Baza badań naukowych

Abusidu M, et al. · Frontiers in Nutrition · 2026

W modelu mysim polisacharydy łagodziły uszkodzenia jelit wywołane cisplatyną, poprawiając barierę jelitową i skład mikrobioty.

American Diabetes Association · Diabetes Care · 2026

Coroczne, aktualizowane wytyczne kliniczne podkreślające znaczenie powtórzonych pomiarów i kontekstu klinicznego przy interpretacji wyników metabolicznych.

Zhou Z, Wei X, Zhang X, Ainsworth BE, Lü J, Liu Y · Journal of Sport and Health Science · 2026

Sieciowa metaanaliza 74 badań (5331 uczestniczek) porównała różne formy ćwiczeń pod kątem wpływu na gęstość mineralną kości u kobiet po menopauzie. Połączenie ćwiczeń wielokierunkowych z treningiem oporowym okazało się najskuteczniejsze dla odcinka lędźwiowego kręgosłupa, szyjki kości udowej, trójkąta Warda i całego szkieletu, a interwencje trwające 52 tygodnie lub dłużej dawały bardziej spójne efekty niż krótsze programy.

Lu X, et al. · Nature Aging · 2026

Praca identyfikująca Bifidobacterium pseudocatenulatum i jej metabolit 5-AVAB jako czynniki wiążące się z łagodniejszym stanem zapalnym związanym z wiekiem (inflammaging) oraz poprawą funkcji poznawczych i ruchowych u starzejących się myszy; opisuje też mikrobiomowy zegar wieku biologicznego MicroAge. Dane pochodzą głównie z modeli mysich — bezpośrednich badań interwencyjnych na ludziach jeszcze nie przeprowadzono.

Zhao J, Hu M, Li S, et al. · Nature Communications · 2026

Badanie na dwóch kohortach NHANES (łącznie ponad 5900 osób) budujące model uczenia maszynowego przewidujący wiek chronologiczny na podstawie 64 rodzajów bakterii jamy ustnej; różnica między wiekiem przewidzianym a rzeczywistym (OMAA Score) wiązała się z ryzykiem śmiertelności, kruchości i pogorszonej funkcji nerek.

Zhao J, Hu M, Li S, et al. · Nature Communications · 2026

Praca wprowadzająca OMAA Score — na podstawie dwóch kohort NHANES (n = 4675) i niezależnej kohorty walidacyjnej (n ≈ 1293) zbudowano model przewidujący wiek z 64 rodzajów bakterii jamy ustnej; OMAA Score niezależnie przewidywał śmiertelność ogólną (HR = 1,05) i kruchość (OR = 1,05) oraz poprawiał przewidywanie ryzyka nowotworów i zawału serca.

Karaca B, et al. · Food Science & Nutrition · 2025

Ekstrakt wykazał aktywność wobec MRSA, ograniczając tworzenie biofilmu i sygnalizację quorum sensing bakterii. Badanie in vitro na hodowlach bakteryjnych.

Erbiai E.H., et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2025

Analiza owocników wykazała wysoką zawartość związków fenolowych i szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego.

Saldanha A, et al. · Separations · 2025

Porównawcza analiza składu odżywczego i profilu fenolowego, potwierdzająca bogaty profil fenolowy gatunku opisany we wcześniejszych pracach.

Aditya, Neeraj, Bhatia JN, Yadav AN · Heliyon · 2025

Przegląd zbierający dostępne badania in vitro i na zwierzętach — potwierdza obecność beta-glukanów i fenoli o działaniu przeciwutleniającym, przy braku badań klinicznych u ludzi.

Świderski G, Kalinowska M, Zapora E, et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2025

Analiza 30 europejskich prób grzybów z rodzaju Phellinus wykazała in vitro aktywność przeciwdrobnoustrojową i przeciwutleniającą.

George A, Jose R, Valsan C, et al. · Medical Mycology Case Reports · 2025

Opis przypadku inwazyjnego grzybiczego zapalenia zatok wywołanego przez S. radiatum, potwierdzonego sekwencjonowaniem.

Muir CA, Zhang T, Jayadev V, Conway AJ, Handelsman DJ. · Clinical Endocrinology · 2025

Metaanaliza 41 badań i 1673 pacjentów z hipogonadyzmem hipogonadotropowym leczonych gonadotropinami: po medianie 18 miesięcy średnie stężenie plemników wyniosło 11,6 mln/ml, a skojarzenie hCG z FSH istotnie poprawiało liczbę plemników względem samego hCG, bez istotnej różnicy w efekcie na testosteron i objętość jąder między grupami.

Liu J i wsp. · Blood Advances · 2025

Systematyczny przegląd erytrocytozy wywołanej lekami, w tym testosteronem, analizujący jakość dowodów stojących za przyjętymi progami interwencji (m.in. 50% i 54% hematokrytu) oraz skuteczność dostępnych metod postępowania — autorzy wskazują na ograniczoną liczbę badań bezpośrednio testujących te progi u pacjentów na TRT i podkreślają, że obecne rekomendacje opierają się w dużej mierze na ekstrapolacji z innych przyczyn erytrocytozy.

Khashaba S, Khashaba S, Krishan A, Bruce A, Almaghlouth A, Huang J, Mima M, Niederberger C · Asian Journal of Urology · 2025

Najbardziej aktualna metaanaliza (10 badań RCT) na temat płodności: odsetek ciąż na klomifenie wyniósł 10,4% wobec 7,1% na placebo, iloraz szans 1,30 (95% CI 0,27–6,17), p=0,74 — różnica statystycznie nieistotna. Najbardziej wiarygodny, aktualny głos w sprawie realnego wpływu klomifenu na wskaźniki płodności.

Milanović Ž, et al. · Chemico-Biological Interactions · 2025

Praca analizująca mechanizmy chemiczne, dzięki którym urolityna D neutralizuje wolne rodniki i naprawia oksydacyjne uszkodzenia DNA — analiza teoretyczna i in vitro, bez danych z organizmów żywych.

Xu T, Niu Y, Deng C, Cheung Y, Li Y, Hu Z, Sun S, Chen Y, He F, Yang G, Chen F, Duan C, Huang Y, Deng X · iMetaOmics · 2025

Publikacja wprowadzająca model MicroAge — wytrenowany na 4532 próbkach śliny z sześciu kontynentów model ML przewidujący wiek biologiczny z mikrobiomu jamy ustnej; skuteczność mierzona R² ≈ 0,80 w populacji zdrowej spadała do ≈ 0,16 w populacjach z chorobami.

Li TY, Gao AW, Yang R, et al. · Nature Cell Biology · 2025

Badanie na C. elegans opisujące mechanizm LySR — łagodne osłabienie elementu pompy protonowej lizosomu wydłużało życie o ok. 60% poprzez aktywację programu transkrypcyjnego wzmacniającego funkcję lizosomów i usuwanie agregatów białkowych w modelach chorób neurodegeneracyjnych.

Kivimäki M, Frank P, Pentti J, et al. · The Lancet Digital Health · 2025

Niezależna walidacja koncepcji zegarów narządowych w brytyjskiej kohorcie Whitehall II z 20-letnią obserwacją, potwierdzająca powiązanie przyspieszonego starzenia poszczególnych narządów z podwyższonym ryzykiem chorób swoistych dla danego narządu.

Mavrommatis C, Belsky DW, Ying K, Moqri M, Campbell A, Richmond A, Gladyshev VN, Chandra T, McCartney DL, Marioni RE. · Nature Communications · 2025

Duże, niezależne porównanie 14 popularnych zegarów epigenetycznych na próbie 18 859 osób jako predyktorów 174 chorób i śmiertelności ogólnej w 10-letniej obserwacji; zegary II i III generacji systematycznie przewyższały zegary I generacji.

Ontawong A, Pengnet S, Thim-Uam A, et al. · Scientific Reports · 2024

8-tygodniowe RCT: napój z fermentowanego C. militaris (2,85 mg kordycepiny) zwiększył aktywność komórek NK i obniżył markery prozapalne (IL-1β, IL-6) u zdrowych dorosłych.

