na poziomie komórkowym u ludzi.

Prognostic value of grip strength: findings from the Prospective Urban Rural Epidemiology (PURE) study

Silne dowody

Leong DP, Teo KK, Rangarajan S, Lopez-Jaramillo P, Avezum A, Orlandini A i wsp. · The Lancet · 2015

Jedna z największych analiz kohortowych w historii badań nad siłą chwytu — 139 691 uczestników z 17 krajów o różnym poziomie dochodu, obserwowanych medianowo 4 lata. Każdy spadek siły chwytu o 5 kg wiązał się z 16-procentowym wzrostem ryzyka zgonu ze wszystkich przyczyn (HR 1,16; 95% CI 1,13–1,20), 17-procentowym wzrostem ryzyka zgonu sercowo-naczyniowego i niesercowo-naczyniowego, oraz wyższym ryzykiem zawału serca i udaru. Siła chwytu okazała się silniejszym predyktorem śmiertelności ogólnej i sercowo-naczyniowej niż skurczowe ciśnienie krwi. Pomiar wykonywano dynamometrem Jamar na obu rękach.

Modafinil for cognitive neuroenhancement in healthy non-sleep-deprived subjects: A systematic review

Umiarkowane dowody

Battleday RM, Brem AK · European Neuropsychopharmacology · 2015

Przegląd systematyczny 24 badań z lat 1990–2014 wykazał, że modafinil konsekwentnie poprawiał wyniki w złożonych zadaniach wymagających planowania, podejmowania decyzji i elastyczności poznawczej wyższego rzędu, natomiast nie wykazywał istotnej różnicy względem placebo w prostszych testach pamięci roboczej — efekt zależny od złożoności zadania, nie uniwersalne wzmocnienie poznawcze.

Dehydroepiandrosterone for women in the peri- or postmenopausal phase

Silne dowody

Scheffers CS, Armstrong S, Cantineau AEP, Farquhar C, Jordan V · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2015

Przegląd systematyczny 28 RCT (1273 kobiet, ponad 95% pomenopauzalnych). Nie znaleziono dowodów na poprawę jakości życia; DHEA wiązało się z istotnie statystycznie wyższym ryzykiem efektów androgennych, głównie trądziku (OR 3,77; 95% CI 1,36–10,4; p=0,01). Niepewne dane co do objawów menopauzy; możliwa niewielka poprawa funkcji seksualnej względem placebo.

Xylitol-containing products for preventing dental caries in children and adults

Umiarkowane dowody

Riley P, Moore D, Ahmed F, Sharif MO, Worthington HV · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2015

Przegląd systematyczny 10 badań z udziałem niemal 6000 uczestników. Jedynym rozsądnie przekonującym, choć niskiej jakości wynikiem była pasta do zębów z fluorem i 10% ksylitolu, która może redukować próchnicę o ok. 13% w porównaniu z samą pastą fluorową w okresie 2,5–3 lat. Dla innych produktów, w tym gum do żucia, autorzy nie znaleźli jednoznacznych dowodów korzyści — 7 z 10 badań miało wysokie ryzyko błędu systematycznego.

Systematic Literature Review of Imaging Features of Spinal Degeneration in Asymptomatic Populations

Silne dowody

Brinjikji W, Luetmer PH, Comstock B, et al. · American Journal of Neuroradiology · 2015

Przegląd systematyczny 33 badań obejmujących ponad 3100 bezobjawowych osób pokazał, że częstość degeneracji krążka międzykręgowego rośnie z wiekiem nawet przy całkowitym braku bólu: od ok. 37% u dwudziestolatków do ok. 96% u osiemdziesięciolatków, z podobnym trendem dla wypuklin, protruzji i szczelin pierścienia włóknistego.

Vitamin D and Multiple Health Outcomes: An Umbrella Review

Silne dowody

Theodoratou E, et al. · BMJ · 2014

Przegląd parasolowy 107 metaanaliz — potwierdza silne dowody dla roli witaminy D w zdrowiu kości, ostrożniej ocenia inne powiązania jako wymagające dalszych badań.

The effects of the king oyster mushroom Pleurotus eryngii on glycemic control in alloxan-induced diabetic mice

Wstępne dowody

Li JP, Lei YL, Zhan H · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2014

U myszy z cukrzycą ekstrakt istotnie obniżył poziom glukozy i HbA1c oraz zwiększył wydzielanie insuliny.

Anticancer and Antimicrobial Activities and Chemical Composition of the Birch Mazegill Mushroom Lenzites betulina

Wstępne dowody

Liu K, Wang JL, Zhao L, Wang Q · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2014

Ekstrakt etanolowy wykazywał silne działanie cytotoksyczne wobec linii komórek raka piersi MDA-MB-231 oraz umiarkowaną aktywność wobec bakterii i grzybów.

Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials on Cognitive Effects of Bacopa monnieri

Umiarkowane dowody

Kongkeaw C, et al. · Journal of Ethnopharmacology · 2014

Metaanaliza wskazująca konsekwentną poprawę szybkości przetwarzania informacji i pamięci przy suplementacji trwającej co najmniej 12 tygodni.

Chronic stress, cortisol dysfunction, and pain: a psychoneuroendocrine rationale

Umiarkowane dowody

Hannibal KE, Bishop MD. · Physical Therapy · 2014

Przegląd opisujący konsekwencje przewlekłej dysregulacji osi HPA, w tym wpływ na odczuwanie bólu i stan zapalny.

Efficacy of prebiotics, probiotics, and synbiotics in irritable bowel syndrome and chronic idiopathic constipation: systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Ford AC, Quigley EM, Lacy BE, Lembo AJ, Saito YA, Schiller LR, Soffer EE, Spiegel BM, Moayyedi P · American Journal of Gastroenterology · 2014

Przegląd systematyczny wskazujący na umiarkowaną poprawę objawów IBS przy stosowaniu probiotyków, z istotną heterogenicznością między badanymi szczepami.

Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism

Silne dowody

Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, et al. · Thyroid · 2014

Wytyczne American Thyroid Association dotyczące diagnostyki i leczenia niedoczynności tarczycy, w tym zasad dawkowania i monitorowania lewotyroksyny.

A Diet Low in FODMAPs Reduces Symptoms of Irritable Bowel Syndrome

Silne dowody

Halmos EP, Power VA, Shepherd SJ, Gibson PR, Muir JG · Gastroenterology · 2014

Randomizowane badanie krzyżowe wykazujące istotną redukcję objawów żołądkowo-jelitowych u pacjentów z IBS stosujących dietę o niskiej zawartości FODMAP.

Impact of Exogenous Testosterone on Mood: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials

Umiarkowane dowody

Amanatkar HR, Chibnall JT, Seo BW i wsp. · Annals of Clinical Psychiatry · 2014

Metaanaliza 16 badań RCT wykazująca istotny, choć umiarkowany pozytywny wpływ testosteronu na nastrój, wyraźniejszy u mężczyzn poniżej 60. roku życia i u osób z hipogonadyzmem niż u eugonadalnych.

A Validated Age-Related Normative Model for Male Total Testosterone Shows Increasing Variance but No Decline after Age 40 Years

Umiarkowane dowody

Kelsey TW, Li LQ, Mitchell RT, Whelan A, Anderson RA, Wallace WHB · PLOS ONE · 2014

Zwalidowany model normatywny oparty na trzynastu badaniach populacyjnych, który nie potwierdził dalszego spadku testosteronu całkowitego po 40. roku życia, notując za to rosnącą wariancję wyników między mężczyznami — ważny kontrapunkt dla prostego obrazu 'liniowego spadku z wiekiem'.

Patient satisfaction with testosterone replacement therapies: the reasons behind the choices

Silne dowody

Kovac JR, Rajanahally S, Smith RP, Coward RM, Lamb DJ, Lipshultz LI · Journal of Sexual Medicine · 2014

Badanie ankietowe 382 mężczyzn na TRT: 53% wybrało zastrzyki, 31% żel, 17% implanty; ogólna satysfakcja z terapii wyniosła około 70% i była zbliżona między formami — różnice dotyczyły głównie kosztu (zastrzyki) i wygody (implanty/żel), nie skuteczności.

Increased Risk of Non-Fatal Myocardial Infarction Following Testosterone Therapy Prescription in Men

Wstępne dowody

Finkle WD, Greenland S, Ridgeway GK i wsp. · PLOS ONE · 2014

Analiza dużej bazy danych ubezpieczeniowych (ponad 55 000 mężczyzn) wykazująca wzrost częstości niezakończonych zgonem zawałów serca w 90 dniach po rozpoczęciu TRT, ze szczególnie wyraźnym wzrostem u mężczyzn 65+. Podobnie jak badanie Vigena, obserwacyjne i podatne na błędy systematyczne, ale wpłynęło istotnie na decyzję FDA o wprowadzeniu ostrzeżenia.

Performance of Direct Estradiol Immunoassays with Human Male Serum Samples

Umiarkowane dowody

Handelsman DJ i wsp. · Clinical Chemistry · 2014

Porównanie pięciu popularnych bezpośrednich immunotestów estradiolu z metodą referencyjną LC-MS/MS na próbkach krwi ponad stu zdrowych mężczyzn. Wszystkie pięć immunotestów wykazywało dodatnie odchylenie (zawyżenie wyniku) rzędu 6–74% w zależności od testu, a tylko wynik z LC-MS/MS korelował sensownie z testosteronem i SHBG — dowód na ograniczoną wiarygodność standardowych immunotestów w niskim, męskim zakresie stężeń estradiolu.

Testosterone supplementation versus clomiphene citrate for hypogonadism: an age matched comparison of satisfaction and efficacy

Umiarkowane dowody

Ramasamy R, Scovell JM, Kovac JR, Lipshultz LI · Journal of Urology · 2014

Bezpośrednie porównanie wykazało medianę testosteronu całkowitego 504 ng/dl na klomifenie — niższą niż typowo osiągana na iniekcjach testosteronu — przy porównywalnej satysfakcji pacjentów (kwestionariusz qADAM) między grupami klomifenu, iniekcji i żelu.

The mitochondrial unfolded protein response, a conserved stress response pathway with implications in health and disease

Umiarkowane dowody

Jovaisaite V, Mouchiroud L, Auwerx J · Journal of Experimental Biology · 2014

Przegląd mechanizmów UPRmt i dowodów na jego konserwowaną ewolucyjnie rolę w utrzymaniu zdrowia mitochondriów oraz powiązaniach ze starzeniem u organizmów modelowych.

Activation of the mitochondrial unfolded protein response does not predict longevity in Caenorhabditis elegans

Umiarkowane dowody

Bennett CF, Vander Wende H, Simko M, Klum S, Barfield S, Choi H, Pineda VV, Kaeberlein M · Nature Communications · 2014

Badanie na nicieniach wykazujące, że aktywacja UPRmt nie jest ani konieczna, ani wystarczająca do wydłużenia życia — istotny głos studzący uproszczone twierdzenia o bezpośrednim związku UPRmt z długowiecznością.

Glycans Are a Novel Biomarker of Chronological and Biological Ages

Umiarkowane dowody

Krištić J, Vučković F, Menni C, et al. · The Journals of Gerontology: Series A · 2014

Fundamentalne badanie na dużych kohortach ludzkich wykazujące, że profil glikanów IgG koreluje zarówno z wiekiem metrykalnym, jak i z parametrami fizjologicznymi typowymi dla starzenia biologicznego.

Chronic inflammation (inflammaging) and its potential contribution to age-associated diseases

Umiarkowane dowody

Franceschi C, Campisi J. · The Journals of Gerontology: Series A · 2014

Przegląd systematyzujący dowody na związek przewlekłego, niskonasilonego zapalenia z chorobami wieku podeszłego, w tym sercowo-naczyniowymi, metabolicznymi i neurodegeneracyjnymi.

Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia

Silne dowody

Spasovski G, Vanholder R, Allolio B, et al. · European Journal of Endocrinology · 2014

Wspólne wytyczne trzech europejskich towarzystw naukowych (ESICM, ESE, ERA-EDTA) dotyczące diagnostyki i leczenia hiponatremii, najczęstszego zaburzenia elektrolitowego w praktyce klinicznej.

Clinical use of the activated partial thromboplastin time and prothrombin time for screening: a review of the literature and current guidelines for testing

Silne dowody

Levy JH, Szlam F, Wolberg AS, Winkler A · Clinics in Laboratory Medicine · 2014

Obszerny przegląd literatury dotyczący zastosowania PT i APTT jako testów przesiewowych, w tym omówienie czułości i swoistości obu testów oraz aktualnych wytycznych ich stosowania przed zabiegami operacyjnymi.

Insomnia and risk of cardiovascular disease: a meta-analysis

Silne dowody

Sofi F, Cesari F, Casini A, Macchi C, Abbate R, Gensini GF · European Journal of Preventive Cardiology · 2014

Metaanaliza 13 prospektywnych badań kohortowych (122 501 uczestników) wykazująca 45-procentowy wzrost ryzyka rozwoju lub zgonu z powodu choroby sercowo-naczyniowej u osób z bezsennością w porównaniu do osób bez zaburzeń snu.

Hematological Indices for Differential Diagnosis of Beta Thalassemia Trait and Iron Deficiency Anemia

Umiarkowane dowody

Vehapoglu A, Ozgurhan G, Demir AD, et al. · Anemia · 2014

Analiza wskaźników hematologicznych, w tym MCH, wykorzystywanych do różnicowania cechy beta-talasemii od niedokrwistości z niedoboru żelaza u dzieci.

Testosterone Induces Erythrocytosis via Increased Erythropoietin and Suppressed Hepcidin: Evidence for a New Erythropoietin/Hemoglobin Set Point

Silne dowody

Bachman E i wsp. · The Journals of Gerontology: Series A · 2014

Badanie wykazujące, że wzrost hemoglobiny i hematokrytu pod wpływem testosteronu wiąże się ze wzrostem erytropoetyny oraz spadkiem ferrytyny i hepcydyny już po 1–3 miesiącach terapii, co wskazuje na nowy, wyższy punkt równowagi erytropoezy ustalany pod wpływem androgenu.

Acarbose, 17-α-estradiol, and nordihydroguaiaretic acid extend mouse lifespan preferentially in males

Silne dowody

Harrison DE, Strong R, Allison DB, Ames BN, Astle CM, Atamna H i wsp. · Aging Cell · 2014

Badanie w ramach Interventions Testing Program (NIA) na genetycznie zróżnicowanych myszach testowanych równolegle w trzech ośrodkach wykazało, że akarboza zwiększyła medianę długości życia samców o 22% (p<0,0001), a samic tylko o 5% (p=0,01) — różnicy tej nie wyjaśniały różnice w masie ciała między grupami.

Young blood reverses age-related impairments in cognitive function and synaptic plasticity in mice

Umiarkowane dowody

Villeda SA, Plambeck KE, Middeldorp J, Castellano JM, Mosher KI, Luo J i wsp. (Wyss-Coray T, senior author) · Nature Medicine · 2014

Badanie wykazało, że ekspozycja starych myszy na krew młodych zwierząt (poprzez parabiozę lub powtarzane iniekcje plazmy) poprawiała funkcje poznawcze i plastyczność synaptyczną w hipokampie — jedno z badań najczęściej przywoływanych jako naukowa podstawa komercyjnej narracji o 'młodej plazmie', choć samo badanie było przeprowadzone wyłącznie na myszach, nie ludziach.

Fatal methylene blue associated serotonin toxicity

Wstępne dowody

Top WMC, Gillman PK, de Langen CJ, Kooy A · Netherlands Journal of Medicine · 2014

Opis przypadku pierwszego udokumentowanego zgonu w wyniku zespołu serotoninowego wywołanego interakcją błękitu metylenowego (podanego dożylnie podczas operacji) z wenlafaksyną (SNRI) przyjmowaną przez pacjentkę. Autorzy podkreślają, że reakcja po znieczuleniu ogólnym może mieć nietypowy, trudny do rozpoznania przebieg i że zespół jest w pełni zapobiegalny przy odstawieniu leków serotoninergicznych przed podaniem błękitu metylenowego.

Grip strength across the life course: normative data from twelve British studies

Silne dowody

Dodds RM, Syddall HE, Cooper R, Benzeval M, Deary IJ, Dennison EM i wsp. · PLOS ONE · 2014

Analiza danych z 12 brytyjskich badań kohortowych (łącznie ponad 49 000 uczestników) ustalająca referencyjne wartości normatywne siły chwytu w zależności od wieku i płci w populacji brytyjskiej, powszechnie cytowana jako punkt odniesienia w badaniach klinicznych i epidemiologicznych nad starzeniem i sarkopenią.

Voluntary activation of the sympathetic nervous system and attenuation of the innate immune response in humans

Wstępne dowody

Kox M, van Eijk LT, Zwaag J, van den Wildenberg J, Sweep FC, van der Hoeven JG, Pickkers P · Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) · 2014

Badanie proof-of-principle na 24 zdrowych mężczyznach: 12 przeszło 10-dniowy trening techniki oddechowej, ekspozycji na zimno i medytacji pod okiem Wima Hofa, 12 stanowiło grupę kontrolną bez szkolenia. Po podaniu wszystkim uczestnikom niskiej dawki endotoksyny bakteryjnej E. coli, grupa wytrenowana (praktykująca technikę podczas ekspozycji na endotoksynę) wykazała istotnie wyższy poziom adrenaliny, silniejszą odpowiedź przeciwzapalnej IL-10 oraz słabszą odpowiedź prozapalnych cytokin (TNF-α, IL-6, IL-8) niż grupa kontrolna, a towarzyszące objawy grypopodobne były łagodniejsze.

Effects of Adenosine Extract from Pholiota adiposa on mRNA Expressions of SOD and Immunomodulatory Cytokines

Wstępne dowody

Wang CR, Qiao WT, Zhang YN, Liu F · Molecules · 2013

U myszy iniekcja frakcji adenozynowej zwiększała ekspresję IL-10 i aktywność SOD, obniżając IL-2, IL-6 i IFN-gamma.