Hao Y, Song W, Qu L · Food Science & Nutrition · 2024

4-tygodniowe RCT na wieloskładnikowej recepturze (Poria, głóg chiński, GABA) wykazało poprawę czasu snu, wskaźnika PSQI oraz parametrów nawilżenia skóry — efektu nie można przypisać wyłącznie Poria ze względu na złożony skład preparatu.

Gitsomboon S, Ratanapornsompong G, Ongphiphadhanakul B, et al. · BMC Nutrition · 2024

12-tygodniowe podwójnie zaślepione RCT u osób z nadwagą i stanem przedcukrzycowym wykazało niewielką, ale istotną statystycznie poprawę HbA1c i obniżenie obwodu talii po codziennym spożywaniu napoju z Tremellą w porównaniu z placebo.

Rijia A., et al. · Pharmaceuticals (Basel) · 2024

Analiza dzikich owocników wykazała bogaty skład fitochemiczny, istotną aktywność przeciwutleniającą oraz działanie przeciwdrobnoustrojowe ekstraktu.

Zeng M, Zhang K, Yang J, et al. · Phytotherapy Research · 2024

Nowsza metaanaliza wykazująca istotną poprawę pamięci przy suplementacji żeń-szeniem, zwłaszcza przy wyższych dawkach, ale brak jednoznacznego efektu na ogólne funkcje poznawcze, uwagę i funkcje wykonawcze.

Bond P i wsp. · Endocrine Connections · 2024

Przegląd krytycznie analizujący dowody stojące za erytrocytozą indukowaną testosteronem oraz zasadność flebotomii jako standardowej interwencji — autorzy wskazują, że mimo realnego ryzyka zakrzepowego związanego z podwyższonym hematokrytem, dowody na skuteczność i bezpieczeństwo rutynowych upustów krwi są ograniczone, a powtarzane flebotomie mogą paradoksalnie nasilać ryzyko poprzez niedotlenienie tkanek i niedobór żelaza.

Loeb C, Miller JA, Schneider D i wsp. · International Journal of Impotence Research · 2024

Ankieta 140 mężczyzn na TRT w jednym ośrodku: 62,7% zadowolonych z obecnego schematu terapii, z istotnie wyższą satysfakcją wśród stosujących auto-iniektory (91,7%) i implanty podskórne (90,0%) niż klasyczne iniekcje domięśniowe (67,5%) — pokazuje, że nawet w obrębie samych zastrzyków forma aplikacji ma znaczenie dla odczuwanego komfortu.

Zitzmann M, Cremers JF, Krallmann C, Soave A, Kliesch S · Andrology · 2024

Dziewięcioletni rejestr rzeczywistej praktyki klinicznej objął 650 pacjentów i 4362 lata terapii, wszyscy leczeni domięśniowym testosteronem undekanianem 1000 mg (dawka Nebido). Stężenie testosteronu wzrosło z 6,6±2,4 do 19,3±2,9 nmol/l (p<0,001). Wzrosty hematokrytu powyżej 50% i wzrosty PSA odnotowano przy niskich, ale niezerowych częstościach w całej kohorcie w długoterminowej obserwacji.

Yang H, Wu B, Yang Q, Tan T, Shang D, Chen J, Cao C, Xu C · Journal of Natural Medicines · 2024

Badanie in vitro i na modelu zwierzęcym wykazujące, że urolityna C hamuje proliferację i migrację komórek raka jelita grubego oraz zatrzymuje cykl komórkowy poprzez blokowanie szlaku AKT/mTOR.

DeClercq V, Wright RJ, Nearing JT, Langille MGI · Scientific Reports · 2024

Badanie przekrojowe z udziałem 1357 dorosłych Kanadyjczyków wykazujące związek różnorodności i składu mikrobioty jamy ustnej (na podstawie próbek śliny) zarówno z wiekiem chronologicznym, jak i wskaźnikiem kruchości (frailty index).

Wang H, Chen Y, Feng L, Lu S, Zhu J, Zhao J, Zhang H, Chen W, Lu W · Gut Microbes · 2024

Odrębny, ale koncepcyjnie pokrewny model (gAge) oparty na mikrobiomie jelitowym, pokazujący że podobne podejście do 'zegarów mikrobiomowych' powtarza się w różnych ekosystemach bakteryjnych organizmu i koreluje ze stanem zdrowia oraz ryzykiem kruchości.

Chen S.N., Nan F.H., Liu M.W., Yang M.F., Chang Y.C., Chen S. · Foods · 2023

84-dniowe, podwójnie zaślepione RCT u zdrowych dorosłych wykazało, że beta-glukan z reishi zwiększał liczbę limfocytów T, poprawiał stosunek CD4/CD8, podnosił aktywność komórek NK oraz poziom IgA w porównaniu z placebo.

Ma KL, Kei N, Yang F, Lauw S, Chan PL, Chen L, Cheung PCK · Foods · 2023

Badanie in vitro z użyciem ludzkiej mikrobioty kałowej wykazało, że polisacharyd Fu Ling zwiększał produkcję kwasu octowego i sprzyjał wzrostowi bakterii o działaniu przeciwzapalnym — nie jest to badanie interwencyjne na żywych ludziach.

Kobayashi Y, et al. · DNA Research · 2023

Sekwencjonowanie genomu ujawniło cechy pośrednie między grzybami mikoryzowymi a saprotroficznymi — badanie genomiczne, niedotyczące bezpośrednio efektów zdrowotnych.

Wongkhieo S, et al. · Scientific Reports · 2023

Ekstrakt z grzybni zawierał wykrywalną lowastatynę i hamował aktywność reduktazy HMG-CoA w modelu sferoidów wątrobowych in vitro.

Tang SJ, Shao CX, Yang Y, Ren R, Jin L, Hu D, Wu SL, Lei P, He YL, Xu J · Journal of Ethnopharmacology · 2023

Ekstrakt peptydowy z grzybni silnie hamował proliferację komórek HeLa in vitro i w mysim modelu ksenograftu, indukując apoptozę.

Chaharmiri-Dokhaharani S, Ghobad-Nejhad M, Moghimi H, Norouzi H, Moghaddam M · Journal of Medicinal Plants and By-products · 2023

Jedyne odnalezione badanie species-specific: analiza chromatograficzno-spektrometryczna zidentyfikowała związki fenolowe, z podstawowymi testami przeciwbakteryjnymi in vitro.

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P, et al. · New England Journal of Medicine · 2023

Duże randomizowane badanie (n>5000) oceniające bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe TRT u mężczyzn z hipogonadyzmem i czynnikami ryzyka — nie wykazało zwiększonego ryzyka poważnych incydentów sercowo-naczyniowych.

Te L, Liu J, Ma J, Wang S. · Journal of Trace Elements in Medicine and Biology · 2023

Nowszy przegląd systematyczny łączący dane kliniczne i przedkliniczne, potwierdzający że niedobór cynku wiąże się z obniżonym poziomem testosteronu, przy czym wielkość efektu suplementacji zależy od wyjściowego stężenia cynku, dawki i czasu trwania interwencji.

Gardiner C, Weakley J, Burke LM, Roach GD, Sargent C, Maniar N, Townshend A, Halson SL. · Sleep Medicine Reviews · 2023

Metaanaliza 24 badań wykazująca, że kofeina skraca całkowity czas snu średnio o 45 minut i obniża efektywność snu o 7% — istotny kontrapunkt dla wieczornego stosowania, mimo korzystnego wpływu na czujność w ciągu dnia.

Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, et al. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2023

Zaktualizowane międzynarodowe wytyczne oparte na dowodach (254 rekomendacje) potwierdzają centralną rolę insulinooporności w PCOS i rozszerzają zalecenia o ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego jako integralny element opieki.

Levine H, Jørgensen N, Martino-Andrade A, et al. · Human Reproduction Update · 2023

Zaktualizowana metaanaliza tego samego zespołu badawczego, obejmująca 223 badania z 53 krajów, potwierdziła i rozszerzyła na skalę globalną wcześniej opisany trend spadkowy koncentracji plemników, obserwowany na wszystkich kontynentach.

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P i wsp. (TRAVERSE Study Investigators) · New England Journal of Medicine · 2023

Randomizowane badanie non-inferiority na ponad 5200 mężczyznach z hipogonadyzmem i ryzykiem sercowo-naczyniowym — TRT nie zwiększała ryzyka poważnych incydentów sercowo-naczyniowych względem placebo.

Agrawal P, Singh SM, Kohn T · European Urology Focus · 2023

Praktyczny przewodnik dotyczący oceny i monitorowania hematokrytu przed i w trakcie terapii testosteronem, z progami decyzyjnymi dotyczącymi redukcji dawki lub odstawienia leczenia.

Lincoff AM i wsp. · New England Journal of Medicine · 2023

Duże randomizowane badanie TRAVERSE oceniające bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe TRT u mężczyzn z hipogonadyzmem i istniejącym lub podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym — testosteron okazał się nie gorszy od placebo pod względem głównych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE), przy jednoczesnym częstszym występowaniu zatorowości płucnej, migotania przedsionków i ostrego uszkodzenia nerek w grupie leczonej.

Agrawal P, Singh SM, Kohn T · European Urology Focus · 2023

Praktyczny przewodnik dotyczący częstotliwości kontroli hematokrytu w trakcie terapii testosteronem oraz progów decyzyjnych dotyczących redukcji dawki, zmiany formy podania lub czasowego odstawienia leczenia.

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P i wsp. (badanie TRAVERSE) · New England Journal of Medicine · 2023

Duże randomizowane badanie z udziałem ponad 5200 mężczyzn z hipogonadyzmem i istniejącym lub wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Mimo niewielkiego obniżenia HDL w grupie leczonej testosteronem, częstość poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych po średnio 22 miesiącach obserwacji nie różniła się istotnie od placebo — kluczowy kontekst dla interpretacji zmian lipidowych związanych z TRT.

Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P i wsp. (TRAVERSE Study Investigators) · New England Journal of Medicine · 2023

Duże, randomizowane badanie kontrolowane placebo (ponad 5200 mężczyzn, 45-80 lat, z hipogonadyzmem i istniejącym lub podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym), zlecone przez FDA specjalnie w celu rozstrzygnięcia pytania o bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe TRT. Testosteron okazał się nie gorszy od placebo pod względem głównych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE: 7,0% vs 7,3%), przy jednocześnie wyższej częstości migotania przedsionków (3,5% vs 2,4%), zatorowości płucnej (0,9% vs 0,5%) i ostrego uszkodzenia nerek (2,3% vs 1,5%) w grupie leczonej.

Graziani A, Grande G, Ferlin A · Frontiers in Reproductive Health · 2023

Przegląd literatury na temat złożonej, dwukierunkowej zależności między OSA, hipogonadyzmem i TRT. Autorzy zwracają uwagę, że dowody stojące za traktowaniem OSA jako przeciwwskazania do TRT są jakościowo ograniczone, a krótkotrwała terapia wysokimi dawkami testosteronu wydaje się nasilać OSA silniej niż przewlekłe stosowanie niższych dawek.

Csulak E, Takács T, Babis B, et al. · Clinical Cardiology · 2023

U 65 młodych koszykarzy z niedoborem żelaza bez anemii suplementacja podniosła ferrytynę istotnie bardziej niż placebo (75,5 wobec 54,9 µg/l; p<0,01), ale nie przełożyła się na poprawę VO2max ani szczytowego stężenia mleczanu — uczciwe przypomnienie, że wyrównanie parametrów krwi nie zawsze od razu przekłada się na mierzalną poprawę wydolności.

Adam JA, Pastuszak AW, Christensen MB, Spencer R, Sandberg A, Hotaling JM, Lipshultz LI · International Journal of Impotence Research · 2023

Przegląd 48 publikacji, w tym 29 badań obejmujących 7978 pacjentów leczonych testosteronem undekanianem, zidentyfikował w 8 badaniach łącznie 88 epizodów POME lub kaszlu po iniekcji. Jeden z przeglądów porejestracyjnych odnotował 223 przypadki na 3 107 652 podanych iniekcji. Niemal wszystkie przypadki ustępowały samoistnie w ciągu 60 minut bez interwencji medycznej — wniosek: POME jest rzadkie, ale realne.

Tan JX, Finkel T · EMBO Reports · 2023

Przegląd dowodów na rolę dysfunkcji lizosomów w starzeniu komórkowym i senescencji, opisujący gromadzenie nieprzetworzonych metabolitów oraz spadek wydolności trawiennej lizosomów wraz z wiekiem.

Picca A, Faitg J, Auwerx J, et al. · Nature Metabolism · 2023

Obszerny przegląd mechanizmów mitofagii i jej znaczenia dla zdrowia, starzenia i chorób związanych z wiekiem, podsumowujący aktualny stan wiedzy podstawowej i kliniczne implikacje upośledzonej mitofagii.

Oh HSH, Rutledge J, Nachun D, et al. · Nature · 2023

Przełomowe badanie budujące 11 zegarów starzenia narządowego na podstawie proteomiki osocza u ponad 5600 osób w 5 kohortach; wykazało, że przyspieszone starzenie konkretnego narządu zwiększa ryzyko chorób dotyczących tego narządu i śmiertelności ogółem.

Oh HSH, Rutledge J, Nachun D, et al. · Nature · 2023

Praca wprowadzająca 11 zegarów starzenia narządowego opartych na proteomice osocza jako odrębną, młodszą rodzinę zegarów biologicznego wieku, uzupełniającą zegary epigenetyczne.

Akhgarjand C, et al. · Phytotherapy Research · 2022

Metaanaliza kilkunastu badań RCT potwierdzająca istotną redukcję objawów lęku i poziomu kortyzolu względem placebo.

Hu Q, Xie B · Acta Biochimica Polonica · 2022

Randomizowane badanie u 141 pacjentów z zaawansowanym rakiem krtani/gardła wykazało, że frakcja D maitake podawana w trakcie chemioradioterapii łagodziła nasilenie działań niepożądanych leczenia i poprawiała jakość życia.

Ku YH, Kang JH, Lee H · Medicine (Baltimore) · 2022

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z udziałem 98 uczestników wykazało istotny wzrost aktywności komórek NK po 8 tygodniach suplementacji 1000 mg ekstraktu dziennie względem placebo (p = 0,008).

Ku YH, Kang JH · Medicine (Baltimore) · 2022

Badanie pilotażowe (n = 30) — przy dawce 1000 mg/dobę zaobserwowano tendencję do poprawy aktywności komórek NK względem placebo po 8 tygodniach.

Yen Y.-T. et al. · Frontiers in Pharmacology · 2022

Wieloośrodkowe RCT (80 osób) u dorosłych z podwyższonym GGTP — 300 mg/dobę ekstraktu przez 12 tygodni istotnie obniżyło AST, ALT i trójglicerydy względem placebo.

Bożek J, et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2022

Ekstrakt ograniczał dawkozależnie proliferację i żywotność komórek czerniaka in vitro, przy stosunkowo niskiej cytotoksyczności wobec prawidłowych fibroblastów.

Liao C, et al. · Molecules · 2022

Wyizolowany polisacharyd wykazał silne działanie przeciwutleniające w testach chemicznych i chronił ludzkie komórki wątrobowe HepG2 przed stresem oksydacyjnym in vitro.

Kała K, et al. · Molecules · 2022

Analiza owocników wykazała obecność tryptofanu, ergotioneiny, lowastatyny i beta-glukanów o potencjalnym działaniu przeciwutleniającym.

Zhou J, Gong J, Chai Y, Li D, Zhou C, Sun C, Regenstein JM · Glycoconjugate Journal · 2022

Wyizolowane frakcje polisacharydowe wykazały w testach in vitro zdolność zaburzania cyklu komórkowego i indukcji apoptozy w linii komórek HeLa.

Muñoz-Castiblanco T, et al. · International Journal of Molecular Sciences · 2022

Frakcja polisacharydowa wykazywała wysoką aktywność antyoksydacyjną i zmniejszała żywotność komórek kostniakomięsaka in vitro.

Kim M, et al. · Frontiers in Aging Neuroscience · 2022

Badanie bezpieczeństwa wykazujące dobrą tolerancję dawek do 500 mg/dobę przez 12 tygodni u zdrowych dorosłych.