Fiber and Prebiotics: Mechanisms and Health Benefits

Silne dowody

Slavin J · Nutrients · 2013

Przegląd mechanizmów, poprzez które błonnik i prebiotyki wpływają na zdrowie jelit, funkcje immunologiczne i regulację metaboliczną.

About Sleep's Role in Memory

Silne dowody

Rasch B, Born J · Physiological Reviews · 2013

Obszerny przegląd mechanizmów neurobiologicznych, poprzez które sen wspiera konsolidację różnych typów pamięci.

No benefit adding eleutherococcus senticosus to stress management training in stress-related fatigue/weakness, impaired work or concentration, a randomized controlled study

Umiarkowane dowody

Schaffler K, Wolf OT, Burkart M. · Pharmacopsychiatry · 2013

Randomizowane badanie kontrolowane (n=144) u osób z przewlekłym zmęczeniem związanym ze stresem, w którym dodanie eleuterokoka do treningu radzenia sobie ze stresem nie przyniosło dodatkowej korzyści ponad sam trening — istotna nuansa wobec entuzjastycznych twierdzeń o jego skuteczności.

Concomitant intramuscular human chorionic gonadotropin preserves spermatogenesis in men undergoing testosterone replacement therapy

Umiarkowane dowody

Hsieh TC, Pastuszak AW, Hwang K, Lipshultz LI. · The Journal of Urology · 2013

Badanie kliniczne wykazało, że u mężczyzn stosujących TRT z jednoczesnym niskodawkowym hCG (500 j.m. co drugi dzień) nie doszło do azoospermii w trakcie średnio 6-miesięcznej obserwacji, podczas gdy sam TRT bez hCG prowadzi do azoospermii u istotnego odsetka pacjentów.

Low-level laser (light) therapy (LLLT) in skin: stimulating, healing, restoring

Umiarkowane dowody

Avci P, Gupta A, Sadasivam M, et al. · Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery · 2013

Przegląd zastosowań fotobiomodulacji w dermatologii, w tym gojenia ran, redukcji stanów zapalnych i wsparcia produkcji kolagenu.

Sex hormone binding globulin and insulin resistance

Umiarkowane dowody

Wallace IR, McKinley MC, Bell PM, Hunter SJ · Clinical Endocrinology · 2013

Przegląd systematyzujący zależność między SHBG a insulinoopornością — omawia, dlaczego niskie SHBG jest jednym z najlepiej udokumentowanych markerów insulinooporności i jak wpływa to na interpretację testosteronu całkowitego u osób z otyłością.

Gonadal Steroids and Body Composition, Strength, and Sexual Function in Men

Silne dowody

Finkelstein JS i wsp. · New England Journal of Medicine · 2013

Klasyczne badanie z użyciem agonisty GnRH i inhibitora aromatazy pokazujące, że zmiany masy tłuszczowej u mężczyzn są przede wszystkim związane ze zmianami estradiolu, a nie testosteronu, oraz że zarówno niedobór androgenów, jak i estrogenów pogarsza libido i funkcje seksualne.

Association of Testosterone Therapy With Mortality, Myocardial Infarction, and Stroke in Men With Low Testosterone Levels

Wstępne dowody

Vigen R, O'Donnell CI, Barón AE i wsp. · JAMA · 2013

Retrospektywna analiza rejestru weteranów (ponad 8700 mężczyzn po koronarografii) sugerująca ok. 29% wzrost ryzyka złożonego punktu końcowego (zgon, zawał, udar) u mężczyzn stosujących TRT. Badanie obserwacyjne, silnie krytykowane później za błędy metodologiczne i problemy z doborem grupy porównawczej — jedno z dwóch źródeł, które zapoczątkowały ostrzeżenie FDA z 2015 roku.

Gonadal steroids and body composition, strength, and sexual function in men

Silne dowody

Finkelstein JS, Lee H, Burnett-Bowie SA, et al. · New England Journal of Medicine · 2013

RCT na 400 mężczyznach, u których farmakologicznie (goserelina) wyłączono własną produkcję hormonów płciowych, a następnie podawano stopniowane dawki testosteronu, z anastrozolem lub bez niego (nie eksemestanem, ale jako klasa leków ten sam mechanizm inhibicji aromatazy), by rozdzielić efekty androgenów od estrogenów. Niedobór estrogenu specyficznie odpowiadał za wzrost tkanki tłuszczowej, podczas gdy niedobór androgenu specyficznie napędzał utratę masy i siły mięśniowej. Kluczowe badanie mechanistyczne tłumaczące, dlaczego niedobór estradiolu u mężczyzn ma odrębne, udokumentowane konsekwencje zdrowotne — dotyczy to każdego silnego inhibitora aromatazy jako klasy, eksemestanu włącznie, mimo braku bezpośrednich danych wynikowych dla samego eksemestanu.

Clinical Practice: Vitamin B12 Deficiency

Silne dowody

Stabler SP · New England Journal of Medicine · 2013

Obszerny przegląd kliniczny w cenionej serii Clinical Practice NEJM, podsumowujący przyczyny, diagnostykę i leczenie niedoboru witaminy B12 — w tym rolę zaniku błony śluzowej żołądka, chorób jelit, chirurgii bariatrycznej oraz przewlekłego stosowania metforminy i leków obniżających kwaśność żołądka jako nabytych przyczyn niedoboru, wraz z zaleceniami dotyczącymi potwierdzania rozpoznania dodatkowymi markerami (kwas metylomalonowy, homocysteina) przy niejednoznacznym wyniku B12 całkowitego.

Evaluation and management of chronic kidney disease: synopsis of the Kidney Disease: Improving Global Outcomes 2012 clinical practice guideline

Silne dowody

Stevens PE, Levin A, for the KDIGO CKD Guideline Development Work Group Members · Annals of Internal Medicine · 2013

Synteza wytycznych KDIGO definiujących klasyfikację stadiów przewlekłej choroby nerek na podstawie eGFR oraz zasady monitorowania i dalszej diagnostyki.

Albumin-adjusted calcium concentration should not be used to identify hypocalcaemia in critical illness

Umiarkowane dowody

Steele T, Kolamunnage-Dona R, Downey C, Toh C, Welters I · Critical Care · 2013

Badanie porównujące skorygowany o albuminę wapń całkowity z wapniem zjonizowanym u pacjentów w stanie krytycznym, wykazujące, że korekta albuminowa nie poprawia wiarygodnie dokładności rozpoznania zaburzeń wapnia.

About sleep's role in memory

Silne dowody

Rasch B, Born J · Physiological Reviews · 2013

Obszerny przegląd mechanizmów, poprzez które sen NREM i REM wspierają konsolidację pamięci, w tym roli dialogu hipokampalno-korowego oraz aktywnej, systemowej reorganizacji wspomnień podczas snu.

Sleep Drives Metabolite Clearance from the Adult Brain

Silne dowody

Xie L, Kang H, Xu Q, Chen MJ, Liao Y, Thiyagarajan M, et al. · Science · 2013

Przełomowe badanie na modelu mysim wykazujące, że podczas snu naturalnego przestrzeń międzykomórkowa mózgu zwiększa się o ok. 60%, dramatycznie nasilając konwekcyjne usuwanie metabolitów, w tym beta-amyloidu, poprzez system glimfatyczny.

Long-Term Colorectal-Cancer Incidence and Mortality after Lower Endoscopy

Silne dowody

Nishihara R, Wu K, Lochhead P, et al. · New England Journal of Medicine · 2013

Wieloletnie badanie kohortowe wykazujące, że kolonoskopia, w przeciwieństwie do sigmoidoskopii, wiąże się ze zmniejszeniem zachorowalności zarówno na raka bliższego, jak i dalszego odcinka jelita grubego.

Sex hormone binding globulin and insulin resistance

Umiarkowane dowody

Wallace IR, McKinley MC, Bell PM, Hunter SJ · Clinical Endocrinology · 2013

Przegląd systematyzujący zależność między SHBG a insulinoopornością — omawia, dlaczego niskie SHBG jest jednym z najlepiej udokumentowanych markerów insulinooporności, niezależnym od BMI.

A Randomized Evaluator Blinded Study of Effect of Microneedling in Androgenetic Alopecia: A Pilot Study

Umiarkowane dowody

Dhurat R, Sukesh M, Avhad G, Dandale A, Pal A, Pund P · International Journal of Trichology · 2013

Randomizowane, pilotażowe badanie na 100 mężczyznach z łysieniem androgenowym (stopień III-IV wg Norwooda-Hamiltona), porównujące cotygodniowy microneedling (igły 1,5 mm) plus 5% minoksydyl dwa razy dziennie, wobec samego minoksydylu, przez 12 tygodni. Grupa microneedling+minoksydyl uzyskała przyrost gęstości włosów o 91,4 włosa/cm² wobec 22,2 włosa/cm² w grupie samego minoksydylu (p=0,039) — czterokrotna różnica. 12 mężczyzn, u których wcześniej zawiodła terapia finasterydem/minoksydylem, odpowiedziało pozytywnie po dodaniu microneedlingu.

Dehydroepiandrosterone Supplementation in Elderly Men: A Meta-Analysis Study of Placebo-Controlled Trials

Silne dowody

Corona G, Rastrelli G, Giagulli VA, et al. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2013

Metaanaliza 25 RCT u 1353 starzejących się mężczyzn. Suplementacja DHEA wiązała się z niewielkim, istotnym zmniejszeniem masy tkanki tłuszczowej, zależnym od konwersji do aktywnych hormonów, bez istotnego wpływu na metabolizm lipidowy, glikemię, gęstość kości czy funkcje seksualne.

ACMG Practice Guideline: lack of evidence for MTHFR polymorphism testing

Silne dowody

Hickey SE, Curry CJ, Toriello HV · Genetics in Medicine · 2013

Wytyczna praktyczna Amerykańskiego Kolegium Genetyki Medycznej i Genomiki stwierdzająca, że narastające dowody wskazują na minimalną użyteczność kliniczną testowania polimorfizmu MTHFR, który nie powinien być zlecany w ramach rutynowej oceny trombofilii, diagnostyki poronień nawracających ani badania bezobjawowych członków rodziny.

A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of Withania somnifera on stress and anxiety

Umiarkowane dowody

Chandrasekhar K, Kapoor J, Anishetty S. · Indian Journal of Psychological Medicine · 2012

Randomizowane badanie z placebo (n=64) wykazujące istotną redukcję postrzeganego stresu i stężenia kortyzolu w grupie suplementowanej ekstraktem korzenia ashwagandhy.

Rhodiola rosea for physical and mental fatigue: a systematic review

Wstępne dowody

Ishaque S, et al. · BMC Complementary and Alternative Medicine · 2012

Przegląd systematyczny wskazujący obiecujące, ale niejednorodne metodologicznie dowody na działanie przeciwzmęczeniowe.

Phase 1 Clinical Trial of Trametes versicolor in Women with Breast Cancer

Wstępne dowody

Torkelson CJ, Sweet E, Martzen MR, Sasagawa M, Wenner CA, Gay J, Putiri A, Standish LJ · ISRN Oncology · 2012

Badanie I fazy u 11 kobiet z rakiem piersi po zakończeniu radioterapii wykazało, że doustne dawki ekstraktu z Trametes versicolor do 9 g/dobę przez 6 tygodni były bezpieczne i dobrze tolerowane.

Agaricus blazei Murrill and inflammatory mediators in elderly women: a randomized clinical trial

Wstępne dowody

Lima CUJO, Souza VC, Morita MC, Chiarello MD, de Oliveira Karnikowski MG · Scandinavian Journal of Immunology · 2012

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z placebo u 57 starszych kobiet nie wykazało istotnego wpływu 900 mg ekstraktu Agaricus blazei dziennie na markery zapalne IL-6, IFN-gamma i TNF-alfa.

Effects of the polysaccharide from Pholiota nameko on human cytokine network in serum

Wstępne dowody

Li H, Liu X, Li Y, Hua Y, Zhi D, Pang G · International Journal of Biological Macromolecules · 2012

Niewielkie badanie na zdrowych ochotnikach analizujące wpływ polisacharydu PNPS-1 na 39 cytokin w surowicy — zaobserwowano istotną aktywność przeciwzapalną.

Ganoderma tsugae Induces S Phase Arrest and Apoptosis in Doxorubicin-Resistant Lung Adenocarcinoma Cells

Hipoteza badawcza

Yu YH, Kuo HP, Hsieh HH, Li JW, Hsu WH, et al. · Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine · 2012

Ekstrakt hamował proliferację opornych na doksorubicynę komórek raka płuca poprzez zatrzymanie cyklu komórkowego i indukcję apoptozy.

Species clarification of the prize medicinal Ganoderma mushroom 'Lingzhi'

Silne dowody

Cao Y, Wu SH, Dai YC · Fungal Diversity · 2012

Praca formalnie wydzielająca Ganoderma lingzhi jako gatunek odrębny od Ganoderma lucidum na podstawie analiz filogenetycznych sekwencji ITS.

Resistance training is medicine: effects on health across the lifespan

Silne dowody

Westcott WL. · Current Sports Medicine Reports · 2012

Przegląd podsumowujący dowody na korzyści treningu oporowego dla zdrowia metabolicznego, kostnego i funkcjonalnego w każdym wieku.

Probiotics for the prevention and treatment of antibiotic-associated diarrhea: a systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Hempel S, et al. · JAMA · 2012

Metaanaliza wykazująca istotną redukcję ryzyka biegunki poantybiotykowej przy stosowaniu wybranych szczepów probiotycznych.

Physiological adaptations to low-volume, high-intensity interval training in health and disease

Silne dowody

Gibala MJ, Little JP, MacDonald MJ, Hawley JA · The Journal of Physiology · 2012

Przegląd wykazujący, że trening interwałowy o niskiej objętości i wysokiej intensywności wywołuje adaptacje metaboliczne i sercowo-naczyniowe porównywalne z tradycyjnym treningiem wytrzymałościowym.

Social Jetlag and Obesity

Umiarkowane dowody

Roenneberg T, Allebrandt KV, Merrow M, Vetter C · Current Biology · 2012

Badanie wprowadzające pojęcie społecznego jet lagu i wykazujące jego powiązanie z podwyższonym ryzykiem otyłości.

Application of hormonal treatment in hypogonadotropic hypogonadism: more than ten years experience

Umiarkowane dowody

Yang L, Zhang SX, Dong Q, Xiong ZB, Li X. · International Urology and Nephrology · 2012

U 242 mężczyzn z hipogonadyzmem hipogonadotropowym hCG w monoterapii zwiększał objętość jąder u 50% pacjentów (z 2,0 do 6,8 ml), a hCG z hMG — u 75,7% (do 8,8 ml); grupa leczona wyłącznie testosteronem nie wykazała istotnego wzrostu objętości jąder — bezpośredni dowód, że sam testosteron nie zastępuje działania hCG na jądra.

Secondary exposure to testosterone from patients receiving replacement therapy with transdermal testosterone gels

Silne dowody

Miller MG, Rogol AD, ZumBrunnen TL · Current Medical Research and Opinion · 2012

Przegląd pięciu badań fazy 1 oceniających przeniesienie testosteronu na partnerki kobiece po kontakcie skórnym z mężczyznami stosującymi żel 1,62% — potwierdza mierzalny wzrost stężenia testosteronu u niedozowanych kobiet oraz skuteczność mycia i osłonięcia miejsca aplikacji w redukcji ryzyka.

Secondary exposure to testosterone from patients receiving replacement therapy with transdermal testosterone gels

Silne dowody

Miller MG, Rogol AD, ZumBrunnen TL · Current Medical Research and Opinion · 2012

Przegląd pięciu badań fazy 1 oceniających transfer testosteronu na partnerki kobiece po kontakcie skórnym z mężczyznami stosującymi żel — potwierdza mierzalny wzrost stężenia testosteronu u osób narażonych oraz istotną skuteczność mycia i osłonięcia miejsca aplikacji w redukcji tego transferu.

Peripheral precocious puberty due to inadvertent exposure to testosterone: case report and review of the literature

Umiarkowane dowody

Martinez-Pajares JD, Diaz-Morales O, Ramos-Diaz JC, Gomez-Fernandez E · Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism · 2012

Opis przypadku 18-miesięcznego chłopca, u którego doszło do przedwczesnego dojrzewania płciowego w wyniku niezamierzonej ekspozycji na testosteron z żelu stosowanego przez ojca, wraz z przeglądem podobnych, wcześniej opublikowanych przypadków — ilustruje realne, a nie wyłącznie teoretyczne, ryzyko transferu w warunkach domowych.

Job strain as a risk factor for coronary heart disease: a collaborative meta-analysis of individual participant data

Silne dowody

Kivimäki M, Nyberg ST, Batty GD, Fransson EI, et al. (IPD-Work Consortium) · The Lancet · 2012

Metaanaliza danych indywidualnych uczestników z 13 europejskich badań kohortowych (197 473 osób) wykazała, że stres zawodowy (job strain — połączenie wysokich wymagań i niskiej kontroli) wiązał się z 23% wyższym ryzykiem choroby wieńcowej (HR=1,23; 95% CI 1,10-1,37) po uwzględnieniu wieku i płci, choć efekt był wyraźnie mniejszy niż w przypadku klasycznych czynników ryzyka.

Clomiphene citrate is safe and effective for long-term management of hypogonadism

Umiarkowane dowody

Moskovic DJ, Katz DJ, Akhavan A, Park K, Mulhall JP · BJU International · 2012

U 46 pacjentów obserwowanych długoterminowo testosteron wzrósł z wyjściowych 228 ng/dl do 612 ng/dl po roku terapii i utrzymał się na stabilnym poziomie przez 3 lata. Istotnie poprawiła się gęstość mineralna kości szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego, bez zgłoszonych działań niepożądanych.

Outcomes of clomiphene citrate treatment in young hypogonadal men

Umiarkowane dowody

Katz DJ, Nabulsi O, Tal R, Mulhall JP · BJU International · 2012

U 86 mężczyzn (średni wiek 29 lat), z których większość poszukiwała leczenia z myślą o zachowaniu płodności, po średnio 19 miesiącach terapii testosteron i gonadotropiny istotnie wzrosły bez poważnych działań niepożądanych — klomifen uznano za skuteczną, bezpieczną alternatywę dla testosteronu egzogennego w tej populacji.