Becker CM, Bokor A, Heikinheimo O, et al. (ESHRE Endometriosis Guideline Group) · Human Reproduction Open · 2022

Aktualne wytyczne kliniczne Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE), oparte na przeglądzie dowodów, dostarczają rekomendacji dotyczących diagnostyki oraz leczenia hormonalnego, chirurgicznego i wspomagającego niepłodność.

Ory J i wsp. · Journal of Urology · 2022

Analiza dużej wielośrodkowej bazy danych obejmującej pacjentów na TRT, porównująca ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u mężczyzn, u których rozwinęła się wtórna policytemia (hematokryt ≥52%), względem tych z prawidłowym hematokrytem — wykazano wyższe ryzyko w grupie z policytemią w pierwszym roku terapii.

Hudson J, Cruickshank M, Quinton R i wsp. · The Lancet Healthy Longevity · 2022

Metaanaliza danych indywidualnych pacjentów z ponad 3000 uczestników badań z randomizacją, wykazująca umiarkowane obniżenie cholesterolu całkowitego, HDL i triglicerydów w grupach leczonych testosteronem, bez wykazania zwiększonego ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych w obserwacji krótko- i średnioterminowej.

Choi EJ, Xu P, Barham D, El-Khatib FM, Yafi FA, Kavoussi PK · The Journal of Urology · 2022

Retrospektywne porównanie 234 mężczyzn z hipogonadyzmem leczonych domięśniowym cypionianem lub podskórnym enantanem testosteronu. Grupa na wstrzyknięciach podskórnych miała niższy wzrost estradiolu i hematokrytu — różnica przypisywana raczej drodze podania i profilowi szczyt-dolina niż samej cząsteczce estru, ponieważ porównanie zmieniało jednocześnie ester i drogę podania.

Choi EJ, Xu P, Barham D, El-Khatib FM, Yafi FA, Kavoussi PK · The Journal of Urology · 2022

234 mężczyzn z hipogonadyzmem, domięśniowy cypionian 100 mg/tydzień vs podskórny enantan 100 mg/tydzień, 12 tygodni. Trough T wzrósł z 313,6 do 536,4 ng/dl (IM cypionian) i z 246,6 do 552,8 ng/dl (SC enantan), oba p<0,001, bez istotnej różnicy między metodami (p=0,057). Droga podskórna wiązała się z niższym estradiolem i hematokrytem (oba p<0,001); PSA bez istotnej zmiany w żadnej grupie. Ważne zastrzeżenie: porównanie zmieniało jednocześnie ester i drogę podania.

Locquet M, Sanchez-Rodriguez D, Bruyère O, Geerinck A, Lengelé L, Reginster JY. · The Journal of Nutrition, Health & Aging · 2022

Analiza post-hoc belgijskiej kohorty prospektywnej (n=534) obserwowanej przez 5 lat, wykazująca, że wzrost zdolności wewnętrznej o 1 odchylenie standardowe wiązał się ze spadkiem ryzyka zgonu o ok. 49%, a domeny lokomocji i dobrostanu psychicznego były niezależnie powiązane z niższą śmiertelnością.

Mijakovac A, Frkatović A, Hanić M, et al. · Frontiers in Cell and Developmental Biology · 2022

Analiza wskazująca na średnią dziedziczność zegara glikanowego na poziomie ok. 39%, co sugeruje istotną rolę czynników środowiskowych w kształtowaniu wyniku.

Mah J, Pitre T. · BMC Complementary Medicine and Therapies · 2021

Przegląd wskazujący na poprawę subiektywnych parametrów snu (czas zasypiania, jakość) przy suplementacji magnezem, przy ograniczonej liczbie dużych badań RCT.

Spim SRV, Pistila AMH, Pickler TB, Silva MT, Grotto D · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2021

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie u 68 osób z granicznie podwyższonym cholesterolem wykazało, że batoniki z shiitake stosowane przez 66 dni obniżały trójglicerydy i poprawiały markery stresu oksydacyjnego względem placebo.

Yang M, Zhang Z, He Y, Li C, Wang J, Ma X · Food Science and Human Wellness · 2021

Badanie laboratoryjne na izolowanej, oczyszczonej frakcji polisacharydu Tremelli wykazało silniejsze właściwości ograniczające utratę wilgoci ze skóry niż gliceryna — dotyczy izolowanego związku testowanego na modelu skóry, nie gotowego suplementu.

Jia W, Luo S, Lai G, Li S, Huo S, Li M, Zeng X · BMC Complementary Medicine and Therapies · 2021

Badanie in vitro na ludzkich liniach komórkowych wykazało, że homogenny polisacharyd Polyporus przeprogramowywał makrofagi w kierunku fenotypu M1, hamując proliferację i migrację komórek raka pęcherza.

Kuo PC, et al. · Bioorganic Chemistry · 2021

Wyizolowano 34 trójterpeny lanostanowe, oceniając ich aktywność przeciwzapalną na modelu ludzkich neutrofili — badanie czysto laboratoryjne.

İrez E.İ., Hacıoğlu Doğru N., Demir N. · Biologica Nyssana · 2021

Ekstrakty wykazały wyższą aktywność przeciwutleniającą niż standard BHT oraz istotne działanie przeciwdrobnoustrojowe i przeciwbiofilmowe.

Lin H, et al. · Antioxidants (Basel) · 2021

Polisacharydy hamują tworzenie produktów zaawansowanej glikacji w modelu glikacji albuminy i chronią komórki przed uszkodzeniem wywołanym metyloglioksalem.

Govindan S, Jayabal A, Shanmugam J, Ramani P · Food Science and Human Wellness · 2021

W modelu szczurzym polisacharyd HUP ograniczał stres oksydacyjny i uszkodzenia wątroby wywołane alkoholem.

Pawlik A, Ciołek B, Sulej J, et al. · Biomolecules · 2021

Praca eksperymentalna dotycząca regulacji ekspresji genów lakazy pod wpływem jonów metali i temperatury — czysto biotechnologiczne badanie.

Su L, Zhang SZ, Zhu J, Wu J, Jiao YZ. · Sleep Medicine · 2021

Przegląd systematyczny i metaanaliza 18 badań (252 mężczyzn) wykazały, że całkowita deprywacja snu (≥24h) istotnie obniżała poziom testosteronu, podczas gdy krótkotrwałe częściowe ograniczenie snu nie miało istotnego statystycznie wpływu.

Yoshino M, et al. · Science · 2021

Randomizowane badanie (n=25) u kobiet z prediabetes wykazujące poprawę wrażliwości insulinowej mięśni po 10 tygodniach suplementacji — brak istotnego wpływu na masę ciała czy inne markery.

Newbury CR, Crowley R, Rastle K, Tamminen J. · Psychological Bulletin · 2021

Dwie metaanalizy badań z lat 1970–2020 wykazały, że deprywacja snu przed nauką powoduje większe upośledzenie pamięci niż deprywacja po nauce, choć autorzy podkreślają potrzebę lepiej zaprojektowanych replikacji.

Nakazaki E, Mah E, Sanoshy K, et al. · The Journal of Nutrition · 2021

Randomizowane badanie kontrolowane placebo (n=100) u zdrowych starszych dorosłych z wiekowym osłabieniem pamięci, w którym 500 mg cytykoliny dziennie przez 12 tygodni poprawiło ogólną wydajność pamięci, zwłaszcza pamięci epizodycznej.

Salminen S, Collado MC, Endo A, et al. · Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology · 2021

Oficjalne stanowisko konsensusowe ISAPP formalnie definiujące termin 'postbiotyk' i porządkujące terminologię w tym obszarze.

Valente C, Andrade R, Alvarez L, Rebelo-Marques A, Stamatakis E, Espregueira-Mendes J. · Journal of the American Geriatrics Society · 2021

Metaanaliza wykazująca, że osoby aktywne fizycznie mają dłuższe telomery niż osoby prowadzące siedzący tryb życia, choć autorzy zaznaczają, że same interwencje ćwiczeniowe nie dały istotnego efektu, a część wyniku obserwacyjnego mogła wynikać z błędu publikacji.

Shah R, Patil V, Sarathi V, et al. · Pituitary · 2021

Terapia hCG (do 2000 j.m. 3x/tydzień lub 5000 j.m. 2x/tydzień) z hMG, miareczkowana do testosteronu ≥3,5 ng/ml, dała spermatogenezę u 70% pacjentów, ale osoby z wcześniejszą ekspozycją na samą TRT osiągały istotnie niższe szczytowe liczby plemników (mediana 0,05 wobec 9 mln/ml; p=0,004) niż pacjenci wcześniej nieleczeni hormonalnie.

Fiesel FC, et al. · Autophagy · 2021

Opracowanie czułego testu ELISA wykrywającego fosfo-ubikwitynę (p-S65-Ub) — marker aktywności szlaku PINK1/Parkin — w ludzkich komórkach, tkance mózgowej i osoczu krwi, pozwalającego odróżnić nosicieli mutacji PINK1 od osób zdrowych; wczesny etap rozwoju narzędzia badawczego, nie standardowy test kliniczny.

Greto VL, Cvetko A, Štambuk T, et al. · International Journal of Obesity · 2021

Badanie interwencyjne (dieta niskokaloryczna i operacja bariatryczna) wykazujące, że znacząca utrata masy ciała wiąże się ze zmniejszeniem obliczanego wieku glikanowego w perspektywie roku.

Covarrubias AJ, Perrone R, Grozio A, Imai SI. · Nature Reviews Molecular Cell Biology · 2021

Obszerny przegląd systematyzujący wiedzę o metabolizmie NAD+, w tym o szlaku ratunkowym, roli NAMPT i CD38 oraz powiązaniach spadku NAD+ z chorobami wieku podeszłego.

Bian C, Wang Z, Shi J · Molecules · 2020

Zoptymalizowana ekstrakcja polisacharydów wydłużała czas krzepnięcia krwi zarówno szlakiem wewnątrz-, jak i zewnątrzpochodnym.

Huang Y, et al. · Food Research International · 2020

Nowy triterpen Resinacein S zmniejszał rozmiar kropli lipidowych i nasilał markery termogenezy w hodowlach adipocytów.

Yang K, et al. · ACS Omega · 2020

Frakcja fenolowa hamowała aktywność alfa-glukozydazy i poprawiała zużycie glukozy przez insulinooporne komórki wątrobowe in vitro.

Harada E, Morizono T, Kanno T, Saito M, Kawagishi H · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2020

W mysich modelach otyłości i cukrzycy ekstrakt obniżał glikemię i trójglicerydy. W bardzo małym pilotażu klinicznym (10 osób, 4 tygodnie) odnotowano istotny spadek trójglicerydów.

Lowe DA, et al. · JAMA Internal Medicine · 2020

RCT porównujące jedzenie ograniczone czasowo (16:8) do standardowych 3 posiłków dziennie — podobna utrata masy ciała w obu grupach po 12 tygodniach.

Abdelhamid AS, Brown TJ, Brainard JS, et al. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2020

Aktualizacja przeglądu Cochrane obejmująca 86 badań i niemal 163 tysiące uczestników wskazuje, że zwiększone spożycie kwasów omega-3 z ryb ma prawdopodobnie niewielki lub żaden wpływ na śmiertelność ogólną i większość twardych punktów sercowo-naczyniowych w populacji ogólnej — istotna nuansa wobec wcześniejszych, bardziej optymistycznych podsumowań.

Frederiksen H i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2020

Duże badanie referencyjne ustalające zakresy stężeń estrogenów metodą LC-MS/MS w zależności od wieku i płci. U mężczyzn w wieku 30–60 lat estradiol mieścił się w przedziale ok. 50–150 pmol/L (~14–41 pg/mL) i pozostawał stabilny wraz z wiekiem, w przeciwieństwie do wyraźnie spadającego z wiekiem testosteronu.

Stoffel NU, von Siebenthal HK, Moretti D, Zimmermann MB · Molecular Aspects of Medicine · 2020

Przegląd mechanistyczny wyjaśniający, że dawki żelaza ≥60 mg podnoszą hepcydynę na ok. 24 godziny, a efekt ten wygasa po 48 godzinach — na tej podstawie autorzy rekomendują dawki 60–120 mg żelaza podawane co drugi dzień z witaminą C jako optymalny schemat, zamiast tradycyjnie zalecanych 150–200 mg dziennie w dawkach podzielonych.

Pastuszak AW, Hu Y, Freid JD · Sexual Medicine · 2020

Analiza porejestracyjna wyjaśniająca uzasadnienie obowiązkowego programu REMS dla amerykańskiego preparatu, wprowadzonego ze względu na ryzyko POME i anafilaksji. W okresie nadzoru marzec 2014 – czerwiec 2018 (4,3 roku): 90 092 wydane dawki, 633 przeanalizowane zgłoszenia bezpieczeństwa, 28 potwierdzonych przypadków POME — roczny wskaźnik zgłoszeń poniżej 0,1% na iniekcję. 13 z 17 szczegółowo opisanych przypadków ustąpiło w ciągu 30 minut lub krócej, a ponad 60% nie wymagało interwencji medycznej. Odnotowano jeden zgon zgłoszony 18 miesięcy po epizodzie POME, uznany po analizie za niezwiązany przyczynowo; w 3 z 4 przypadków wymagających pomocy na poziomie izby przyjęć stwierdzono błędy techniki iniekcji lub dawkowania.

Choi FD, et al. · Journal of Drugs in Dermatology · 2019

Przegląd 11 badań sugerujący poprawę elastyczności i nawilżenia skóry, przy zastrzeżeniu niejednorodnej metodologii i częściowego finansowania przez producentów.

García-Coronado JM, et al. · International Orthopaedics · 2019

Metaanaliza wskazująca na umiarkowaną poprawę objawów bólowych stawów przy chorobie zwyrodnieniowej po suplementacji kolagenem.

Guo Z, Zang Y, Zhang L · Progress in Molecular Biology and Translational Science · 2019

Przegląd systematyczny ponad 11 700 chińskich przypadków klinicznych sugerował skuteczność PPS w leczeniu WZW typu B, głównie w połączeniu ze szczepionką lub lekami przeciwwirusowymi.

Zhang M, Xie Y, Su X, Liu K, Zhang Y, Pang W, Wang J · Frontiers in Immunology · 2019

Badanie komórkowe wykazało, że bogaty w polifenole ekstrakt hamował wydzielanie NO, TNF-α, IL-6 i MCP-1 poprzez blokowanie szlaków ERK, p38 MAPK i STAT3.

Su X, Liu K, Xie Y, Zhang M, Wang Y, Zhao M, Guo Y, Zhang Y, Wang J · Life Sciences · 2019

U myszy suplementacja ekstraktem hamowała stan zapalny i obrzęk płuc wywołany bleomycyną przez 3 tygodnie przed indukcją uszkodzenia.

Zhang Y, Jiang Y, Zhang M, Zhang L · Progress in Molecular Biology and Translational Science · 2019

Rozdział przeglądowy podsumowujący działanie przeciwnowotworowe, antyoksydacyjne i immunomodulujące GSP jako terapii wspomagającej.

de Cabo R, Mattson MP. · New England Journal of Medicine · 2019

Przegląd mechanizmów metabolicznych postu przerywanego — silne dane przedkliniczne, umiarkowane i wciąż rozwijające się dane kliniczne u ludzi.

Fogacci F, et al. · Nutrients · 2019

Przegląd wskazujący na skromną, niejednorodną poprawę funkcji śródbłonka naczyniowego przy suplementacji resweratrolem.

Arnett DK, Blumenthal RS, Albert MA, et al. · Journal of the American College of Cardiology · 2019

Wytyczne kliniczne podsumowujące dowody na przyczynową rolę LDL w rozwoju miażdżycowej choroby sercowo-naczyniowej oraz zasady profilaktyki pierwotnej.

Camaschella C · Blood · 2019

Przegląd diagnostyki i leczenia niedoboru żelaza, w tym roli i ograniczeń ferrytyny jako markera zapasów żelaza w kontekście współistniejącego stanu zapalnego.

Duru KC, Kovaleva EG, Danilova IG, van der Bijl P · Chemico-Biological Interactions · 2019

Przegląd badań laboratoryjnych i na zwierzętach dotyczących właściwości farmakologicznych Inonotus obliquus, w tym jego wyjątkowo wysokiej aktywności antyoksydacyjnej.