Excessive daytime sleepiness in sleep disorders

Umiarkowane dowody

Slater G, Steier J · Journal of Thoracic Disease · 2012

Przegląd kliniczny omawiający nadmierną senność dzienną jako istotny problem zdrowia publicznego o szacowanej częstości do 18% w populacji ogólnej, z omówieniem najczęstszych przyczyn — bezdechu sennego i zaburzenia okresowych ruchów kończyn.

Effects of thermal environment on sleep and circadian rhythm

Silne dowody

Okamoto-Mizuno K, Mizuno K · Journal of Physiological Anthropology · 2012

Przegląd mechanizmów, poprzez które ekspozycja na ciepło i zimno wpływa na sen i rytm okołodobowy, wykazujący, że skrajne temperatury otoczenia zwiększają liczbę wybudzeń i skracają udział snu REM oraz snu wolnofalowego.

Diagnostic accuracy of exercise stress testing for coronary artery disease: a systematic review and meta-analysis of prospective studies

Silne dowody

Banerjee A, Newman DR, Van den Bruel A, Heneghan C · International Journal of Clinical Practice · 2012

Przegląd systematyczny i metaanaliza oceniające czułość i swoistość testu wysiłkowego (z echokardiografią i bez) w wykrywaniu choroby wieńcowej.

Multi-ethnic reference values for spirometry for the 3-95-yr age range: the global lung function 2012 equations

Silne dowody

Quanjer PH, Stanojevic S, Cole TJ, Baur X, Hall GL, Culver BH, Enright PL, et al. · European Respiratory Journal · 2012

Raport Global Lung Function Initiative przedstawiający wieloetniczne równania referencyjne dla spirometrii w zakresie wieku 3–95 lat, stanowiące obecny standard interpretacji wyników.

Splinting for carpal tunnel syndrome

Umiarkowane dowody

Page MJ, Massy-Westropp N, O'Connor D, Pitt V · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2012

Przegląd systematyczny Cochrane oceniający skuteczność szynowania nadgarstka w leczeniu zespołu cieśni nadgarstka wykazał, że szynowanie przynosi korzyść objawową w porównaniu z brakiem leczenia, choć jakość dostępnych dowodów oceniono jako umiarkowaną do niskiej, co wskazuje na potrzebę dalszych, lepiej zaprojektowanych badań.

Prevalence of kidney stones in the United States

Silne dowody

Scales CD Jr, Smith AC, Hanley JM, Saigal CS (Urologic Diseases in America Project) · European Urology · 2012

Analiza danych z reprezentatywnego badania populacyjnego (NHANES) wykazała, że częstość występowania kamicy nerkowej w Stanach Zjednoczonych istotnie wzrosła w porównaniu z wcześniejszymi dekadami, z wyraźnymi różnicami między płciami oraz grupami wiekowymi.

Nicotine treatment of mild cognitive impairment: A 6-month double-blind pilot clinical trial

Umiarkowane dowody

Newhouse P, Kellar K, Aisen P, White H, Wesnes K, Coderre E, Pfaff A, Wilkins H, Howard D, Levin ED · Neurology · 2012

Randomizowane, podwójnie zaślepione, placebo-kontrolowane badanie na 74 osobach niepalących z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (amnestic MCI), stosujących plaster transdermalny z nikotyną (15 mg/dobę) lub placebo przez 6 miesięcy. Grupa nikotynowa wykazała istotną poprawę uwagi (pierwotny punkt końcowy, test Conners' Continuous Performance Test), pamięci i szybkości psychomotorycznej względem placebo, przy dobrym profilu bezpieczeństwa i tolerancji — bez poważnych zdarzeń niepożądanych i bez zespołu odstawiennego po zakończeniu badania.

Earthing: Health Implications of Reconnecting the Human Body to the Earth's Surface Electrons

Wstępne dowody

Chevalier G, Sinatra ST, Oschman JL, Sokal K, Sokal P · Journal of Environmental and Public Health · 2012

Obszerny przegląd narracyjny podsumowujący dostępne wówczas badania pilotażowe nad groundingiem (sen, ból, poziom kortyzolu, parametry krzepnięcia krwi), autorstwa zespołu silnie związanego z komercyjną promocją praktyki — główny autor afiliowany przy firmie Earth FX Inc. produkującej akcesoria uziemiające. Przegląd opisuje obiecujące, ale metodologicznie wstępne wyniki małych badań, a nie niezależnie zreplikowane dowody kliniczne.

Orthostatic hypotension as a risk factor for incident heart failure: the Atherosclerosis Risk in Communities study

Silne dowody

Jones CD, Loehr L, Franceschini N, Rosamond WD, Chang PP, Shahar E, Couper DJ, Rose KM · Hypertension · 2012

Analiza 12 363 osób bez niewydolności serca na początku obserwacji w ramach amerykańskiego badania ARIC, ze średnim okresem obserwacji około 17,5 roku. Hipotonia ortostatyczna wiązała się z istotnie wyższym ryzykiem rozwoju niewydolności serca (HR 1,54; 95% CI 1,30–1,82), a związek był silniejszy u osób w wieku do 55 lat (HR 1,90) niż powyżej 55 lat (HR 1,37; p dla interakcji=0,034) i utrzymywał się po wykluczeniu osób z cukrzycą, chorobą wieńcową oraz przyjmujących leki hipotensyjne, psychiatryczne lub przeciwparkinsonowskie.

Definitions, Criteria and Global Classification of Mast Cell Disorders with Special Reference to Mast Cell Activation Syndromes: A Consensus Proposal

Silne dowody

Valent P, Akin C, Arock M, Brockow K, Butterfield JH, Carter MC, Castells M, Escribano L, Hartmann K, Lieberman P, Nedoszytko B, Orfao A, Schwartz LB, Sotlar K, Sperr WR, Triggiani M, Valenta R, Horny HP, Metcalfe DD · International Archives of Allergy and Immunology · 2012

Konsensusowa klasyfikacja zaburzeń mastocytów (tzw. „konsensus-1”, wiedeński), która doprecyzowuje trójelementowe kryteria rozpoznania MCAS i wyraźnie odróżnia ten zespół od mastocytozy — nadal najczęściej cytowane, ściślejsze kryteria diagnostyczne w tym obszarze.

AAGL Practice Report: Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Endometrial Polyps

Silne dowody

AAGL Advancing Minimally Invasive Gynecology Worldwide · Journal of Minimally Invasive Gynecology · 2012

Wytyczna praktyczna wskazująca histeroskopową polipektomię jako podstawową metodę leczenia, odradzająca 'ślepe' usuwanie polipów bez wizualizacji, gdy dostępny jest sprzęt do zabiegu celowanego, oraz dopuszczająca postępowanie zachowawcze u wybranych pacjentek — z regresją samoistną sięgającą do 25% przypadków, zwłaszcza przy zmianach poniżej 10 mm.

Lipid lowering effects of oyster mushroom (Pleurotus ostreatus) in humans

Umiarkowane dowody

Schneider I, Kressel G, Meyer A, Krings U, Berger RG, Hahn A · Journal of Functional Foods · 2011

21-dniowe badanie u 20 zdrowych dorosłych: dzienne spożycie zupy z 30 g suszonego boczniaka istotnie obniżyło trójglicerydy i utlenione LDL.

Antihyperlipidemic effects of Pleurotus ostreatus in HIV-infected individuals taking antiretroviral therapy

Umiarkowane dowody

Abrams DI, et al. · BMC Complementary and Alternative Medicine · 2011

8-tygodniowe badanie z suplementacją 15 g liofilizowanego boczniaka dziennie wykazało istotny spadek trójglicerydów.

Dietary effect of Pleurotus eryngii on biochemical function and histology in hypercholesterolemic rats

Wstępne dowody

Alam N, Yoon KN, Lee JS, Cho HJ, Shim MJ, Lee TS · Saudi Journal of Biological Sciences · 2011

42-dniowe badanie na szczurach: dodatek proszku z owocników obniżył cholesterol całkowity, trójglicerydy i LDL o 24-62%.

Antioxidant hispidin derivatives from medicinal mushroom Inonotus hispidus

Wstępne dowody

Zan LF, Qin JC, Zhang YM, Yao YH, Bao HY, Li X · Chemical & Pharmaceutical Bulletin · 2011

Z owocników wyizolowano nowe pochodne hispidyny wykazujące istotną aktywność wychwytywania rodników in vitro.

Effect of sleep loss on testosterone levels in healthy young men

Silne dowody

Leproult R, Van Cauter E. · JAMA · 2011

Eksperymentalne ograniczenie snu do 5h/noc przez 8 dni obniżyło dzienny poziom testosteronu o 10–15% u zdrowych młodych mężczyzn.

Bioavailability of resveratrol

Silne dowody

Walle T · Annals of the New York Academy of Sciences · 2011

Klasyczna praca opisująca farmakokinetykę resweratrolu u ludzi i wyjaśniająca mechanizm jego bardzo niskiej biodostępności ogólnoustrojowej.

Exercise training increases size of hippocampus and improves memory

Silne dowody

Erickson KI, Voss MW, Prakash RS, et al. · Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) · 2011

Randomizowane badanie kontrolowane u starszych dorosłych, w którym roczny program ćwiczeń aerobowych zwiększył objętość przedniego hipokampa o ok. 2% i poprawił pamięć przestrzenną, odwracając typowy dla wieku zanik tej struktury o 1–2 lata.

Omega-3 fatty acids and cardiovascular disease: effects on risk factors, molecular pathways, and clinical events

Silne dowody

Mozaffarian D, Wu JHY · Journal of the American College of Cardiology · 2011

Obszerny przegląd mechanizmów i dowodów klinicznych dotyczących wpływu kwasów omega-3 na czynniki ryzyka i zdarzenia sercowo-naczyniowe.

Reference Ranges for Testosterone in Men Generated Using Liquid Chromatography Tandem Mass Spectrometry in a Community-Based Sample of Healthy Nonobese Young Men in the Framingham Heart Study and Applied to Three Geographically Distinct Cohorts

Silne dowody

Bhasin S, Pencina M, Jasuja GK i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2011

Badanie ustanawiające zakresy referencyjne testosteronu całkowitego i wolnego metodą LC-MS/MS na próbie zdrowych, nieotyłych młodych mężczyzn z Framingham Heart Study, zwalidowane w trzech niezależnych kohortach.

Aromatase inhibitors in men: effects and therapeutic options

Umiarkowane dowody

de Ronde W, de Jong FH · Reproductive Biology and Endocrinology · 2011

Przegląd konkludujący, że długoterminowa skuteczność i bezpieczeństwo stosowania inhibitorów aromatazy u mężczyzn nie zostały jeszcze ustalone, a ich rutynowe stosowanie nie jest jeszcze zalecane — bezpośrednie, cytowalne stwierdzenie trwającej kontrowersji z przeglądu poświęconego konkretnie tej klasie leków u mężczyzn.

TFEB links autophagy to lysosomal biogenesis

Umiarkowane dowody

Settembre C, Di Malta C, Polito VA, et al. · Science · 2011

Przełomowa praca wykazująca, że TFEB koordynuje formowanie autofagosomów, fuzję z lizosomem i degradację substratów poprzez jeden, spójny program transkrypcyjny regulowany dostępnością składników odżywczych.

Ionized calcium

Silne dowody

Baird GS · Clinica Chimica Acta · 2011

Przegląd fizjologii, metod pomiaru i klinicznego znaczenia wapnia zjonizowanego jako biologicznie aktywnej frakcji wapnia we krwi.

Diagnosis and Treatment of Hyperprolactinemia: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline

Silne dowody

Melmed S, Casanueva FF, Hoffman AR, Kleinberg DL, Montori VM, Schlechte JA, Wass JAH · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2011

Wytyczne kliniczne Endocrine Society dotyczące diagnostyki i leczenia hiperprolaktynemii, obejmujące algorytm różnicowania przyczyn fizjologicznych, lekowych i strukturalnych.

Insomnia as a predictor of depression: a meta-analytic evaluation of longitudinal epidemiological studies

Silne dowody

Baglioni C, Battagliese G, Feige B, Spiegelhalder K, Nissen C, Voderholzer U, Lombardo C, Riemann D · Journal of Affective Disorders · 2011

Metaanaliza prospektywnych badań epidemiologicznych wykazująca, że osoby z bezsennością bez wcześniejszej depresji miały ponad dwukrotnie wyższe ryzyko rozwinięcia depresji (OR=2,60) w porównaniu do osób bez trudności ze snem.

Ultrasonic imaging: safety considerations

Silne dowody

ter Haar G · Interface Focus · 2011

Przegląd dowodów laboratoryjnych i epidemiologicznych dotyczących bezpieczeństwa diagnostycznej ultrasonografii, omawiający potencjalne efekty termiczne i mechaniczne fal dźwiękowych w kontekście rutynowego zastosowania klinicznego.

Effectiveness of mammography screening in reducing breast cancer mortality in women aged 39-49 years: a meta-analysis

Umiarkowane dowody

Magnus MC, Ping M, Shen MM, Bourgeois J, Magnus JH · Journal of Women's Health · 2011

Metaanaliza badań randomizowanych wykazująca istotne zmniejszenie umieralności na raka piersi dzięki mammografii przesiewowej także w młodszej grupie wiekowej kobiet 39–49 lat.

Screening asymptomatic adults with resting or exercise electrocardiography: a review of the evidence for the U.S. Preventive Services Task Force

Umiarkowane dowody

Chou R, Arora B, Dana T, Fu R, Walker M, Humphrey L · Annals of Internal Medicine · 2011

Przegląd dowodów dla amerykańskiej grupy USPSTF oceniający wartość badań przesiewowych EKG spoczynkowego i wysiłkowego u bezobjawowych dorosłych.

The oral glucose tolerance test (OGTT) revisited

Silne dowody

Bartoli E, Fra GP, Carnevale Schianca GP · European Journal of Internal Medicine · 2011

Przegląd historii i współczesnego znaczenia doustnego testu obciążenia glukozą, porównujący jego wartość diagnostyczną z samą glikemią na czczo w wykrywaniu wczesnych zaburzeń gospodarki węglowodanowej.

Investigation into stereoselective pharmacological activity of phenotropil

Wstępne dowody

Zvejniece L, Svalbe B, Veinberg G, Grinberga S, Vorona M, Kalvinsh I, Dambrova M · Basic & Clinical Pharmacology & Toxicology · 2011

Badanie na myszach porównujące enancjomery R i S fenotropilu wykazało, że poprawa pamięci w teście biernego unikania wystąpiła wyłącznie po enancjomerze R (już przy dawce 1 mg/kg), podczas gdy enancjomer S nie wykazał aktywności w tym teście mimo porównywalnych stężeń w mózgu — oba enancjomery wykazywały za to działanie przeciwdepresyjne i zwiększające lokomocję, choć przy różnych dawkach.

Psychoimmunomodulatory effect of phenotropil in animals with immune stress

Wstępne dowody

Samotrueva MA, et al. · Bulletin of Experimental Biology and Medicine · 2011

Badanie na szczurach z wywołanym lipopolisacharydem stresem immunologicznym wykazało, że fenotropil zapobiegał części zmian behawioralnych (obniżonej aktywności lokomotorycznej, zwiększonej lękowości) związanych ze stresem immunologicznym — badanie na gryzoniach w specyficznym modelu stresu immunologicznego, nie badanie efektów kognitywnych u zdrowych zwierząt czy ludzi.

Consensus statement on the definition of orthostatic hypotension, neurally mediated syncope and the postural tachycardia syndrome

Silne dowody

Freeman R, Wieling W, Axelrod FB, et al. · Clinical Autonomic Research · 2011

Oficjalny konsensus American Autonomic Society i American Academy of Neurology, ustalający obowiązujące do dziś kryterium rozpoznania hipotonii ortostatycznej: spadek ciśnienia skurczowego o co najmniej 20 mmHg i/lub rozkurczowego o co najmniej 10 mmHg w ciągu 3 minut od wstania lub uniesienia stołu przechyłowego do kąta co najmniej 60 stopni. Dokument definiuje też pokrewne zespoły — omdlenie neurogenne i zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej (POTS) — i jest punktem odniesienia dla wszystkich późniejszych badań klinicznych w tym obszarze.

Reduction of Depression and Anxiety by 4 Weeks Hericium erinaceus Intake

Wstępne dowody

Nagano M, et al. · Biomedical Research · 2010

Małe badanie u kobiet wykazujące redukcję objawów lękowych i depresyjnych po 4 tygodniach spożywania ciasteczek z dodatkiem soplówki.

Effect of Cs-4 (Cordyceps sinensis) on Exercise Performance in Healthy Older Subjects: A Double-Blind, Placebo-Controlled Trial

Wstępne dowody

Chen S, Li Z, Krochmal R, Abrazado M, Kim W, Cooper CB. · Journal of Alternative and Complementary Medicine · 2010

12-tygodniowe RCT u 20 zdrowych osób starszych z użyciem sfermentowanej grzybni (szczep Cs-4, nie dziki owocnik) — poprawa progu metabolicznego i wentylacyjnego, ale brak istotnej zmiany VO2max względem placebo.

Identification of Late-Onset Hypogonadism in Middle-Aged and Elderly Men

Silne dowody

Wu FC, Tajar A, Beynon JM, et al. · New England Journal of Medicine · 2010

Duże europejskie badanie kohortowe (EMAS) ustalające kryteria rozpoznania późno ujawniającego się hipogonadyzmu na podstawie współwystępowania niskiego testosteronu i konkretnych objawów seksualnych.

Ginseng for cognition

Umiarkowane dowody

Geng J, Dong J, Ni H, et al. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2010

Przegląd systematyczny Cochrane oceniający wpływ żeń-szenia na funkcje poznawcze — wyniki obiecujące, ale niejednorodne metodologicznie.

Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: a meta-analysis of data from 170,000 participants in 26 randomised trials

Silne dowody

Cholesterol Treatment Trialists' (CTT) Collaboration · The Lancet · 2010

Metaanaliza 26 randomizowanych badań wykazująca, że obniżenie LDL statynami przekłada się na proporcjonalną redukcję ryzyka poważnych incydentów sercowo-naczyniowych.

Effects of Adaptogens on the Central Nervous System and the Molecular Mechanisms Associated with Their Stress-Protective Activity

Umiarkowane dowody

Panossian A, Wikman G · Pharmaceuticals · 2010

Kompleksowy przegląd mechanizmów działania klasycznych adaptogenów, w tym eleuterokoka, w kontekście odpowiedzi na stres fizyczny i psychiczny.

What is Best Practice for Training Intensity and Duration Distribution in Endurance Athletes?

Umiarkowane dowody

Seiler S · International Journal of Sports Physiology and Performance · 2010

Przegląd modeli rozkładu intensywności treningowej u elitarnych sportowców wytrzymałościowych, wskazujący na dominację treningu niskointensywnego w ich programach.

Limitations of Direct Immunoassays for Measuring Circulating Estradiol Levels in Postmenopausal Women and Men in Epidemiologic Studies

Umiarkowane dowody

Stanczyk FZ, Jurow J, Hsing AW · Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention · 2010

Analiza wykazująca, że bezpośrednie immunotesty estradiolu bez etapu oczyszczania próbki są niewystarczająco czułe i swoiste do wiarygodnego pomiaru u mężczyzn i kobiet po menopauzie, ze względu na krzyżową reaktywność przeciwciała z licznymi metabolitami steroidowymi obecnymi we krwi.

Pharmacokinetics and safety of long-acting testosterone undecanoate injections in hypogonadal men: an 84-week phase III clinical trial

Silne dowody

Wang C, Harnett M, Dobs AS, Swerdloff RS · Journal of Andrology · 2010

84-tygodniowe badanie fazy III undekanianu testosteronu podawanego co 10 tygodni po dawkach nasycających. Stan stacjonarny osiągnięto po trzeciej iniekcji; przy nim 94% mężczyzn utrzymywało średnie stężenie testosteronu w normie w trzecim odstępie dawkowania, z niewielkimi wahaniami szczyt-dolina charakterystycznymi dla bardzo długiego okresu półtrwania tego estru.

Sleep duration and all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis of prospective studies

Silne dowody

Cappuccio FP, D'Elia L, Strazzullo P, Miller MA · Sleep · 2010

Metaanaliza 16 badań (27 kohort, 1 382 999 uczestników, 112 566 zgonów) wykazała, że zarówno krótki (RR=1,12), jak i długi (RR=1,30) sen wiążą się z istotnie wyższym ryzykiem zgonu w porównaniu do umiarkowanej długości snu — jedna z pierwszych dużych prac potwierdzających zależność w kształcie litery U/J dla tego tematu.

Pharmacokinetics and safety of long-acting testosterone undecanoate injections in hypogonadal men: an 84-week phase III clinical trial

Silne dowody

Wang C, Harnett M, Dobs AS, Swerdloff RS · Journal of Andrology · 2010

U 130 mężczyzn z hipogonadyzmem 750 mg testosteronu undekanianu podane w tygodniu 0 i 4, a następnie co 10 tygodni przez 84 tygodnie, utrzymywało trough testosteronu w zakresie 300–1000 ng/dl (10,4–34,7 nmol/l) od pierwszej iniekcji, przy stabilnych DHT, estradiolu i ich stosunkach do testosteronu w stanie stacjonarnym. Badanie wykorzystywało dawkę 750 mg/3 ml (formułę zarejestrowaną w USA jako Aveed), nie europejską dawkę 1000 mg/4 ml.

A comparison of anastrozole and testosterone versus placebo and testosterone for treatment of sexual dysfunction in men with epilepsy and hypogonadism

Umiarkowane dowody

Herzog AG, Farina EL, Drislane FW, et al. · Epilepsy & Behavior · 2010

Funkcja seksualna znormalizowała się u 72,2% mężczyzn na anastrozolu + testosteronie wobec 47,4% na samym testosteronie; wyniki funkcji seksualnej korelowały odwrotnie z poziomem estradiolu. Wynik pozytywny dla anastrozolu, w bezpośredniej sprzeczności z wynikami null z dwóch wcześniejszych badań — badanie przeprowadzone w specyficznej populacji mężczyzn z padaczką, co jest dodatkowym ograniczeniem uogólnienia.

Common reference intervals for aspartate aminotransferase (AST), alanine aminotransferase (ALT) and γ-glutamyl transferase (GGT) in serum: results from an IFCC multicenter study

Silne dowody

Ceriotti F, Henny J, Queraltó J, et al. · Clinical Chemistry and Laboratory Medicine · 2010

Międzynarodowe badanie wieloośrodkowe IFCC ustalające wspólne zakresy referencyjne dla ALT, AST i GGTP, uwzględniające różnice między populacjami i płcią.

Jet Lag

Silne dowody

Sack RL · The New England Journal of Medicine · 2010

Przegląd kliniczny opisujący mechanizm jet lagu jako rozjazd między wewnętrznym zegarem okołodobowym sterowanym przez jądro nadskrzyżowaniowe a nowym cyklem światła i ciemności, wraz z omówieniem opartych na dowodach strategii przestrajania zegara — ekspozycji na światło i melatoniny.

Association of estimated glomerular filtration rate and albuminuria with all-cause and cardiovascular mortality in general population cohorts: a collaborative meta-analysis

Silne dowody

Matsushita K, van der Velde M, Astor BC, et al. (Chronic Kidney Disease Prognosis Consortium) · The Lancet · 2010

Zbiorcza metaanaliza danych indywidualnych uczestników z 21 kohort populacji ogólnej (ponad milion osób) wykazała, że zarówno obniżony eGFR, jak i podwyższona albuminuria wiążą się niezależnie od siebie ze zwiększonym ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny i zgonu sercowo-naczyniowego.

A single night of partial sleep deprivation induces insulin resistance in multiple metabolic pathways in healthy subjects

Umiarkowane dowody

Donga E, van Dijk M, van Dijk JG, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2010

Badanie eksperymentalne wykazujące, że już jedna noc ograniczonego snu istotnie obniża wrażliwość insulinową u zdrowych, szczupłych osób, niezależnie od masy ciała.

Evaluation of Microcytosis

Umiarkowane dowody

Van Vranken M · American Family Physician · 2010

Przegląd praktycznego podejścia do diagnostyki mikrocytozy, w tym różnicowania łagodnego niedoboru żelaza od cechy alfa- i beta-talasemii przy prawidłowej lub niemal prawidłowej hemoglobinie.

Meta-analysis of the acute effects of nicotine and smoking on human performance

Umiarkowane dowody

Heishman SJ, Kleykamp BA, Singleton EG · Psychopharmacology · 2010

Metaanaliza 41 badań placebo-kontrolowanych (1994-2008) u zdrowych dorosłych niepalących lub minimalnie zdeprywowanych nikotyny (≤2h) wykazała istotne, pozytywne działanie na sześć domen: motorykę precyzyjną, uwagę skierowaną (dokładność i czas reakcji), uwagę orientacyjną (czas reakcji), pamięć epizodyczną krótkotrwałą (dokładność) i pamięć roboczą (czas reakcji), z wielkościami efektu od 0,16 do 0,44. Autorzy podkreślają, że te efekty nie są wyjaśnione jedynie ulgą od odstawienia, ponieważ badana populacja nie była w stanie znaczącej deprywacji nikotynowej.

Orthostatic hypotension predicts all-cause mortality and coronary events in middle-aged individuals (The Malmö Preventive Project)

Silne dowody

Fedorowski A, Stavenow L, Hedblad B, Berglund G, Nilsson PM, Melander O · European Heart Journal · 2010

Prospektywne szwedzkie badanie kohortowe na ponad 33 000 osób (średni wiek 45,7 lat) ze średnim okresem obserwacji 22,7 roku. Hipotonia ortostatyczna wystąpiła u 6,2% badanych. Spadek ciśnienia skurczowego o co najmniej 30 mmHg wiązał się z istotnie wyższą śmiertelnością całkowitą (HR 1,6; 95% CI 1,3–1,9) i ryzykiem zdarzeń wieńcowych (HR 1,6; 95% CI 1,2–2,1), niezależnie od klasycznych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego; podobny, nieco słabszy związek pokazał spadek rozkurczowy o co najmniej 15 mmHg.

Mast cell activation syndrome: Proposed diagnostic criteria

Umiarkowane dowody

Akin C, Valent P, Metcalfe DD · Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2010

Pierwsza formalna propozycja kryteriów diagnostycznych MCAS jako podstawy do dalszych badań walidacyjnych: autorzy wskazują na brak wcześniej ogólnie przyjętej definicji i proponują wymóg typowych objawów, udokumentowanego wzrostu mediatora mastocytów oraz odpowiedzi na leczenie celowane.

Xylitol toxicity in dogs

Silne dowody

Piscitelli CM, Dunayer EK, Aumann M · Compendium: Continuing Education for Veterinary Medicine · 2010

Przegląd weterynaryjny opisujący mechanizm i przebieg zatrucia ksylitolem u psów: dawki powyżej 0,1 g/kg masy ciała wiążą się z ryzykiem hipoglikemii, a powyżej 0,5 g/kg — z ryzykiem ostrej niewydolności wątroby. Rokowanie jest dobre przy niepowikłanej hipoglikemii, ale od umiarkowanego do złego przy ciężkim uszkodzeniu wątroby.

The oncogenic potential of endometrial polyps: a systematic review and meta-analysis

Silne dowody

Lee SC, Kaunitz AM, Sanchez-Ramos L, Rhatigan RM · Obstetrics & Gynecology · 2010

Metaanaliza 17 badań obejmująca 10 572 kobiety poddane polipektomii. Neoplazję (zmianę złośliwą lub przednowotworową) stwierdzono w 5,4% polipów u kobiet po menopauzie wobec 1,7% przed menopauzą (ryzyko względne ok. 3,9). Nieprawidłowe krwawienie wiązało się z neoplazją na poziomie 4,2% wobec 2,2% przy braku krwawienia, ale efekty statusu menopauzalnego i krwawienia nie były addytywne. Wielkość polipa w danych zbiorczych nie wykazała jednoznacznego związku z ryzykiem złośliwości.

A randomized, double-blind, placebo-controlled study of Rhodiola rosea in stress-related fatigue

Wstępne dowody

Olsson EM, von Schéele B, Panossian AG. · Planta Medica · 2009

Badanie RCT (n=60) wykazujące poprawę objawów zmęczenia związanego ze stresem po 28 dniach suplementacji.

Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial

Wstępne dowody

Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Tuchida T · Phytotherapy Research · 2009

Małe badanie (n=30) u starszych osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi wykazujące poprawę wyników testów po 16 tygodniach — efekt zanikał po odstawieniu.

A phase I/II trial of a polysaccharide extract from Grifola frondosa (Maitake mushroom) in breast cancer patients: immunological effects

Wstępne dowody

Deng G, Lin H, Seidman A, Fornier M, D'Andrea G, Wesa K, Yeung S, Cunningham-Rundles S, Vickers AJ, Cassileth B · Journal of Cancer Research and Clinical Oncology · 2009

Badanie fazy I/II z eskalacją dawki u 34 pacjentek po leczeniu raka piersi wykazało złożoną, nieliniową zależność dawka-odpowiedź w zakresie wybranych parametrów odporności po doustnym ekstrakcie z maitake, przy dobrym profilu bezpieczeństwa.

Cortisol awakening response and psychosocial factors: a systematic review

Silne dowody

Chida Y, Steptoe A. · Biological Psychology · 2009

Przegląd systematyczny opisujący związek między poziomem stresu psychospołecznego a reakcją kortyzolu po przebudzeniu.

Metabolic and physiologic improvements from consuming a paleolithic, hunter-gatherer type diet

Wstępne dowody

Frassetto LA, Schloetter M, Mietus-Synder M, et al. · European Journal of Clinical Nutrition · 2009

Bardzo małe badanie pilotażowe (n=9) wykazujące krótkoterminową poprawę profilu lipidowego i ciśnienia krwi po przejściu na dietę paleolityczną.

Cardiorespiratory Fitness as a Quantitative Predictor of All-Cause Mortality and Cardiovascular Events in Healthy Men and Women: A Meta-analysis

Silne dowody

Kodama S, Saito K, Tanaka S, et al. · JAMA · 2009

Metaanaliza 33 badań kohortowych obejmująca ponad 100 000 zdrowych osób wykazała, że każdy wzrost wydolności krążeniowo-oddechowej o 1 MET wiązał się ze spadkiem ryzyka zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 13% i ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych o 15%, niezależnie od wieku, płci, BMI i statusu palenia.

The effects of beta-glucan on human immune and cancer cells

Wstępne dowody

Chan GC, Chan WK, Sze DM · Journal of Hematology & Oncology · 2009

Przegląd mechanizmów, poprzez które beta-glukany aktywują komórki układu odpornościowego, w tym makrofagi i komórki NK, poprzez receptor dektyna-1.

Screening and prostate-cancer mortality in a randomized European study

Umiarkowane dowody

Schröder FH, Hugosson J, Roobol MJ, et al. · New England Journal of Medicine · 2009

Duże randomizowane badanie europejskie (ERSPC) wykazało, że przesiewowe badanie PSA obniżało śmiertelność z powodu raka prostaty, ale kosztem istotnego ryzyka nadrozpoznawania i nadleczenia.

Cognitive control in media multitaskers

Silne dowody

Ophir E, Nass C, Wagner AD · Proceedings of the National Academy of Sciences · 2009

Badanie wykazujące, że osoby regularnie praktykujące wielozadaniowość medialną radzą sobie gorzej w testach wymagających filtrowania nieistotnych informacji i przełączania zadań.

Effects of Aromatase Inhibition on Bone Mineral Density and Bone Turnover in Older Men with Low Testosterone Levels

Umiarkowane dowody

Burnett-Bowie SM i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2009

Roczne badanie pokazujące, że hamowanie aromatazy (spadek estradiolu przy jednoczesnym wzroście testosteronu) wiązało się ze spadkiem gęstości mineralnej kości kręgosłupa w porównaniu z placebo — dowód na fizjologiczną rolę estradiolu w utrzymaniu masy kostnej u mężczyzn.

Effects of aromatase inhibition in hypogonadal older men: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial

Umiarkowane dowody

Burnett-Bowie SA, Roupenian KC, Dere ME, et al. · Clinical Endocrinology · 2009

Podwójnie zaślepione RCT: testosteron wzrósł z 11,2±3,3 do 18,2±4,8 nmol/l do trzeciego miesiąca, estradiol spadł z 55,8±15,4 do 42,2±13,6 pmol/l. Skład ciała i funkcje seksualne nie zmieniły się istotnie względem placebo — drugie niezależne RCT potwierdzające ten sam wzorzec "hormony się poprawiają, objawy niekoniecznie".

Effects of aromatase inhibition on bone mineral density and bone turnover in older men with low testosterone levels

Umiarkowane dowody

Burnett-Bowie SA, McKay EA, Lee H, Leder BZ · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2009

RCT dedykowane ocenie wpływu anastrozolu na kości: gęstość mineralna kości kręgosłupa spadła z 1,121±0,141 do 1,102±0,138 g/cm² w grupie anastrozolu, podczas gdy w grupie placebo wzrosła z 1,180±0,145 do 1,189±0,146 g/cm² w tym samym czasie (p=0,0014) — bezpośredni, statystycznie istotny dowód realnego ryzyka utraty gęstości kości.

Urolithins, intestinal microbial metabolites of pomegranate ellagitannins, exhibit potent antioxidant activity in a cell-based assay

Wstępne dowody

Kasimsetty SG, Bialonska D, Reddy MK, Thornton C, Willett KL, Ferreira D · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2009

Badanie komórkowe porównujące aktywność przeciwutleniającą różnych urolityn (A, B, C, D) oraz kwasu elagowego — wykazało silne działanie przeciwutleniające urolityny C w testach in vitro.

Urolithins, intestinal microbial metabolites of pomegranate ellagitannins, exhibit potent antioxidant activity in a cell-based assay

Hipoteza badawcza

Kasimsetty SG, Bialonska D, Reddy MK, Thornton C, Willett KL, Ferreira D · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2009

Badanie komórkowe porównujące aktywność przeciwutleniającą urolityn A, B, C i D oraz kwasu elagowego — urolityna D wykazała jedną z najsilniejszych aktywności antyoksydacyjnych w tym zestawieniu.

A gene network regulating lysosomal biogenesis and function

Umiarkowane dowody

Sardiello M, Palmieri M, di Ronza A, et al. · Science · 2009

Praca identyfikująca TFEB jako główny regulator sieci genów odpowiedzialnych za biogenezę i funkcję lizosomów, fundamentalna dla późniejszego powiązania TFEB z autofagią.

A New Equation to Estimate Glomerular Filtration Rate

Silne dowody

Levey AS, Stevens LA, Schmid CH, et al. · Annals of Internal Medicine · 2009

Badanie walidacyjne wzoru CKD-EPI na blisko 4000 uczestnikach, wykazujące większą dokładność w porównaniu ze starszym wzorem MDRD, zwłaszcza przy wyższych wartościach filtracji kłębuszkowej.

Apolipoprotein B and cardiovascular disease risk: position statement from the AACC Lipoproteins and Vascular Diseases Division Working Group on Best Practices

Silne dowody

Contois JH, McConnell JP, Sethi AA, Csako G, Devaraj S, Hoefner DM, Warnick GR · Clinical Chemistry · 2009

Stanowisko amerykańskiego towarzystwa chemii klinicznej podsumowujące dowody na przewagę ApoB nad LDL-C jako markera liczby aterogennych cząstek i rekomendujące szersze wykorzystanie tego badania w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego.

Reference intervals for serum testosterone, SHBG, LH and FSH in males from the NORIP project

Silne dowody

Bjerner J, Biernat D, Fosså SD, Bjøro T · Scandinavian Journal of Clinical and Laboratory Investigation · 2009

Ustalenie populacyjnych zakresów referencyjnych LH, FSH, testosteronu i SHBG u mężczyzn na podstawie dużego skandynawskiego projektu referencyjnego NORIP.

Rhabdomyolysis: a review of the literature

Silne dowody

Khan FY · Netherlands Journal of Medicine · 2009

Przegląd literatury dotyczący patofizjologii, przyczyn, diagnostyki i postępowania w rabdomiolizie, z omówieniem roli kinazy kreatynowej jako kluczowego markera diagnostycznego.

Radiation dose associated with common computed tomography examinations and the associated lifetime attributable risk of cancer

Silne dowody

Smith-Bindman R, Lipson J, Marcus R, Kim KP, Mahesh M, Gould R, Berrington de González A, Miglioretti DL · Archives of Internal Medicine · 2009

Badanie oceniające rzeczywiste dawki promieniowania w 11 najczęściej wykonywanych rodzajach badań TK oraz wykazujące istotną, nawet trzynastokrotną zmienność dawki między placówkami dla tego samego typu badania.

Effects of Modafinil on Dopamine and Dopamine Transporters in the Male Human Brain: Clinical Implications

Umiarkowane dowody

Volkow ND, Fowler JS, Logan J, et al. · JAMA · 2009

Badanie obrazowe PET u 10 zdrowych mężczyzn wykazało, że modafinil zwiększa pozakomórkowy poziom dopaminy i zajmuje transportery dopaminy w sposób podobny do substancji o znanym potencjale nadużywania — autorzy zalecili większą ostrożność w ocenie ryzyka uzależnienia, zwłaszcza w populacjach podwyższonego ryzyka.

The physiology and pathophysiology of human breath-hold diving

Umiarkowane dowody

Lindholm P, Lundgren CE · Journal of Applied Physiology · 2009

Zwięzły przegląd fizjologii i patofizjologii nurkowania na wstrzymanym oddechu. Autorzy zwracają uwagę, że śmiertelność wiąże się głównie z niedotlenieniem (hipoksją) u mniej wytrenowanych nurków rekreacyjnych — kontekst ważny dla bezpieczeństwa każdej praktyki łączącej wstrzymywanie oddechu z przebywaniem w wodzie, w tym ćwiczeń podobnych do metody Wima Hofa.

Prevalence, 1-year regression rate, and clinical significance of asymptomatic endometrial polyps: cross-sectional study

Umiarkowane dowody

Lieng M, Istre O, Sandvik L, Qvigstad E · Journal of Minimally Invasive Gynecology · 2009

Badanie przekrojowe 257 losowo wybranych kobiet w wieku 40–45 lat wykazało polipy endometrialne u 12,1% z nich. Po roku obserwacji 27% rozpoznanych, bezobjawowych polipów ustąpiło samoistnie, co wsparło zasadność czujnej obserwacji u wybranych, niskiego ryzyka pacjentek bez konieczności natychmiastowego zabiegu.

Ganoderma applanatum: a promising mushroom for antitumor and immunomodulating activity

Wstępne dowody

Jeong Y.T., et al. · Phytotherapy Research · 2008

U myszy z przeszczepionym mięsakiem egzo-biopolimer zmniejszył wzrost guza o 39,7% i zwiększył aktywność komórek NK o 51,6% względem kontroli.

The combined effects of L-theanine and caffeine on cognitive performance and mood

Umiarkowane dowody

Owen GN, et al. · Nutritional Neuroscience · 2008

Badanie wykazujące poprawę szybkości i dokładności wykonywania zadań poznawczych przy jednoczesnym podaniu L-teaniny i kofeiny w porównaniu do placebo.

L-theanine, a natural constituent in tea, and its effect on mental state

Umiarkowane dowody

Nobre AC, Rao A, Owen GN. · Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition · 2008

Przegląd mechanizmów neurofizjologicznych L-teaniny, w tym wpływu na aktywność fal alfa w EEG związanych ze stanem relaksu.

Berberine in the treatment of type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis

Umiarkowane dowody

Yin J, Xing H, Ye J. · Metabolism · 2008

Jedno z pierwszych dużych badań klinicznych porównujących berberynę bezpośrednio z metforminą i rosiglitazonem, wykazujące porównywalną skuteczność.

The ketogenic diet for the treatment of childhood epilepsy: a randomised controlled trial

Silne dowody

Neal EG, Chaffe H, Schwartz RH, et al. · Lancet Neurology · 2008

Randomizowane badanie kontrolowane wykazujące istotne zmniejszenie częstości napadów padaczkowych u dzieci z padaczką lekooporną stosujących dietę ketogeniczną.

Translating the A1C Assay Into Estimated Average Glucose Values

Silne dowody

Nathan DM, Kuenen J, Borg R, et al. · Diabetes Care · 2008

Badanie ustalające wzór przeliczający wynik HbA1c na szacowaną średnią glikemię (eAG), ułatwiający praktyczną interpretację wyniku.

A novel mutation in the human aromatase gene: insights on the relationship among serum estradiol, longitudinal growth and bone mineral density in an adult man under estrogen replacement treatment

Wstępne dowody

Lanfranco F, Zirilli L, Baldi M, Pignatti E, Corneli G, Ghigo E, Aimaretti G, Carani C, Rochira V · Bone · 2008

Opis przypadku dorosłego mężczyzny z rzadką, genetyczną mutacją genu aromatazy, uniemożliwiającą konwersję testosteronu do estradiolu. Prawidłowe dojrzewanie kostne i mineralizacja kości wymagały podniesienia stężenia estradiolu w surowicy powyżej 73 pmol/l poprzez zewnętrzną suplementację estrogenu — bezpośredni dowód z fizjologii człowieka na to, że estradiol (nie tylko testosteron) jest mężczyznom rzeczywiście niezbędny dla zdrowia kości.

From wakefulness to excessive sleepiness: what we know and still need to know

Umiarkowane dowody

Ohayon MM · Sleep Medicine Reviews · 2008

Przegląd epidemiologiczny omawiający zróżnicowane definicje i metody pomiaru nadmiernej senności dziennej oraz jej wieloczynnikową etiologię w populacji ogólnej.

Effective doses in radiology and diagnostic nuclear medicine: a catalog

Silne dowody

Mettler FA Jr, Huda W, Yoshizumi TT, Mahesh M · Radiology · 2008

Obszerny katalog efektywnych dawek promieniowania dla najczęściej wykonywanych badań radiologicznych i medycyny nuklearnej, będący punktem odniesienia przy porównywaniu ryzyka radiacyjnego różnych metod obrazowania.

Sciatica: review of epidemiological studies and prevalence estimates

Umiarkowane dowody

Konstantinou K, Dunn KM · Spine · 2008

Przegląd systematyczny badań epidemiologicznych dotyczących rwy kulszowej wykazał znaczne rozbieżności w szacunkach częstości występowania w zależności od przyjętej definicji klinicznej, z szacunkami częstości występowania w ciągu całego życia sięgającymi w niektórych badaniach kilkudziesięciu procent populacji.

Endogenous testosterone and serum lipids in middle-aged men

Umiarkowane dowody

Mäkinen J.I., Perheentupa A., Irjala K. i wsp. · Atherosclerosis · 2008

Badanie obserwacyjne obejmujące 1619 mężczyzn w wieku 40–69 lat, wykazujące, że naturalny testosteron koreluje dodatnio z HDL-cholesterolem, a ujemnie z cholesterolem całkowitym i trójglicerydami, ale nie z LDL. Autorzy wskazują, że niski testosteron u starzejących się mężczyzn wiąże się z potencjalnie aterogennym profilem lipidowym.

Modafinil: A Review of Neurochemical Actions and Effects on Cognition

Umiarkowane dowody

Minzenberg MJ, Carter CS · Neuropsychopharmacology · 2008

Obszerny przegląd neurochemiczny podsumowujący, że dokładny mechanizm działania modafinilu nie jest w pełni ustalony, a w jego działanie zaangażowanych jest prawdopodobnie kilka niezależnych układów neuroprzekaźnikowych: dopaminergiczny, noradrenergiczny, histaminergiczny, orexinowy i glutaminianowo-GABAergiczny.

Noopept stimulates the expression of NGF and BDNF in rat hippocampus

Wstępne dowody

Ostrovskaya RU, Gudasheva TA, Zaplina AP, et al. · Bulletin of Experimental Biology and Medicine · 2008

Badanie na szczurach wykazało, że jednorazowa dawka noopeptu podnosiła ekspresję mRNA czynników neurotroficznych NGF i BDNF w hipokampie, natomiast efekt w korze mózgowej był odmienny — wzorzec zależny od regionu mózgu i schematu dawkowania, badanie na zwierzętach, nie na ludziach.

The mushroom Agaricus Blazei Murill in combination with metformin and gliclazide improves insulin resistance in type 2 diabetes

Wstępne dowody

Hsu CH, Liao YL, Lin SC, Hwang KC, Chou P · Journal of Alternative and Complementary Medicine · 2007

U 72 pacjentów z cukrzycą typu 2 dodanie 1500 mg ekstraktu Agaricus blazei dziennie przez 12 tygodni wiązało się z poprawą wskaźnika insulinooporności HOMA-IR w porównaniu do placebo.

Phenolic compounds, organic acids profiles and antioxidative properties of beefsteak fungus (Fistulina hepatica)

Wstępne dowody

Ribeiro B, Valentão P, Baptista P, Seabra RM, Andrade PB · Food and Chemical Toxicology · 2007

Analiza HPLC wykazała pięć związków fenolowych, w tym kwas elagowy stanowiący ok. 49,7% oznaczonych fenoli. Ekstrakty wykazywały silną aktywność przeciwutleniającą.

Autophagy: process and function

Umiarkowane dowody

Mizushima N · Genes & Development · 2007

Przegląd molekularnych mechanizmów autofagii i jej znaczenia fizjologicznego, oparty w dużej mierze na badaniach na organizmach modelowych.

The role of leptin and ghrelin in the regulation of food intake and body weight in humans

Silne dowody

Klok MD, Jakobsdottir S, Drent ML · Obesity Reviews · 2007

Przegląd roli leptyny i greliny w regulacji apetytu, w tym ich zmian podczas i po redukcji masy ciała.

Long-term prognosis associated with coronary calcification: observations from a registry of 25,253 patients

Silne dowody

Budoff MJ, Shaw LJ, Liu ST, et al. · Journal of the American College of Cardiology · 2007

Duże badanie obserwacyjne wykazujące silny, stopniowany związek między wynikiem wapnia w tętnicach wieńcowych a długoterminowym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego.

Position statement: Utility, limitations, and pitfalls in measuring testosterone: an Endocrine Society position statement

Silne dowody

Rosner W, Auchus RJ, Azziz R, Sluss PM, Raff H · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2007

Stanowisko Endocrine Society dokumentujące systematyczną niewiarygodność bezpośrednich analogowych immunotestów testosteronu wolnego oraz rekomendujące wyliczenie z SHBG (wzór Vermeulena) lub równowagę dializacyjną jako metody preferowane.

Clomiphene or tamoxifen for idiopathic oligo/asthenospermia (przegląd WYCOFANY z bazy Cochrane)

Wstępne dowody

Vandekerckhove P, Lilford R, Vail A, Hughes E · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2007

Analiza 10 badań RCT (n=738) wykazała, że antyestrogeny (w tym klomifen) podnosiły testosteron, ale odsetek ciąż wzrósł tylko z 12,5% (grupa kontrolna) do 15,4% (leczeni) — różnica statystycznie nieistotna. Uwaga: ten przegląd Cochrane został następnie WYCOFANY z bazy i nie stanowi już obowiązującego stanowiska tej organizacji.

Tamoxifen as prophylaxis for prevention of gynaecomastia and breast pain associated with bicalutamide 150 mg monotherapy in patients with prostate cancer: a randomised, placebo-controlled, dose-response study

Umiarkowane dowody

Fradet Y, Egerdie B, Andersen M, et al. · European Urology · 2007

U 282 pacjentów z rakiem prostaty na wysokiej dawce bikalutamidu, po 6 miesiącach epizody dotyczące piersi wystąpiły u 86,2% do 8,8% pacjentów (zależnie od dawki tamoksyfenu 1–20 mg) wobec 96,7% na placebo — wyraźny, zależny od dawki efekt ochronny, bez osłabienia supresji PSA przez bikalutamid.

Glycine ingestion improves subjective sleep quality in human volunteers, correlating with polysomnographic changes

Umiarkowane dowody

Yamadera W, Inagawa K, Chiba S, Bannai M, Takahashi M, Nakayama K · Sleep and Biological Rhythms · 2007

Badanie z pomiarem polisomnograficznym wykazujące, że 3 g glicyny przed snem poprawia subiektywną jakość snu, skraca latencję snu i snu wolnofalowego oraz zmniejsza senność dzienną, bez zmiany ogólnej architektury snu.

Clinical management of delayed sleep phase disorder

Umiarkowane dowody

Lack LC, Wright HR · Behavioral Sleep Medicine · 2007

Przegląd praktycznych strategii leczenia zespołu opóźnionej fazy snu, w tym roli fototerapii porannej, melatoniny i behawioralnych strategii resynchronizacji rytmu.

Computed tomography — an increasing source of radiation exposure

Silne dowody

Brenner DJ, Hall EJ · New England Journal of Medicine · 2007

Przegląd wskazujący na rosnący udział tomografii komputerowej w łącznej ekspozycji populacji na promieniowanie medyczne oraz analiza statystycznego ryzyka nowotworowego związanego z wielokrotnymi badaniami TK, zwłaszcza u dzieci.

Recommendations for the standardization and interpretation of the electrocardiogram: part I: The electrocardiogram and its technology

Silne dowody

Kligfield P, Gettes LS, Bailey JJ, Childers R, Deal BJ, Hancock EW, et al. · Circulation · 2007

Naukowe stanowisko AHA/ACCF/HRS standaryzujące technikę wykonania i interpretację elektrokardiogramu, stanowiące podstawę współczesnej praktyki elektrokardiograficznej.

The triggers or precipitants of the acute migraine attack

Silne dowody

Kelman L. · Cephalalgia · 2007

Analiza 1207 pacjentów z migreną wykazała, że 75,9% zgłaszało rozpoznawalne wyzwalacze napadu — najczęściej stres (79,7%), wahania hormonalne u kobiet (65,1%), pominięcie posiłku (57,3%), zmiany pogody (53,2%), zaburzenia snu (49,8%) i silne zapachy (43,7%).

Surgery versus Prolonged Conservative Treatment for Sciatica

Silne dowody

Peul WC, van Houwelingen HC, van den Hout WB, Brand R, Eekhof JAH, Tans JTJ, Thomeer RTWM, Koes BW (Leiden-The Hague Spine Intervention Prognostic Study Group) · New England Journal of Medicine · 2007

Randomizowane badanie objęło 283 pacjentów z ciężką, utrzymującą się od 6-12 tygodni rwą kulszową spowodowaną przepukliną krążka międzykręgowego, przydzielonych do wczesnej operacji lub wydłużonego leczenia zachowawczego (z możliwością operacji w razie potrzeby). Wczesna operacja przyniosła szybszą ulgę w bólu nogi, ale po roku obserwacji wyniki obu grup były zbliżone, a 44% pacjentów z grupy leczonej zachowawczo ostatecznie przeszło operację.

Methylene blue and serotonin toxicity: inhibition of monoamine oxidase A (MAO A) confirms a theoretical prediction

Umiarkowane dowody

Ramsay RR, Dunford C, Gillman PK · British Journal of Pharmacology · 2007

Badanie biochemiczne na izolowanym enzymie wykazujące, że błękit metylenowy jest silnym (nanomolowym) inhibitorem MAO-A, znacznie silniejszym niż MAO-B. Autorzy wskazują, że stężenia osiągane w tkankach po standardowych dawkach klinicznych są wystarczające do niemal całkowitego zahamowania MAO-A, co mechanistycznie wyjaśnia obserwowane klinicznie przypadki zespołu serotoninowego u pacjentów na lekach SSRI/SNRI.

Effect of hydroxychloroquine on the survival of patients with systemic lupus erythematosus: data from LUMINA, a multiethnic US cohort (LUMINA L)

Umiarkowane dowody

Alarcón GS, McGwin G, Bertoli AM, i wsp. · Annals of the Rheumatic Diseases · 2007

Analiza przypadków-kontroli zagnieżdżona w wieloetnicznej kohorcie LUMINA (608 pacjentów, 61 zgonów): stosowanie hydroksychlorochiny wiązało się z istotnie niższym ryzykiem zgonu (skorygowany iloraz szans 0,32; 95% CI 0,12–0,86) po uwzględnieniu wyniku skłonności kompensującego to, że lek częściej przepisywano pacjentom z łagodniejszym przebiegiem choroby.

Ketamine-Associated Ulcerative Cystitis: A New Clinical Entity

Umiarkowane dowody

Shahani R, Streutker C, Dickson B, Stewart RJ · Urology · 2007

Pierwszy opublikowany opis serii przypadków (9 pacjentów, wszyscy codzienni, rekreacyjni użytkownicy ketaminy) z ciężkim, wrzodziejącym zapaleniem pęcherza moczowego potwierdzonym cystoskopowo i biopsyjnie, przy sterylnych posiewach moczu. Odstawienie ketaminy wraz z leczeniem farmakologicznym przyniosło częściową ulgę objawową. Praca ustanowiła ketaminowe zapalenie pęcherza jako odrębną jednostkę kliniczną, związaną przede wszystkim z przewlekłym, wysokodawkowym nadużywaniem substancji.

Efficacy and safety of exogenous melatonin for secondary sleep disorders: a meta-analysis

Silne dowody

Buscemi N, et al. · Journal of General Internal Medicine · 2006

Metaanaliza potwierdzająca skrócenie czasu zasypiania przy dobrym profilu bezpieczeństwa krótkoterminowego.

A low-fat vegan diet improves glycemic control and cardiovascular risk factors in a randomized clinical trial in individuals with type 2 diabetes

Umiarkowane dowody

Barnard ND, Cohen J, Jenkins DJ, et al. · Diabetes Care · 2006

Randomizowane badanie wykazało, że niskotłuszczowa dieta wegańska poprawiła kontrolę glikemii i profil lipidowy u osób z cukrzycą typu 2 skuteczniej niż standardowe zalecenia dietetyczne ADA.