Ramachandran S, Hackett GI, Strange RC · Sexual Medicine Reviews · 2019

Przegląd omawiający, jak wiek i cukrzyca typu 2 modyfikują zależność między SHBG a testosteronem, oraz jakie znaczenie prognostyczne ma sam poziom SHBG niezależnie od wyniku testosteronu całkowitego.

Russell N, Grossmann M · European Journal of Endocrinology · 2019

Przegląd dowodów na to, że część działań przypisywanych tradycyjnie testosteronowi u mężczyzn zależy w rzeczywistości od jego aromatyzacji do estradiolu, oraz że estrogen krąży u mężczyzn w stężeniach istotnie fizjologicznych, a nie śladowych.

Cignarelli A i wsp. · Frontiers in Endocrinology · 2019

Metaanaliza 12 badań (10 kohortowych i 2 randomizowane) oceniająca wpływ terapii CPAP na poziom testosteronu u mężczyzn z OSA. Nie wykazała istotnej statystycznie zmiany testosteronu całkowitego po leczeniu CPAP, co wskazuje, że sama terapia bezdechu nie u każdego pacjenta normalizuje poziom hormonu.

Cunningham GR, Ellenberg SS, Bhasin S i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2019

Analiza danych z kontrolowanego badania (podbadanie Testosterone Trials) pokazująca realną, ale u większości mężczyzn umiarkowaną skalę wzrostu PSA na TRT: średni wzrost 0,47 ng/ml po 12 miesiącach wobec 0,06 ng/ml w grupie placebo, z 5% mężczyzn osiągających wzrost ≥1,7 ng/ml i 1,9% osiągających potwierdzone PSA >4,0 ng/ml (wobec 0,3% w placebo). Autorzy podkreślają, że mimo statystycznie istotnej różnicy, odsetek mężczyzn wymagających biopsji pozostał niewielki.

Hills RD Jr, Pontefract BA, Mishcon HR, Black CA, Sutton SC, Theberge CR · Nutrients · 2019

Obszerny przegląd omawiający wpływ diety i czynników środowiskowych na kształtowanie mikrobiomu jelitowego oraz jego powiązania z otyłością, cukrzycą, zespołem jelita drażliwego, nieswoistymi zapaleniami jelit, depresją, chorobami sercowo-naczyniowymi i nowotworem jelita grubego.

Wheeler KM, Sharma D, Kavoussi PK, Smith RP, Costabile R · Sexual Medicine Reviews · 2019

Przegląd literatury wskazujący na bóle głowy, zawroty głowy, ginekomastię i możliwe nasilenie zaburzeń psychicznych jako działania niepożądane; ogólny wniosek: lek 'generalnie bezpieczny i dobrze tolerowany'. Klasyczne ostrzeżenia o zaburzeniach widzenia pochodzą głównie z literatury dotyczącej innego kontekstu dawkowania u kobiet.

Kanakis GA, Nordkap L, Bang AK, et al. · Andrology · 2019

Wytyczne kliniczne Europejskiej Akademii Andrologii wprost odradzają stosowanie SERM, inhibitorów aromatazy i niearomatyzujących androgenów w leczeniu ginekomastii u mężczyzn (rekomendacja R14). Dotyczy specyficznie kontekstu ginekomastii, nie ogólnego zarządzania estradiolem na TRT, ale odzwierciedla ten sam, szerszy sceptycyzm ekspercki wobec rutynowego stosowania tej klasy leków u mężczyzn.

Bayle M, Neasta J, Dall'Asta M, Gautheron G, Virsolvy A, Quignard JF, Youl E, Magous R, Guichou JF, Crozier A, Del Rio D, Cros G, Oiry C · British Journal of Pharmacology · 2019

Badanie na izolowanych komórkach beta trzustki i wysepkach trzustkowych wykazujące, że urolityna C nasila glukozo-zależne wydzielanie insuliny poprzez aktywację kanałów wapniowych typu L — mechanizm badany jako potencjalnie bezpieczniejsza alternatywa dla klasycznych stymulatorów wydzielania insuliny.

Hipp MS, Kasturi P, Hartl FU · Nature Reviews Molecular Cell Biology · 2019

Obszerny przegląd opisujący budowę sieci proteostazy (chaperony, proteasom, autofagia) oraz mechanizmy jej stopniowego osłabiania wraz z wiekiem, powiązanego z chorobami neurodegeneracyjnymi.

de Guia RM, Agerholm M, Nielsen TS, et al. · Physiological Reports · 2019

Badanie kliniczne u ludzi wykazujące, że trening aerobowy i siłowy zwiększa zawartość NAMPT w mięśniach szkieletowych, odwracając część związanego z wiekiem spadku zdolności odzysku NAD+.

Avgerinos KI, et al. · Experimental Gerontology · 2018

Przegląd wskazujący na potencjalną poprawę pamięci krótkotrwałej i szybkości przetwarzania, silniejszą w warunkach deprywacji snu lub u osób starszych.

Le Thi Nhu Ngoc, Oh YK, Lee YJ, Lee YC · International Journal of Molecular Sciences · 2018

Przegląd systematyczny 33 RCT — wszystkie na modelach zwierzęcych — wykazał m.in. istotne obniżenie insuliny w surowicy i szybsze gojenie ran. Brak badań na ludziach.

Chen XQ, et al. · Molecules · 2018

Wyizolowano 14 triterpenów, z których dwa wykazały silniejsze hamowanie α-glukozydazy niż akarboza w teście enzymatycznym in vitro.

Loyd AL, Richter BS, Jusino MA, Truong C, Smith ME, Blanchette RA, Smith JA · Frontiers in Microbiology · 2018

Analiza DNA 20 komercyjnych produktów reklamowanych jako Ganoderma lucidum wykazała, że 93% zawierało materiał genetycznie odpowiadający G. lingzhi, a żaden nie zawierał prawdziwej europejskiej G. lucidum.

Sun Y, Zhong S, Yu J, Zhu J, Ji D, Hu G, Wu C, Li Y · PLoS ONE · 2018

Badanie na myszach z indukowanym zapaleniem jelita wykazało, że wodny ekstrakt obniżał poziom cytokin prozapalnych.

Estruch R, et al. (PREDIMED) · New England Journal of Medicine · 2018

Duże randomizowane badanie (n>7000) wykazujące istotną redukcję poważnych incydentów sercowo-naczyniowych w grupach stosujących dietę śródziemnomorską wzbogaconą o oliwę z oliwek lub orzechy.

García-Hermoso A, et al. · Archives of Physical Medicine and Rehabilitation · 2018

Metaanaliza wykazująca odwrotną zależność między siłą mięśniową a ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny.

Ford AC, et al. · American Journal of Gastroenterology · 2018

Przegląd systematyczny wskazujący na umiarkowaną poprawę objawów IBS przy stosowaniu probiotyków, z istotną heterogenicznością między badanymi szczepami.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Oficjalne wytyczne kliniczne Endocrine Society dotyczące diagnostyki, doboru formy i monitorowania terapii testosteronem.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące kryteria diagnostyczne hipogonadyzmu oraz zasady różnicowania postaci pierwotnej i wtórnej.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące zalecany harmonogram monitorowania bezpieczeństwa terapii testosteronem.

Mandsager K, Harb S, Cremer P, et al. · JAMA Network Open · 2018

Analiza ponad 122 000 pacjentów poddanych testom wysiłkowym wykazująca ciągły spadek ryzyka zgonu wraz ze wzrostem wydolności krążeniowo-oddechowej, bez wyraźnego górnego progu korzyści.

Knutson KL, von Schantz M. · Chronobiology International · 2018

Analiza kohorty UK Biobank obejmująca ponad 430 tysięcy osób, wykazująca że skrajny chronotyp wieczorny wiąże się z wyższym ryzykiem zgonu ze wszystkich przyczyn oraz częstszym występowaniem zaburzeń metabolicznych, psychicznych i sercowo-naczyniowych.

Petersen MC, Shulman GI · Physiological Reviews · 2018

Obszerny przegląd molekularnych mechanizmów działania insuliny oraz defektów sygnalizacji leżących u podstaw insulinooporności.

Bagherniya M, Butler AE, Barreto GE, Sahebkar A. · Ageing Research Reviews · 2018

Przegląd literatury potwierdzający, że post i restrykcja kaloryczna pozostają najsilniej udokumentowanymi, niegenetycznymi stymulatorami autofagii, choć większość precyzyjnych danych mechanistycznych nadal pochodzi z modeli zwierzęcych, a nie z badań klinicznych na ludziach.

Teede HJ, Misso ML, Costello MF, et al. · Fertility and Sterility · 2018

Międzynarodowe wytyczne oparte na dowodach dotyczące diagnostyki i leczenia PCOS, podkreślające centralną rolę insulinooporności w patofizjologii zespołu.

Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, et al. · Hypertension · 2018

Kompleksowe wytyczne kliniczne dotyczące diagnostyki, oceny i leczenia nadciśnienia tętniczego u dorosłych, obejmujące zarówno modyfikację stylu życia, jak i farmakoterapię.

Jagdeo J, Austin E, Mamalis A, Wong C, Ho D, Siegel DM. · Lasers in Surgery and Medicine · 2018

Przegląd systematyczny 31 badań RCT nad terapią LED w dermatologii, wykazujący solidne dowody dla leczenia trądziku, opryszczki/półpaśca i przyspieszania gojenia ran ostrych, przy wciąż ograniczonej jakości metodologicznej części badań.

Zondervan KT, Becker CM, Missmer SA · Nature Reviews Disease Primers · 2018

Kompleksowy przegląd epidemiologii, mechanizmów, diagnostyki i leczenia endometriozy.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne Endocrine Society definiujące kryteria diagnostyczne hipogonadyzmu, wskazania do TRT oraz zasady monitorowania terapii.

Ponce OJ, Spencer-Bonilla G, Alvarez-Villalobos N i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Metaanaliza badań RCT wykazująca umiarkowaną poprawę funkcji seksualnych przy TRT, przy braku potwierdzonej korzyści dla nastroju, energii i funkcji poznawczych oraz zwiększonym ryzyku erytrocytozy.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne opisujące pełny panel diagnostyczny przed TRT, w tym kryteria dotyczące hematokrytu i PSA jako przeciwwskazań do natychmiastowego rozpoczęcia terapii.

Mulhall JP, Trost LW, Brannigan RE i wsp. · The Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association definiujące próg <300 ng/dl jako uzasadniający rozpoznanie niedoboru testosteronu oraz zakres badań poprzedzających kwalifikację do leczenia.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne Endocrine Society ustalające zharmonizowany do standardu CDC dolny próg testosteronu całkowitego (ok. 264 ng/dl) dla zdrowych, nieotyłych młodych mężczyzn oraz zasady interpretacji wyniku w kontekście objawów.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne Endocrine Society definiujące m.in. wymagania dotyczące regularnego, długoterminowego monitorowania bezpieczeństwa terapii testosteronem — podstawa dla stałego, powtarzalnego kosztu badań kontrolnych opisanego w tym wpisie.

Fiers T, Wu F, Moghetti P, Vanderschueren D, Lapauw B, Kaufman JM · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Nowsza walidacja porównująca testosteron wolny wyliczony wzorem Vermeulena z bezpośrednim pomiarem metodą LC-MS/MS połączoną z równowagą dializacyjną, potwierdzająca dobrą zgodność w typowym zakresie SHBG i większe rozbieżności na skrajach.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące szczegółowy harmonogram monitorowania TRT — kontrole w 3. i 6. miesiącu, ocenę ryzyka prostaty w oknie 3–12 miesięcy oraz coroczne kontrole po ustabilizowaniu terapii.

Mulhall JP, Trost LW, Brannigan RE i wsp. · The Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association opisujące zasady monitorowania mężczyzn w trakcie terapii testosteronem, w tym progi decyzyjne dla PSA i hematokrytu.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące kryteria kwalifikacji do TRT, w tym ciężki, nieleczony obturacyjny bezdech senny jako stan wymagający ostrożności i dodatkowej oceny przed rozpoczęciem terapii testosteronem.

Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Wytyczne kliniczne definiujące m.in. protokół monitorowania prostaty podczas TRT: badanie PSA i per rectum przed rozpoczęciem terapii u mężczyzn ≥40 lat z PSA wyjściowym powyżej mediany (0,6 ng/ml), kontrolę po 3–6 miesiącach, a następnie skierowanie do urologa przy potwierdzonym wzroście PSA >1,4 ng/ml w ciągu 12 miesięcy, potwierdzonym PSA >4,0 ng/ml lub nieprawidłowości w badaniu per rectum.

Mulhall JP, Trost LW, Brannigan RE i wsp. · Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association dotyczące diagnostyki i leczenia niedoboru testosteronu, w tym analogicznego do wytycznych Endocrine Society protokołu monitorowania PSA i DRE przed startem terapii, po 3–6 miesiącach oraz progów kwalifikujących do skierowania urologicznego. Wytyczne wskazują też, że pacjenci z rakiem prostaty w wywiadzie powinni mieć PSA monitorowane co najmniej w standardowym rytmie, a klinicyści mogą zwiększyć częstotliwość kontroli.

Bhasin S i wsp. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2018

Kluczowe wytyczne kliniczne Endocrine Society dotyczące diagnostyki i leczenia hipogonadyzmu u mężczyzn, zawierające konkretne rekomendacje dotyczące monitorowania hematokrytu podczas TRT — w tym zalecenie wstrzymania terapii przy hematokrycie powyżej 54% do czasu normalizacji wartości, z możliwością wznowienia leczenia w niższej dawce, oraz flebotomię jako jedną z opcji zarządzania erytrocytozą.

Mulhall JP i wsp. · The Journal of Urology · 2018

Wytyczne American Urological Association dotyczące oceny i leczenia niedoboru testosteronu, precyzujące progi liczbowe hematokrytu istotne dla praktyki klinicznej — powyżej 50% zalecane jest wyjaśnienie przyczyny wzrostu, a przy wartości ≥54% redukcja dawki lub czasowe wstrzymanie terapii testosteronem.

Ohlander SJ, Varghese B, Pastuszak AW · Sexual Medicine Reviews · 2018

Przegląd literatury na temat erytrocytozy (nadmiernego wzrostu hematokrytu) po terapii testosteronem, wskazujący na formy podania i schematy dawkowania dające wysokie szczytowe stężenia testosteronu jako obarczone wyższym ryzykiem tego działania niepożądanego niż profile o bardziej stabilnym, spłaszczonym przebiegu stężeń.

Bi Y, Perry PJ, Ellerby M, Murry DJ · CPT: Pharmacometrics & Systems Pharmacology · 2018

31 zdrowych mężczyzn otrzymywało 14 cotygodniowych iniekcji domięśniowych w dawkach badawczych 100, 250 lub 500 mg/tydzień (dawki suprafizjologiczne, użyte do modelowania zależności dawka-odpowiedź, nie standardowe dawki TRT). Jednokompartmentowy model: klirens 2,6 kl/dobę, objętość dystrybucji 14,4 kl. Potencja całkowitego testosteronu dla supresji LH oszacowana na 9,33 ng/ml.

Wilson DM, Kiang TKL, Ensom MHH · American Journal of Health-System Pharmacy · 2018

Znormalizowane względem dawki AUC porównywalne między drogami podania (SC 1,7±0,6 vs IM 1,9±0,6 nmol·dni/l/mg); droga podskórna wiązała się z niższym poziomem lęku przed iniekcją zgłaszanym przez pacjentów — wynik dotyczący doświadczenia pacjenta, nie parametru hormonalnego.

Klaips CL, Jayaraj GG, Hartl FU · Journal of Cell Biology · 2018

Przegląd szlaków proteostazy komórkowej i dowodów na ich rolę w starzeniu i chorobach związanych z agregacją białek, w dużej mierze na podstawie badań na organizmach modelowych i liniach komórkowych.

Horvath S, Raj K. · Nature Reviews Genetics · 2018

Fundamentalny przegląd teorii zegara epigenetycznego, opisujący różne generacje zegarów metylacyjnych i ich zastosowanie jako biomarkerów starzenia.

Horvath S, Raj K. · Nature Reviews Genetics · 2018

Fundamentalny przegląd teorii zegara epigenetycznego, opisujący różne generacje zegarów metylacyjnych i logikę stojącą za ich rosnącą trafnością predykcyjną wobec zdrowia i śmiertelności.