Abdominal obesity and metabolic syndrome

Silne dowody

Després JP, Lemieux I · Nature · 2006

Klasyczny przegląd wykazujący, że tłuszcz trzewny jest kluczowym, metabolicznie aktywnym elementem otyłości brzusznej i zespołu metabolicznego.

Telomeres and telomerase: the path from maize, Tetrahymena and yeast to human cancer and aging

Umiarkowane dowody

Blackburn EH · Nature Medicine · 2006

Przegląd napisany przez laureatkę Nagrody Nobla, opisujący historię odkrycia mechanizmu telomerowego i jego znaczenie dla biologii starzenia i chorób nowotworowych.

Testosterone treatment comes of age: new options for hypogonadal men

Umiarkowane dowody

Nieschlag E · Clinical Endocrinology · 2006

Przegląd dostępnych wówczas form testosteronu, w tym estrów iniekcyjnych, z zestawieniem ich przybliżonych okresów półtrwania i profili farmakokinetycznych — źródło szacunków dotyczących zbliżonego, choć nie identycznego, tempa uwalniania enantanu i cypionianu.

Clinical experience with the new long-acting injectable testosterone undecanoate

Wstępne dowody

Morales A, Nieschlag E, Schubert M, Yassin AA, Zitzmann M, Oettel M · Aging Male · 2006

Raport z sympozjum eksperckiego (nie pierwotne badanie kliniczne), wskazujący, że konwencjonalne schematy testosteronu enantanu wymagają zwykle około 16 iniekcji rocznie (mniej więcej co 3 tygodnie), w porównaniu z 4–5 iniekcjami rocznie dla długo działającego undekanianu testosteronu.

Clinical experience with the new long-acting injectable testosterone undecanoate

Umiarkowane dowody

Morales A, Nieschlag E, Schubert M, Yassin AA, Zitzmann M, Oettel M · Aging Male · 2006

Raport opisujący standardowy schemat dawkowania preparatu 1000 mg testosteronu undekanianu w 4 ml oleju rycynowego (formuła Nebido): druga iniekcja 6 tygodni po pierwszej (faza wysycająca), a następnie podanie co 12 tygodni, indywidualnie dostrajane w przedziale 10–14 tygodni na podstawie stężenia trough.

The LH/FSH ratio has little use in diagnosing polycystic ovarian syndrome

Umiarkowane dowody

Cho LW, Jayagopal V, Kilpatrick ES, Holding S, Atkin SL · Annals of Clinical Biochemistry · 2006

Badanie porównujące wskaźnik LH/FSH u kobiet z PCOS i grupy kontrolnej, wykazujące ograniczoną wartość diagnostyczną tego wskaźnika stosowanego samodzielnie.

Gadolinium — a specific trigger for the development of nephrogenic fibrosing dermopathy and nephrogenic systemic fibrosis?

Silne dowody

Grobner T · Nephrology Dialysis Transplantation · 2006

Pierwsza publikacja opisująca ścisły związek między ekspozycją na środki kontrastowe na bazie gadolinu a rozwojem nerkopochodnego zwłóknienia układowego u pacjentów z zaawansowaną chorobą nerek, która ukierunkowała późniejsze wytyczne bezpieczeństwa MRI.

Effects of Topical Copper Tripeptide Complex on CO2 Laser–Resurfaced Skin

Wstępne dowody

Miller TR, Wagner JD, Baack BR, Eisbach KJ · Archives of Facial Plastic Surgery · 2006

Badanie u 13 pacjentów po laserowym resurfacingu CO2 oceniające miejscowy kompleks miedziowo-tripeptydowy. Nie wykazano istotnej statystycznie różnicy w szybkości ustępowania rumienia między grupami, ale kwestionariusz pacjentów wykazał istotną różnicę w subiektywnej, pozabiegowej poprawie ogólnej jakości skóry na korzyść grupy GHK-Cu (p=0,04) — przykład skromniejszego, ale uczciwie zaraportowanego wyniku z mieszanymi rezultatami.

The effect of 2% niacinamide on facial sebum production

Umiarkowane dowody

Draelos ZD, Matsubara A, Smiles K · Journal of Cosmetic and Laser Therapy · 2006

Dwa niezależne badania (Japonia, n=100 i grupa kaukaska, n=30) wykazały, że 2% niacynamid stosowany miejscowo istotnie redukował tempo wydzielania sebum po 2–6 tygodniach stosowania względem placebo, z dobrą tolerancją skórną w obu grupach etnicznych.

DHEA in Elderly Women and DHEA or Testosterone in Elderly Men

Silne dowody

Nair KS, Rizza RA, O'Brien P, et al. · The New England Journal of Medicine · 2006

Dwuletnie, randomizowane, podwójnie zaślepione badanie na 87 mężczyznach i 57 kobietach w wieku 60 lat i więcej. Suplementacja DHEA podniosła poziom hormonu do wartości typowych dla młodych dorosłych, ale nie przełożyła się na istotną poprawę składu ciała, wydolności fizycznej, siły mięśniowej ani wrażliwości insulinowej względem placebo.

Diagnosis and Management of the Metabolic Syndrome

Silne dowody

Grundy SM, Cleeman JI, Daniels SR, et al. · Circulation · 2005

Wytyczne American Heart Association i National Heart, Lung, and Blood Institute definiujące kryteria zespołu metabolicznego i zasady jego leczenia.

Low-dose human chorionic gonadotropin maintains intratesticular testosterone in normal men with testosterone-induced gonadotropin suppression

Umiarkowane dowody

Coviello AD, Matsumoto AM, Bremner WJ, et al. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2005

Badanie wykazujące, że niskie dawki hCG dołączone do terapii testosteronem utrzymują wewnątrzjądrowe stężenie testosteronu mimo tłumienia naturalnego wydzielania LH.

Effects of testosterone on body composition, bone metabolism and serum lipid profile in middle-aged men: a meta-analysis

Umiarkowane dowody

Isidori AM, Giannetta E, Greco EA i wsp. · Clinical Endocrinology · 2005

Metaanaliza badań randomizowanych wykazująca nieznaczne obniżenie cholesterolu całkowitego pod wpływem terapii testosteronem, wyraźniejsze u mężczyzn z niższym wyjściowym stężeniem hormonu, przy braku istotnej zmiany LDL w analizowanej puli badań.

Evaluation of tamoxifen and anastrozole in the prevention of gynecomastia and breast pain induced by bicalutamide monotherapy of prostate cancer

Umiarkowane dowody

Boccardo F, Rubagotti A, Battaglia M, et al. · Journal of Clinical Oncology · 2005

U 114 pacjentów tej samej populacji, po 48 tygodniach ginekomastia wystąpiła u 73% (sam bikalutamid) wobec 10% (+tamoksyfen) i 51% (+anastrozol); ból piersi: 39% wobec 6% i 27%. Tamoksyfen wyraźnie przewyższył anastrozol w tym wskazaniu.

Prevention and management of bicalutamide-induced gynecomastia and breast pain: randomized endocrinologic and clinical studies with tamoxifen and anastrozole

Umiarkowane dowody

Saltzstein D, Sieber P, Morris T, Gallo J · Prostate Cancer and Prostatic Diseases · 2005

U 107 pacjentów tej samej populacji tamoksyfen (nie anastrozol) istotnie zmniejszał częstość ginekomastii i bólu piersi zarówno profilaktycznie, jak i terapeutycznie; testosteron wzrósł na tamoksyfenie względem placebo.

Plasma fibrinogen level and the risk of major cardiovascular diseases and nonvascular mortality: an individual participant meta-analysis

Silne dowody

Fibrinogen Studies Collaboration · JAMA · 2005

Metaanaliza danych indywidualnych ponad 150 tysięcy uczestników z 31 badań prospektywnych, wykazująca umiarkowanie silny związek stężenia fibrynogenu z ryzykiem choroby wieńcowej, udaru mózgu i śmiertelności sercowo-naczyniowej.

Low-Dose Human Chorionic Gonadotropin Maintains Intratesticular Testosterone in Normal Men with Testosterone-Induced Gonadotropin Suppression

Silne dowody

Coviello A.D. i wsp. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2005

Badanie bezpośrednio mierzące stężenie testosteronu wewnątrz jądra u zdrowych mężczyzn poddanych supresji hormonalnej egzogennym testosteronem — wykazało drastyczny spadek testosteronu wewnątrzjądrowego mimo prawidłowego lub podwyższonego poziomu we krwi, oraz że niska dawka hCG (naśladującego LH) pozwala utrzymać go na poziomie zbliżonym do normalnego mimo trwającej supresji.

Thymosin beta4: actin-sequestering protein moonlights to repair injured tissues

Umiarkowane dowody

Goldstein AL, Hannappel E, Kleinman HK · Trends in Molecular Medicine · 2005

Przegląd biochemii i biologii pełnej tymozyny beta-4 jako głównego wewnątrzkomórkowego białka sekwestrującego aktynę, z opisem jej roli w gojeniu skóry i rogówki oraz potencjalnych zastosowań klinicznych w naprawie tkanek po niedokrwieniu. Dotyczy wyłącznie pełnej cząsteczki, nie krótkiego fragmentu sprzedawanego jako TB-500.

Rejuvenation of aged progenitor cells by exposure to a young systemic environment

Umiarkowane dowody

Conboy IM, Conboy MJ, Wagers AJ, Girma ER, Weissman IL, Rando TA · Nature · 2005

Klasyczne badanie heterochronicznej parabiozy u myszy wykazało, że ekspozycja starych progenitorowych komórek mięśniowych na systemowe środowisko młodego organizmu (poprzez chirurgiczne połączenie krwiobiegów) przywracała część ich zdolności regeneracyjnych — jedno z pierwszych badań, które na nowo wprowadziło parabiozę do głównego nurtu badań nad starzeniem.

Chaga mushroom extract inhibits oxidative DNA damage in human lymphocytes as assessed by comet assay

Hipoteza badawcza

Park Y.K., Lee H.B., Jeon E.J., Jung H.S., Kang M.H. · BioFactors · 2004

Badanie in vitro na ludzkich limfocytach wykazało, że wodny ekstrakt z chagi zmniejszał o ponad 40% oksydacyjne uszkodzenia DNA wywołane nadtlenkiem wodoru w porównaniu z grupą kontrolną — to badanie laboratoryjne, nie kliniczne.

Fungal immunomodulatory protein from Flammulina velutipes induces interferon-gamma production through p38 MAPK pathway

Wstępne dowody

Wang PH, Hsu CI, Tang SC, Huang YL, Lin JY, Ko JL · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2004

FIP-fve aktywuje limfocyty T i indukuje wydzielanie interferonu gamma poprzez szlak p38 MAPK — badanie mechanistyczne na poziomie komórkowym.

Prevalence of prostate cancer among men with a prostate-specific antigen level ≤4.0 ng per milliliter

Umiarkowane dowody

Thompson IM, Pauler DK, Goodman PJ, et al. · New England Journal of Medicine · 2004

Badanie wykazujące istotny odsetek wykrywanego w biopsji raka prostaty nawet u mężczyzn z PSA poniżej powszechnie stosowanego progu odcięcia.

Effects of aromatase inhibition in elderly men with low or borderline-low serum testosterone levels

Umiarkowane dowody

Leder BZ, Rohrer JL, Rubin SD, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2004

RCT u starszych mężczyzn: testosteron biodostępny wzrósł z 99±31 do 207±65 ng/dl na anastrozolu, estradiol spadł z 26±8 do 17±6 pg/ml. Mimo tej wyraźnej, istotnej poprawy hormonalnej, wyniki funkcji seksualnej nie zmieniły się istotnie — realny, udokumentowany przykład rozbieżności między poprawą wyników krwi a poprawą samopoczucia.

Meta-Analysis of Quantitative Sleep Parameters From Childhood to Old Age in Healthy Individuals: Developing Normative Sleep Values Across the Human Lifespan

Silne dowody

Ohayon MM, Carskadon MA, Guilleminault C, Vitiello MV · Sleep · 2004

Metaanaliza 65 badań (3577 uczestników w wieku 5–102 lata) opisująca normatywne zmiany parametrów snu w cyklu życia, w tym systematyczny spadek udziału snu REM i wzrost latencji snu oraz udziału stadiów N1/N2 wraz z wiekiem.

Leptin levels are dependent on sleep duration: relationships with sympathovagal balance, carbohydrate regulation, cortisol, and thyrotropin

Silne dowody

Spiegel K, Leproult R, L'Hermite-Balériaux M, Copinschi G, Penev PD, Van Cauter E · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2004

Badanie eksperymentalne z restrykcją snu wykazujące, że skrócenie snu do około 4 godzin przez kilka kolejnych nocy obniża poziom leptyny i zmienia poziom kortyzolu oraz tyreotropiny, wiążąc rozregulowanie snu z szerszą kaskadą neuroendokrynną.

Risk of cancer from diagnostic X-rays: estimates for the UK and 14 other countries

Silne dowody

Berrington de González A, Darby S · The Lancet · 2004

Analiza szacująca skumulowane ryzyko zachorowania na nowotwór przypisywane diagnostycznym badaniom rentgenowskim w 15 krajach rozwiniętych, na podstawie danych o częstości wykonywania poszczególnych typów badań.

A randomized, placebo-controlled trial of 5% and 2% topical minoxidil solutions in the treatment of female pattern hair loss

Silne dowody

Lucky AW, Piacquadio DJ, Ditre CM i wsp. · Journal of the American Academy of Dermatology · 2004

48-tygodniowe RCT u 381 kobiet z łysieniem typu kobiecego. Zarówno 5%, jak i 2% minoksydyl miejscowy były istotnie skuteczniejsze niż placebo w zakresie liczby włosów niewelusowych i oceny pokrycia skóry głowy; 5% okazał się statystycznie lepszy niż 2% w subiektywnej ocenie korzyści przez pacjentki, przy nieco częstszych miejscowych podrażnieniach.

Alpha1-antitrypsin deficiency. 2: genetic aspects of alpha1-antitrypsin deficiency: phenotypes and genetic modifiers of emphysema risk

Silne dowody

DeMeo DL, Silverman EK · Thorax · 2004

Przegląd genetycznych podstaw niedoboru alfa-1-antytrypsyny, w tym roli mutacji genu SERPINA1 (warianty Z i S) w rozwoju rozedmy o wcześniejszym początku, oraz czynników modyfikujących ryzyko choroby u nosicieli tych mutacji, w tym kluczowej roli palenia tytoniu w przyspieszaniu progresji.

Long-term creatine supplementation does not significantly affect clinical markers of health

Silne dowody

Kreider RB, et al. · Molecular and Cellular Biochemistry · 2003

Obserwacja sportowców stosujących kreatynę do 5 lat nie wykazała negatywnego wpływu na markery funkcji nerek i wątroby.

Antioxidative and hepatoprotective effects of Antrodia camphorata extract

Wstępne dowody

Hsiao G, et al. · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2003

Badanie in vitro i na myszach wykazało silne zmiatanie wolnych rodników oraz zależną od dawki ochronę wątroby przed uszkodzeniem wywołanym CCl4.

Enhanced cytokine synthesis of leukocytes by a beta-glucan preparation, SCG, extracted from Sparassis crispa

Wstępne dowody

Nameda S, et al. · Immunopharmacology and Immunotoxicology · 2003

W badaniu ex vivo na krwi ludzkich ochotników preparat SCG zależnie od dawki nasilał syntezę cytokiny IL-8.

The nontoxic mushroom Auricularia auricula contains a polysaccharide with anticoagulant activity mediated by antithrombin

Wstępne dowody

Yoon SJ, Yu MA, Pyun YR, Hwang JK, Chu DC, Juneja LR, Mourão PAS · Thrombosis Research · 2003

Badanie in vitro wykazało, że wyizolowany kwaśny polisacharyd hamuje krzepnięcie krwi poprzez nasilanie działania antytrombiny na trombinę.

A Randomized Trial of a Low-Carbohydrate Diet for Obesity

Umiarkowane dowody

Foster GD, Wyatt HR, Hill JO, et al. · New England Journal of Medicine · 2003

Roczne randomizowane badanie porównujące niskowęglowodanową dietę typu Atkins z dietą niskotłuszczową — szybsza redukcja masy ciała w pierwszych 6 miesiącach, różnica zacierająca się po 12 miesiącach.

Low-glycemic index diets in the management of diabetes: a meta-analysis of randomized controlled trials

Umiarkowane dowody

Brand-Miller J, Hayne S, Petocz P, Colagiuri S · Diabetes Care · 2003

Metaanaliza randomizowanych badań wykazująca umiarkowaną, ale statystycznie istotną poprawę kontroli glikemii (HbA1c) u osób z cukrzycą stosujących diety o niskim indeksie glikemicznym.

Understanding the complete blood count with differential

Silne dowody

George-Gay B, Parker K · Journal of PeriAnesthesia Nursing · 2003

Praktyczny przegląd interpretacji morfologii krwi z rozmazem różnicowym, wyjaśniający kliniczne znaczenie poszczególnych parametrów.

Iron supplementation for unexplained fatigue in non-anaemic women: double blind randomised placebo controlled trial

Silne dowody

Verdon F, Burnand B, Stubi CL, et al. · BMJ · 2003

RCT na 144 nieanemicznych kobietach ze zmęczeniem bez wyjaśnionej przyczyny: suplementacja żelaza dała istotnie większą redukcję zmęczenia niż placebo (różnica 0,95 punktu na skali zmęczenia; 95% CI 0,32–1,62; p=0,004), ale efekt ograniczał się do kobiet z ferrytyną ≤50 µg/l — u kobiet z wyższą ferrytyną suplementacja nie przynosiła dodatkowej korzyści.

Clomiphene increases free testosterone levels in men with both secondary hypogonadism and erectile dysfunction: who does and does not benefit?

Umiarkowane dowody

Guay AT, Jacobson J, Perez JB, Hodge MB, Velasquez E · International Journal of Impotence Research · 2003

W 4-miesięcznym badaniu na 178 pacjentach funkcja seksualna poprawiła się u 75% z nich, u pozostałych 25% pozostała bez zmian. LH i wolny testosteron wzrosły istotnie niemal u wszystkich, ale odpowiedź kliniczna korelowała z wiekiem i obciążeniem chorobami współistniejącymi.

Effectiveness of combined tamoxifen citrate and testosterone undecanoate treatment in men with idiopathic oligozoospermia

Wstępne dowody

Adamopoulos DA, Pappa A, Billa E, Nicopoulou S, Koukkou E, Michopoulos J · Fertility and Sterility · 2003

Odsetek spontanicznych ciąż wyniósł 33,9% (leczeni) wobec 10,3% (placebo), ale zastosowany schemat łączył tamoksyfen z egzogennym testosteronem undekanianem, a nie badał tamoksyfenu jako monoterapii — istotnie inny schemat niż SERM-monoterapia chroniąca płodność w rozumieniu badań nad klomifenem.

Pharmacokinetics and dose finding of a potent aromatase inhibitor, aromasin (exemestane), in young males

Wstępne dowody

Mauras N, Lima J, Patel D, Rini A, di Salle E, Kwok A, Lippe B · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2003

Badanie krzyżowe u 12 chłopców i młodych mężczyzn w wieku 14-26 lat (populacja obejmująca osoby niepełnoletnie, nie dorosłych pacjentów TRT), otrzymujących 25 mg lub 50 mg eksemestanu dziennie przez 10 dni. Estradiol spadł o 38% i 32% przy odpowiednich dawkach, testosteron wzrósł o 60% i 56%. Lipidy i IGF-1 pozostały bez zmian w tym krótkim okresie obserwacji. Okres półtrwania wyniósł 8,9 godziny, szczytowe stężenie ok. godzinę po podaniu. To jedyne odnalezione badanie farmakokinetyczne/endokrynologiczne eksemestanu u mężczyzn — nie istnieje dedykowane badanie w dorosłej populacji TRT.

Use of sleep hygiene in the treatment of insomnia

Umiarkowane dowody

Stepanski EJ, Wyatt JK · Sleep Medicine Reviews · 2003

Przegląd historii i zastosowania koncepcji higieny snu w leczeniu bezsenności, wskazujący na jej ograniczoną skuteczność jako samodzielnej interwencji w porównaniu z ustrukturyzowanymi terapiami behawioralnymi.

The Cumulative Cost of Additional Wakefulness: Dose-Response Effects on Neurobehavioral Functions and Sleep Physiology From Chronic Sleep Restriction and Total Sleep Deprivation

Silne dowody

Van Dongen HPA, Maislin G, Mullington JM, Dinges DF · Sleep · 2003

Klasyczne badanie eksperymentalne wykazujące, że chroniczne ograniczenie snu do 6 godzin lub mniej przez 14 nocy powoduje deficyty poznawcze porównywalne do 1–2 nocy całkowitej deprywacji snu, przy czym subiektywna senność badanych ustabilizowała się znacznie wcześniej niż ich obiektywna wydajność.

Carotid artery stenosis: gray-scale and Doppler US diagnosis--Society of Radiologists in Ultrasound Consensus Conference

Silne dowody

Grant EG, Benson CB, Moneta GL, Alexandrov AV, Baker JD, Bluth EI, Carroll BA, et al. · Radiology · 2003

Konsensusowe kryteria oceny stopnia zwężenia tętnicy szyjnej na podstawie prędkości przepływu w badaniu USG Doppler, do dziś szeroko stosowane w praktyce klinicznej.

Thyroiditis

Silne dowody

Pearce EN, Farwell AP, Braverman LE · New England Journal of Medicine · 2003

Klasyczny przegląd mechanizmów autoimmunologicznego uszkodzenia tarczycy oraz diagnostyki i leczenia najczęstszych postaci zapalenia tarczycy, w tym choroby Hashimoto — wskazuje na obecność przeciwciał anty-TPO u ponad 90% pacjentów.

GVS-111 prevents oxidative damage and apoptosis in normal and Down's syndrome human cortical neurons

Wstępne dowody

Pelsman A, Hoyo-Vadillo C, Gudasheva TA, Seredenin SB, Ostrovskaya RU, Busciglio J · International Journal of Developmental Neuroscience · 2003

Badanie in vitro na izolowanych ludzkich neuronach korowych wykazało zależne od dawki działanie neuroprotekcyjne noopeptu (oznaczanego jako GVS-111) przeciw stresowi oksydacyjnemu wywołanemu nadtlenkiem wodoru, silniejsze w tym modelu niż piracetam i kilka klasycznych antyoksydantów — badanie na komórkach, nie u żywych ludzi.

Geographical and ethnic variation of the 677C>T allele of 5,10 methylenetetrahydrofolate reductase (MTHFR): findings from over 7000 newborns from 16 areas world wide

Silne dowody

Wilcken B, Bamforth F, Li Z, et al. · Journal of Medical Genetics · 2003

Analiza ponad 7000 noworodków z 16 regionów świata wykazała dużą zmienność geograficzną i etniczną częstości wariantu C677T — od bardzo niskiej w populacjach afrykańskich do wysokiej w części populacji europejskich, azjatyckich i latynoamerykańskich, potwierdzając, że wariant jest jednym z najczęstszych polimorfizmów badanych w ludzkim genomie.

Melatonin for the treatment of jet lag

Silne dowody

Herxheimer A, Petrie KJ. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2002

Przegląd Cochrane potwierdzający skuteczność melatoniny w redukcji objawów jet lagu przy przekraczaniu wielu stref czasowych.

Risks and Benefits of Estrogen Plus Progestin in Healthy Postmenopausal Women: Principal Results From the Women's Health Initiative Randomized Controlled Trial

Silne dowody

Rossouw JE, Anderson GL, Prentice RL, et al. · JAMA · 2002

Duże randomizowane badanie oceniające bilans korzyści i ryzyka hormonalnej terapii zastępczej u zdrowych kobiet pomenopauzalnych, które istotnie zmieniło praktykę kliniczną na świecie.

Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin

Silne dowody

Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, et al. (Diabetes Prevention Program Research Group) · New England Journal of Medicine · 2002

Duże randomizowane badanie (Diabetes Prevention Program) wykazało, że interwencja stylu życia (redukcja masy ciała o 7%, 150 min aktywności tygodniowo) zmniejszała ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 o 58%, a metformina o 31%, w porównaniu z placebo.

Diagnosis of osteoporosis and assessment of fracture risk

Silne dowody

Kanis JA · The Lancet · 2002

Przegląd metod diagnostyki osteoporozy, w tym roli absorpcjometrii podwójnej energii promieniowania rentgenowskiego jako metody referencyjnej.

Non-exercise activity thermogenesis (NEAT)

Silne dowody

Levine JA · Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism · 2002

Przegląd koncepcji termogenezy aktywności niećwiczeniowej i jej znaczenia dla całkowitego wydatku energetycznego oraz indywidualnych różnic w podatności na przybieranie na wadze.

Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin

Silne dowody

Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, Hamman RF, Lachin JM, Walker EA, Nathan DM (Diabetes Prevention Program Research Group) · New England Journal of Medicine · 2002

Randomizowane badanie objęło 3234 osoby ze stanem przedcukrzycowym, przydzielone do placebo, metforminy lub intensywnego programu zmiany stylu życia. Po średnio 2,8 roku obserwacji zmiana stylu życia zredukowała ryzyko rozwoju cukrzycy o 58% (95% CI 48-66%), a metformina o 31% (95% CI 17-43%), w porównaniu z placebo.

Guidelines for the use of EEG methodology in the diagnosis of epilepsy

Silne dowody

Flink R, Pedersen B, Guekht AB, Malmgren K, Michelucci R, Neville B, Pinto F, Stephani U, Ozkara C · Acta Neurologica Scandinavica · 2002

Wytyczne Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej (ILAE) dotyczące standardów metodologicznych wykonywania i interpretacji badania EEG w diagnostyce padaczki.

The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer

Umiarkowane dowody

Hakozaki T, Minwalla L, Zhuang J, i wsp. · British Journal of Dermatology · 2002

Badania in vitro wykazały, że niacynamid redukował transfer melanosomów z melanocytów do keratynocytów o 35–68% bez wpływu na samą produkcję melaniny. W badaniu klinicznym u japońskich kobiet miejscowe stosowanie niacynamidu istotnie zmniejszyło widoczność przebarwień i poprawiło koloryt skóry względem kontroli.

A randomized clinical trial of 5% topical minoxidil versus 2% topical minoxidil and placebo in the treatment of androgenetic alopecia in men

Silne dowody

Olsen EA, Dunlap FE, Funicella T i wsp. · Journal of the American Academy of Dermatology · 2002

48-tygodniowe, wieloośrodkowe, randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą i grupą placebo u 393 mężczyzn (18-49 lat) z łysieniem androgenowym. 5% miejscowy minoksydyl był istotnie skuteczniejszy niż 2% i placebo w zakresie liczby włosów niewelusowych, oceny pacjenta i oceny badacza dotyczącej pokrycia skóry głowy — przyrost o 45% większy niż przy 2% po 48 tygodniach, z wcześniejszą odpowiedzią na leczenie. Częstość świądu i miejscowego podrażnienia była wyższa w grupie 5%.

Acarbose for prevention of type 2 diabetes mellitus: the STOP-NIDDM randomised trial

Silne dowody

Chiasson JL, Josse RG, Gomis R, Hanefeld M, Karasik A, Laakso M (STOP-NIDDM Trial Research Group) · The Lancet · 2002

Randomizowane badanie u 1429 osób z nieprawidłową tolerancją glukozy wykazało, że akarboza (100 mg trzy razy dziennie) zmniejszyła ryzyko rozwinięcia cukrzycy typu 2 o 25% względem placebo (32% wobec 42% zachorowań; HR 0,75; 95% CI 0,63–0,90; p=0,0015) — jeden z najsilniejszych twardych dowodów klinicznych na korzyść akarbozy w diabetologii, niezależny od wątku długowieczności.

Folate, vitamin B12 and vitamin B6 and one carbon metabolism

Umiarkowane dowody

Selhub J · Journal of Nutrition, Health & Aging · 2002

Klasyczny przegląd opisujący rolę folianu, witaminy B12 i B6 jako kofaktorów metabolizmu jednowęglowego, obejmującego syntezę puryn i tymidyny do DNA oraz remetylację homocysteiny — fundament dla późniejszych badań nad metylacją i jej biomarkerami klinicznymi.

Enhanced formation of laccase activity by the white-rot fungus Trametes pubescens in the presence of copper

Hipoteza badawcza

Galhaup C, Haltrich D · Applied Microbiology and Biotechnology · 2001

Dodatek jonów miedzi do podłoża hodowlanego znacząco zwiększa produkcję lakazy — badanie biotechnologiczne.

Chronic effects of Brahmi (Bacopa monnieri) on human memory

Umiarkowane dowody

Stough C, et al. · Psychopharmacology · 2001

Jedno z pierwszych nowoczesnych badań RCT wykazujące poprawę zdolności zapamiętywania po 12 tygodniach suplementacji.

Effects on Blood Pressure of Reduced Dietary Sodium and the Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Diet

Silne dowody

Sacks FM, Svetkey LP, Vollmer WM, et al. · New England Journal of Medicine · 2001

Badanie DASH-Sodium wykazało addytywny, dawko-zależny efekt obniżenia ciśnienia krwi przy łączeniu diety DASH z redukcją spożycia sodu.

Longitudinal effects of aging on serum total and free testosterone levels in healthy men. Baltimore Longitudinal Study of Aging

Silne dowody

Harman SM, Metter EJ, Tobin JD, Pearson J, Blackman MR. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2001

Duże, wieloletnie badanie kohortowe (Baltimore Longitudinal Study of Aging) potwierdziło stopniowy, postępujący z wiekiem spadek testosteronu całkowitego i wolnego u zdrowych mężczyzn.

Insulin, growth hormone and sport

Silne dowody

Sonksen P · Journal of Endocrinology · 2001

Przegląd fizjologii wydzielania hormonu wzrostu i insuliny w kontekście wysiłku fizycznego oraz nadużyć dopingowych w sporcie.

High-sensitivity C-reactive protein: potential adjunct for global risk assessment in the primary prevention of cardiovascular disease

Silne dowody

Ridker PM · Circulation · 2001

Praca omawiająca rolę wysokoczułego CRP jako dodatkowego markera ryzyka sercowo-naczyniowego, niezależnego od tradycyjnych czynników ryzyka.

Longitudinal Effects of Aging on Serum Total and Free Testosterone Levels in Healthy Men. Baltimore Longitudinal Study of Aging

Silne dowody

Harman SM, Metter EJ, Tobin JD, Pearson J, Blackman MR · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2001

Klasyczne badanie longitudinalne pokazujące stopniowy, statystycznie istotny spadek testosteronu całkowitego i wolnego z wiekiem oraz rosnący odsetek mężczyzn spełniających kryterium laboratoryjne hipogonadyzmu w kolejnych dekadach życia.

Cognitive Behavioral Therapy for Treatment of Chronic Primary Insomnia: A Randomized Controlled Trial

Silne dowody

Edinger JD, Wohlgemuth WK, Radtke RA, Marsh GR, Quillian RE · JAMA · 2001

Badanie randomizowane porównujące wieloskładnikową CBT-I z terapią pierwszej generacji (samą kontrolą bodźców) i placebo, wykazujące przewagę pełnego, wieloskładnikowego protokołu nad pojedynczymi technikami.

Proline-containing dipeptide GVS-111 retains nootropic activity after oral administration

Wstępne dowody

Ostrovskaya RU, Gudasheva TA, Zaplina AN, et al. · Bulletin of Experimental Biology and Medicine · 2001

Badanie na szczurach potwierdziło, że działanie anty-amnestyczne noopeptu (0,5–10 mg/kg) jest zachowane po podaniu doustnym, nie tylko dożylnym — istotne z praktycznego punktu widzenia, ale wciąż badanie przedkliniczne na gryzoniach, nie na ludziach.

Navigation-Related Structural Change in the Hippocampi of Taxi Drivers

Silne dowody

Maguire EG, Gadian DG, Johnsrude IS, et al. · Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) · 2000

Badanie obrazowe wykazujące większą objętość tylnej części hipokampa u londyńskich taksówkarzy w porównaniu z grupą kontrolną, korelującą z latami doświadczenia zawodowego.

Interrelationships between growth hormone and sleep

Silne dowody

Van Cauter E, Copinschi G. · Growth Hormone & IGF Research · 2000

Przegląd potwierdzający, że u mężczyzn nawet do 70% dobowego wydzielania hormonu wzrostu przypada na okres snu głębokiego wkrótce po zaśnięciu, a eksperymentalne zaburzenie ciągłości snu istotnie obniża całodobowe wydzielanie GH.

Pharmacokinetics of Transdermal Testosterone Gel in Hypogonadal Men: Application of Gel at One Site Versus Four Sites: A General Clinical Research Center Study

Silne dowody

Wang C, Berman N, Longstreth JA, Chuapoco B, Hull L, Steiner B, Faulkner S, Dudley RE, Swerdloff RS · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2000

Badanie farmakokinetyczne u mężczyzn z hipogonadyzmem: stan stacjonarny stężeń testosteronu (4–5-krotnie powyżej wartości wyjściowej) osiągano po ok. 2 dobach regularnej, codziennej aplikacji żelu, niezależnie od tego, czy dawkę rozłożono na jedno czy na cztery miejsca aplikacji — badanie to jest też źródłem danych o niższej biodostępności testosteronu przy aplikacji na brzuch w porównaniu z barkami i ramionami.

Inflamm-aging. An evolutionary perspective on immunosenescence

Hipoteza badawcza

Franceschi C, Bonafè M, Valensin S, et al. · Annals of the New York Academy of Sciences · 2000

Praca ukuwająca termin 'inflamm-aging' na podstawie wieloletnich badań nad stulatkami — proponuje ewolucyjną ramę teoretyczną łączącą przewlekłe zapalenie ze starzeniem układu odpornościowego.

Reduced Number of Hypocretin Neurons in Human Narcolepsy

Silne dowody

Thannickal TC, Moore RY, Nienhuis R, Ramanathan L, Gulyani S, Aldrich M, Cornford M, Siegel JM · Neuron · 2000

Przełomowe badanie histopatologiczne wykazujące zmniejszenie liczby neuronów hipokretynowych w podwzgórzu bocznym o 85–95% u osób z narkolepsją typu 1, przy zachowanej liczbie sąsiadujących neuronów MCH.

Moderate sleep deprivation produces impairments in cognitive and motor performance equivalent to legally prescribed levels of alcohol intoxication

Silne dowody

Williamson AM, Feyer AM · Occupational and Environmental Medicine · 2000

Badanie porównujące skutki wydłużonego czuwania (do 28 godzin) z efektami spożycia alkoholu, wykazujące, że po 17–19 godzinach bez snu wydajność poznawczo-motoryczna bywa porównywalna z efektami stężenia alkoholu we krwi na poziomie 0,05%.

Age-Related Changes in Slow Wave Sleep and REM Sleep and Relationship With Growth Hormone and Cortisol Levels in Healthy Men

Silne dowody

Van Cauter E, Leproult R, Plat L · JAMA · 2000

Badanie ilościowo charakteryzujące sprzężenie między snem wolnofalowym a wydzielaniem hormonu wzrostu i kortyzolu u zdrowych mężczyzn oraz wykazujące osłabienie tego sprzężenia wraz z wiekiem, równolegle do spadku udziału snu głębokiego.

A critical evaluation of simple methods for the estimation of free testosterone in serum

Silne dowody

Vermeulen A, Verdonck L, Kaufman JM. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 1999

Klasyczna praca walidująca wzór (tzw. metoda Vermeulena) do wyliczania testosteronu wolnego na podstawie testosteronu całkowitego, SHBG i albuminy — do dziś powszechnie stosowana metoda kliniczna.

A critical evaluation of simple methods for the estimation of free testosterone in serum

Silne dowody

Vermeulen A, Verdonck L, Kaufman JM · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 1999

Praca ustanawiająca wzór Vermeulena — matematyczną metodę wyliczania testosteronu wolnego z testosteronu całkowitego, SHBG i albuminy na podstawie modelu równowagi wiązania, z walidacją względem równowagi dializacyjnej.

Clinical utility of the erythrocyte sedimentation rate

Silne dowody

Brigden ML · American Family Physician · 1999

Klasyczny przegląd kliniczny omawiający realną wartość diagnostyczną OB, w tym wskazania, w których badanie zachowuje użyteczność, oraz ograniczenia jego stosowania jako testu przesiewowego.

ACC/AHA guidelines for ambulatory electrocardiography: executive summary and recommendations. A report of the American College of Cardiology/American Heart Association task force on practice guidelines

Silne dowody

Crawford MH, Bernstein SJ, Deedwania PC, DiMarco JP, Ferrick KJ, Garson A Jr, et al. · Circulation · 1999

Wytyczne ACC/AHA dotyczące wskazań, techniki i interpretacji ambulatoryjnego monitorowania EKG (Holter), w tym roli w korelowaniu objawów z zaburzeniami rytmu serca.

Prevalence of carpal tunnel syndrome in a general population

Silne dowody

Atroshi I, Gummesson C, Johnsson R, Ornstein E, Ranstam J, Rosén I · JAMA · 1999

Badanie populacyjne z użyciem ankiety zdrowotnej, badania klinicznego i elektrofizjologicznego oszacowało częstość objawowego zespołu cieśni nadgarstka na 14,4% dorosłej populacji ogólnej, z czego u 3,8% badanych objawy zostały potwierdzone elektrofizjologicznie jako klinicznie istotny zespół cieśni nadgarstka.

A critical evaluation of simple methods for the estimation of free testosterone in serum

Silne dowody

Vermeulen A, Verdonck L, Kaufman JM · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 1999

Praca ustanawiająca wzór Vermeulena — matematyczną metodę wyliczania testosteronu wolnego z testosteronu całkowitego, SHBG i albuminy, z walidacją względem równowagi dializacyjnej.

Dehydroepiandrosterone replacement in women with adrenal insufficiency

Umiarkowane dowody

Arlt W, Callies F, van Vlijmen JC, et al. · The New England Journal of Medicine · 1999

Randomizowane badanie krzyżowe u 24 kobiet z niedoczynnością kory nadnerczy, przyjmujących 50 mg DHEA dziennie lub placebo przez 4 miesiące. DHEA istotnie poprawiło samopoczucie oraz zmniejszyło objawy depresji i lęku, jednocześnie podnosząc poziom androgenów do wartości prawidłowych i obniżając cholesterol HDL.

Effect of Intensive Blood-Glucose Control With Metformin on Complications in Overweight Patients With Type 2 Diabetes (UKPDS 34)

Silne dowody

UK Prospective Diabetes Study Group · The Lancet · 1998

Długoterminowe badanie wykazujące, że metformina redukuje ryzyko powikłań związanych z cukrzycą u pacjentów z nadwagą i cukrzycą typu 2.

Central role of echocardiography in the diagnosis and assessment of heart failure

Umiarkowane dowody

Cheesman MG, Leech G, Chambers J, Monaghan MJ, Nihoyannopoulos P · Heart (British Cardiac Society) · 1998

Stanowisko brytyjskiego towarzystwa echokardiograficznego opisujące kluczową rolę echokardiografii w diagnostyce i ocenie niewydolności serca.

The effect of finasteride on the risk of acute urinary retention and the need for surgical treatment among men with benign prostatic hyperplasia

Silne dowody

McConnell JD, Bruskewitz R, Walsh P, et al. (PLESS Study Group) · New England Journal of Medicine · 1998

Czteroletnie, randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą objęło 3040 mężczyzn z umiarkowanymi lub nasilonymi objawami BPH i powiększoną prostatą. Finasteryd zmniejszył ryzyko ostrego zatrzymania moczu o 57% (6,6% w grupie placebo wobec 2,8% w grupie finasterydu) i konieczność leczenia operacyjnego o 55% w porównaniu z placebo.

A Clinical Trial of the Effects of Dietary Patterns on Blood Pressure

Silne dowody

Appel LJ, Moore TJ, Obarzanek E, et al. · New England Journal of Medicine · 1997

Oryginalne badanie DASH — wzorzec żywieniowy bogaty w owoce, warzywa i niskotłuszczowy nabiał istotnie obniżył ciśnienie krwi w porównaniu z typową dietą amerykańską.

ACC/AHA guidelines for exercise testing: executive summary. A report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines (Committee on Exercise Testing)

Silne dowody

Gibbons RJ, Balady GJ, Beasley JW, Bricker JT, Duvernoy WF, Froelicher VF, et al. · Circulation · 1997

Wytyczne ACC/AHA dotyczące wskazań, przeciwwskazań i interpretacji testu wysiłkowego w diagnostyce kardiologicznej.

Zinc status and serum testosterone levels of healthy adults

Umiarkowane dowody

Prasad AS, Mantzoros CS, Beck FW, et al. · Nutrition · 1996

Badanie wykazujące, że suplementacja cynkiem u mężczyzn z eksperymentalnie wywołanym niedoborem tego pierwiastka istotnie podniosła stężenie testosteronu w porównaniu z grupą kontrolną.

Urinary volume, water and recurrences in idiopathic calcium nephrolithiasis: a 5-year randomized prospective study

Silne dowody

Borghi L, Meschi T, Amato F, Briganti A, Novarini A, Giannini A · Journal of Urology · 1996

Pięcioletnie randomizowane badanie objęło 199 pacjentów po pierwszym epizodzie idiopatycznej kamicy wapniowej, przydzielonych do grupy z zaleceniem wysokiego spożycia płynów (co najmniej 2 litry dziennie) lub grupy kontrolnej. Nawrót kamicy wystąpił u 12,1% pacjentów w grupie z wysokim spożyciem płynów wobec 27% w grupie kontrolnej, a średni czas do nawrotu wyniósł odpowiednio 38,7 i 25 miesięcy.

Evaluation of melanotan-II, a superpotent cyclic melanotropic peptide in a pilot phase-I clinical study

Wstępne dowody

Dorr RT, Lines R, Levine N, Brooks C, Xiang L, Hruby VJ, Hadley ME · Life Sciences · 1996

Pilotażowe badanie fazy I u trzech zdrowych mężczyzn otrzymujących podskórnie rosnące dawki Melanotan II. Potwierdzono zależne od dawki ciemnienie skóry, ale odnotowano istotne działania niepożądane: nudności, zaczerwienienie twarzy oraz nieoczekiwane spontaniczne erekcje prącia — obserwacja, która skierowała dalszy rozwój kliniczny analogów melanokortynowych w stronę zaburzeń funkcji seksualnej, nie opalania.

A new fungal immunomodulatory protein, FIP-fve isolated from the edible mushroom, Flammulina velutipes

Hipoteza badawcza

Ko JL, Hsu CI, Lin RH, Kao CL, Lin JY · European Journal of Biochemistry · 1995

Praca izolująca i sekwencjonująca białko FIP-fve, wykazująca jego działanie mitogenne na ludzkie limfocyty oraz zdolność zwiększania wydzielania IL-2 i IFN-gamma in vitro.

Injectable testosterone undecanoate has more favourable pharmacokinetics and pharmacodynamics than testosterone enanthate

Wstępne dowody

Partsch CJ, Weinbauer GF, Fang R, Nieschlag E · European Journal of Endocrinology · 1995

Badanie na kastrowanych samcach makaka jawajskiego (NIE badanie na ludziach). Po iniekcji enantanu w dawce 7,2 mg/kg stężenia sięgały 100–177 nmol/l od niemal natychmiast po wstrzyknięciu do 5. dnia, po czym gwałtownie opadały do dolnej granicy normy około 31. dnia. Użyteczne wyłącznie jako ilustracja jakościowego kształtu krzywej szczyt-dolina, nie jako źródło liczb dla ludzi.

A candidate genetic risk factor for vascular disease: a common mutation in methylenetetrahydrofolate reductase

Umiarkowane dowody

Frosst P, Blom HJ, Milos R, et al. · Nature Genetics · 1995

Pierwszy opis wariantu C677T genu MTHFR jako termolabilnej formy enzymu o zmniejszonej aktywności katalitycznej in vitro — praca, która zapoczątkowała trzy dekady badań nad klinicznym znaczeniem tego polimorfizmu.

Efficacy of immunochemotherapy as adjuvant treatment after curative resection of gastric cancer

Umiarkowane dowody

Nakazato H, Koike A, Saji S, Ogawa N, Sakamoto J · The Lancet · 1994

Randomizowane badanie na 262 pacjentach po resekcji raka żołądka wykazało, że dodanie PSK do standardowego leczenia poprawiło 5-letnie przeżycie bez nawrotu choroby oraz 5-letnie przeżycie całkowite w porównaniu do samego leczenia standardowego.

Enhanced healing of ulcers in patients with diabetes by topical treatment with glycyl-L-histidyl-L-lysine copper

Umiarkowane dowody

Mulder GD i wsp. · Wound Repair and Regeneration · 1994

Wieloośrodkowe, randomizowane, zaślepione dla oceniającego, kontrolowane placebo badanie kliniczne u pacjentów z cukrzycowymi owrzodzeniami neuropatycznymi stopy. Żel z GHK-Cu istotnie zwiększył medianę powierzchniowego zamknięcia owrzodzeń podeszwowych (98,5% wobec 60,8% dla placebo; p<0,05) i przyspieszył tempo gojenia trzykrotnie względem standardowej opieki, a częstość zakażeń owrzodzeń leczonych żelem była istotnie niższa (7% wobec 34%; p<0,05).

Effects of smoking intervention and the use of an inhaled anticholinergic bronchodilator on the rate of decline of FEV1: the Lung Health Study

Silne dowody

Anthonisen NR, Connett JE, Kiley JP, et al. · JAMA · 1994

Badanie na 5887 palących osobach z wczesnymi objawami spirometrycznymi POChP w 10 centrach w USA i Kanadzie. Grupy z intensywną interwencją antynikotynową miały istotnie mniejszy spadek FEV1 po 5 latach obserwacji (184 ml i 209 ml) niż grupa standardowej opieki (267 ml) — większość różnicy wynikała z poprawy czynności płuc w pierwszym roku u osób, które trwale zerwały z paleniem.

Magnetic resonance imaging of the lumbar spine in people without back pain

Silne dowody

Jensen MC, Brant-Zawadzki MN, Obuchowski N, Modic MT, Malkasian D, Ross JS · New England Journal of Medicine · 1994

MRI odcinka lędźwiowego wykonane u 98 osób bez bólu krzyża (z domieszką 27 zaślepionych skanów osób z bólem) wykazało wypukliny dysku u 52% i protruzje u 27% badanych, przy braku istotnych różnic między mężczyznami i kobietami. Autorzy wnioskują, że wiele wypuklin i protruzji widocznych w MRI u pacjentów z bólem krzyża może być przypadkowym znaleziskiem niezwiązanym z bólem.

The Effect of Intensive Treatment of Diabetes on the Development and Progression of Long-Term Complications in Insulin-Dependent Diabetes Mellitus

Silne dowody

Diabetes Control and Complications Trial (DCCT) Research Group · New England Journal of Medicine · 1993

Przełomowe badanie wykazujące, że intensywna kontrola glikemii (mierzona m.in. HbA1c) istotnie redukuje ryzyko powikłań mikronaczyniowych cukrzycy.

Clinical effect of sizofiran combined with irradiation in cervical cancer patients: a randomized controlled study

Umiarkowane dowody

Noda K, et al. · Japanese Journal of Clinical Oncology · 1992

Wieloośrodkowe RCT na 292 pacjentkach wykazało istotnie wyższy odsetek całkowitych odpowiedzi na leczenie oraz szybszą regenerację limfocytów w grupie SPG.

Marked longevity of human lung parenchymal elastic fibers deduced from prevalence of D-aspartate and nuclear weapons-related radiocarbon

Umiarkowane dowody

Shapiro SD, Endicott SK, Province MA, Pierce JA, Campbell EJ · Journal of Clinical Investigation · 1991

Klasyczne badanie wykazujące, że ludzkie włókna elastynowe mają okres półtrwania przekraczający 70 lat i praktycznie nie podlegają naturalnej wymianie w zdrowej tkance dorosłego człowieka — kontekst istotny dla oceny realistycznych oczekiwań wobec jakiejkolwiek procedury czy suplementu mającego stymulować odbudowę elastyny, nie tylko kolagenu.

Sex hormone binding globulin: origin, function and clinical significance

Silne dowody

Selby C · Annals of Clinical Biochemistry · 1990

Klasyczny przegląd omawiający pochodzenie, funkcję i znaczenie kliniczne SHBG w interpretacji statusu hormonalnego.

A double-blind trial of pulsed electromagnetic fields for delayed union of tibial fractures

Umiarkowane dowody

Sharrard WJ · Journal of Bone and Joint Surgery (Br) · 1990

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie na 45 pacjentach ze złamaniami trzonu kości piszczelowej z zahamowanym gojeniem: grupa otrzymująca aktywną stymulację PEMF wykazała istotnie więcej przypadków zrostu kostnego niż grupa z urządzeniem pozorowanym (ocena radiologa: p=0,002; ocena chirurga ortopedy: p=0,02). Niewielka próba, wynik nie został powtórzony w badaniach tej skali w kolejnych dekadach.

Change in red blood cell distribution width with iron deficiency

Umiarkowane dowody

Uchida T · Clinical & Laboratory Haematology · 1989

Badanie wykazujące, że RDW-CV rośnie równolegle z rozwojem niedoboru żelaza, podczas gdy mikrocytoza (spadek MCV) pojawia się dopiero w jawnej niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Banting Lecture 1988. Role of insulin resistance in human disease

Silne dowody

Reaven GM · Diabetes · 1988

Klasyczny wykład opisujący insulinooporność jako wspólne podłoże otyłości, nadciśnienia, dyslipidemii i cukrzycy typu 2 (koncepcja "Syndrome X").

Inhibition of sex hormone-binding globulin production in the human hepatoma (Hep G2) cell line by insulin and prolactin

Umiarkowane dowody

Plymate SR, Matej LA, Jones RE, Friedl KE · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 1988

Badanie na ludzkiej linii komórek wątrobowych Hep G2 wykazujące, że insulina bezpośrednio hamuje produkcję SHBG, niezależnie od stymulującego wpływu estrogenów i hormonów tarczycy.

Clinical evaluation of schizophyllan combined with irradiation in patients with cervical cancer: A randomized controlled study

Umiarkowane dowody

Okamura K, et al. · Cancer · 1986

Randomizowane badanie na 220 pacjentkach z rakiem szyjki macicy — czas przeżycia w grupie SPG był istotnie dłuższy w stadium II.

Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man

Silne dowody

Matthews DR, Hosker JP, Rudenski AS, et al. · Diabetologia · 1985

Praca wprowadzająca wskaźnik HOMA-IR — matematyczny model szacowania insulinooporności z jednoczesnego pomiaru glukozy i insuliny na czczo.

Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man

Silne dowody

Matthews DR, Hosker JP, Rudenski AS, et al. · Diabetologia · 1985

Praca wprowadzająca wskaźnik HOMA-IR — matematyczny model szacowania insulinooporności z jednoczesnego pomiaru glukozy i insuliny na czczo, ujawniający problem, zanim glukoza sama w sobie stanie się nieprawidłowa.

Comparative pharmacokinetics of testosterone enanthate and testosterone cyclohexanecarboxylate as assessed by serum and salivary testosterone levels in normal men

Umiarkowane dowody

Schürmeyer T, Nieschlag E · International Journal of Andrology · 1984

Badanie naprzemienne (crossover) u zdrowych mężczyzn, przy dawce odpowiadającej 140 mg wolnego testosteronu. Enantan dawał suprafizjologiczne stężenia już po 2 godzinach, ze szczytem 4–5-krotności wartości wyjściowej między 8. a 24. godziną i powrotem do poziomu bazowego po 9 dniach; przez cały ten czas obserwowano supresję LH i FSH. Główne, prawdziwe dane u ludzi, będące podstawą wiedzy o kształcie krzywej szczyt-dolina dla tego estru.

Glycemic index of foods: a physiological basis for carbohydrate exchange

Umiarkowane dowody

Jenkins DJA, Wolever TMS, Taylor RH, et al. · American Journal of Clinical Nutrition · 1981

Fundamentalna praca wprowadzająca koncepcję indeksu glikemicznego jako sposobu klasyfikacji produktów węglowodanowych wg ich rzeczywistego wpływu na glikemię.

The "metabolically-obese," normal-weight individual

Umiarkowane dowody

Ruderman NB, Schneider SH, Berchtold P · American Journal of Clinical Nutrition · 1981

Praca wprowadzająca koncepcję osób metabolicznie otyłych o prawidłowej masie ciała (MONW) — opisuje profil hiperinsulinemii i insulinooporności u osób bez nadwagi mierzonej wskaźnikiem masy ciała.

Szechwan purpura

Hipoteza badawcza

Hammerschmidt DE · New England Journal of Medicine · 1980

Klasyczny opis przypadku klinicznego — po zjedzeniu potrawy z czarnym grzybem płytki krwi badacza przestały prawidłowo agregować przez kilka-kilkadziesiąt dni.

Comparison of testosterone, dihydrotestosterone, luteinizing hormone, and follicle-stimulating hormone in serum after injection of testosterone enanthate or testosterone cypionate

Umiarkowane dowody

Schulte-Beerbühl M, Nieschlag E · Fertility and Sterility · 1980

Klasyczne badanie porównujące bezpośrednio profile stężeń testosteronu, dihydrotestosteronu oraz supresji LH i FSH w surowicy po iniekcji enantanu (194 mg) i cypionianu (200 mg) testosteronu podanych w dawkach zawierających równoważną ilość wolnego hormonu (140 mg). Krzywe stężeń dla obu estrów przebiegały niemal identycznie w całym okresie obserwacji.