Cesari M, de Carvalho IA, Thiyagarajan JA, Cooper C, Martin FC, Reginster JY, Vellas B, Beard JR. · The Journals of Gerontology: Series A · 2018

Praca formalizująca pięć domen zdolności wewnętrznej (lokomocja, witalność, poznanie, dobrostan psychiczny, zmysły) na podstawie ram Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania (ICF) i dostępnych dowodów naukowych.

Pawelec G. · Experimental Gerontology · 2018

Przegląd definiujący immunosenescencję i podsumowujący jej kluczowe konsekwencje kliniczne: słabszą odpowiedź na szczepienia, obniżoną zdolność zwalczania nowotworów, nasilony stan zapalny i podatność na autoimmunizację.

Nikolich-Žugich J. · Nature Immunology · 2018

Obszerny przegląd mechanizmów starzenia układu odpornościowego, w tym roli inwolucji grasicy, kurczenia repertuaru limfocytów T i wpływu przewlekłych infekcji latentnych.

Fulop T, Larbi A, Dupuis G, et al. · Frontiers in Immunology · 2018

Przegląd opisujący immunosenescencję i inflammaging jako dwa ściśle powiązane, wzajemnie napędzające się aspekty starzenia układu odpornościowego.

Fulop T, Larbi A, Dupuis G, et al. · Frontiers in Immunology · 2018

Przegląd opisujący ścisłe, dwukierunkowe powiązanie inflammagingu z immunosenescencją jako dwóch aspektów tego samego procesu starzenia układu odpornościowego.

Rajman L, Chwalek K, Sinclair DA. · Cell Metabolism · 2018

Przegląd dowodów in vivo dotyczących związków podnoszących poziom NAD+, rozróżniający dostarczanie prekursorów od sprawności samego metabolizmu NAD+.

Kreider RB, et al. · Journal of the International Society of Sports Nutrition · 2017

Przegląd stanowiskowy podsumowujący dekady badań — potwierdza skuteczność i bezpieczeństwo monohydratu kreatyny w populacji sportowej.

Martineau AR, et al. · BMJ · 2017

Metaanaliza danych indywidualnych pacjentów (n>10 000) wykazująca ochronny efekt suplementacji przeciw ostrym infekcjom dróg oddechowych, silniejszy u osób z wyjściowym niedoborem.

Boyle NB, et al. · Nutrients · 2017

Przegląd wskazujący na potencjalny, choć metodologicznie ograniczony, związek suplementacji magnezu z redukcją subiektywnego odczuwania stresu.

Hirsch KR, et al. · Journal of Dietary Supplements · 2017

Trzytygodniowa suplementacja nie wykazała istotnej poprawy VO2max u wytrenowanych rowerzystów w porównaniu z placebo.

Pleszczyńska M, Lemieszek MK, Siwulski M, Wiater A, Rzeski W, Szczodrak J · World Journal of Microbiology and Biotechnology · 2017

Przegląd literatury opisujący historyczne i współczesne badania laboratoryjne — udokumentowana in vitro aktywność przeciwbakteryjna, przeciwpasożytnicza, przeciwzapalna i przeciwnowotworowa, przy braku badań klinicznych.

Jiang Y, et al. · Biomedicine & Pharmacotherapy · 2017

Przegląd opisujący GSP jako lek wspomagający, zarejestrowany w Chinach od 2010 r. Autorzy zaznaczają, że ogólnodostępnych, publikowanych danych z badań klinicznych praktycznie nie ma.

Laukkanen T, et al. · Age and Ageing · 2017

Analiza tej samej kohorty KIHD wskazująca na odwrotną zależność między częstotliwością korzystania z sauny a ryzykiem otępienia.

Marjoribanks J, Farquhar C, Roberts H, Lethaby A, Lee J. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2017

Przegląd systematyczny Cochrane obejmujący liczne randomizowane badania hormonalnej terapii zastępczej potwierdził złożony bilans korzyści (m.in. gęstość kości, objawy naczynioruchowe) i ryzyk (choroba zakrzepowo-zatorowa, udar) zależny od wieku rozpoczęcia terapii i czasu od menopauzy.

Shaffer F, Ginsberg JP · Frontiers in Public Health · 2017

Przegląd metod pomiaru i interpretacji HRV, podkreślający silną zależność od kontekstu indywidualnego i metodologicznego.

Goessl VC, Curtiss JE, Hofmann SG. · Psychological Medicine · 2017

Metaanaliza 24 badań pokazująca, że trening biofeedback oparty na HRV wiąże się z istotną redukcją odczuwanego stresu i lęku — jeden z niewielu przykładów interwencji opartej na HRV z potwierdzoną wartością praktyczną, nie tylko diagnostyczną.

Freedberg DE, Kim LS, Yang YX · Gastroenterology · 2017

Stanowisko ekspertów American Gastroenterological Association podsumowujące dowody na korzyści i potencjalne ryzyko długotrwałego stosowania inhibitorów pompy protonowej.

Levine H, Jørgensen N, Martino-Andrade A, et al. · Human Reproduction Update · 2017

Przegląd systematyczny i metaanaliza wykazujące istotny spadek koncentracji i całkowitej liczby plemników wśród mężczyzn z krajów zachodnich w ciągu kilku dekad.

Wiradhany W, Nieuwenstein MR. · Attention, Perception, & Psychophysics · 2017

Metaanaliza łącząca własne próby replikacji z wynikiem Ophira i wsp., potwierdzająca niewielki, ale statystycznie istotny związek między częstą wielozadaniowością medialną a gorszą zdolnością filtrowania rozpraszaczy — słabszy niż w oryginalnym badaniu, ale w tym samym kierunku.

Goldman AL, Bhasin S, Wu FCW, Krishna M, Matsumoto AM, Jasuja R · Endocrine Reviews · 2017

Obszerny przegląd fizjologii wiązania testosteronu przez SHBG i albuminy, w tym dyskusja nad ograniczeniami klasycznej hipotezy wolnego hormonu i konsekwencjami klinicznymi błędnej interpretacji testosteronu całkowitego bez uwzględnienia SHBG.

Liu TZ, Xu C, Rota M, Cai H, Zhang C, Shi MJ, Yuan RX, Weng H, Meng XY, Kwong JS, Sun XT · Sleep Medicine Reviews · 2017

Metaanaliza 40 prospektywnych badań kohortowych (2 200 425 uczestników, 271 507 zgonów) wykazała zależność w kształcie litery J między długością snu a śmiertelnością ogólną, z najniższym ryzykiem przy 7 godzinach snu. Ryzyko rosło zarówno przy krótszym, jak i dłuższym śnie, przy czym wzrost ryzyka przy bardzo długim śnie (10–11 godzin) był wyraźnie większy niż przy krótkim śnie (4–6 godzin).

Stoffel NU, Cercamondi CI, Brittenham G, Zeder C, Geurts-Moespot AJ, Swinkels DW, Moretti D, Zimmermann MB · Lancet Haematology · 2017

Badanie z użyciem izotopów żelaza u 40 kobiet z niedoborem żelaza wykazało, że dawkowanie co drugi dzień dało istotnie wyższą absorpcję frakcyjną (21,8% wobec 16,3%) i całkowitą (175,3 mg wobec 131,0 mg; p=0,0010) niż dawkowanie codzienne, przy identycznej łącznej liczbie przyjętych dawek.

McFarland J, Craig W, Clarke NJ, Spratt DI · Journal of the Endocrine Society · 2017

11 pacjentów na cotygodniowym podskórnym cypionianie, próbki w 8 punktach czasowych w ciągu tygodnia. Średnie całkowite T 627±206 ng/dl (zakres 205–1410), wolne T 146±51 pg/ml (zakres 38–348), stabilne przez cały tydzień. Kohorta to mężczyźni transpłciowi — autorzy zakładają, że wyniki rozciągają się na mężczyzn hipogonadalnych, ale badanie tego bezpośrednio nie potwierdza w tej grupie.

Klupp N.L., Kiat H., Bensoussan A., Steiner G.Z., Chang D.H. · Scientific Reports · 2016

16-tygodniowe RCT u 84 osób z cukrzycą typu 2 i zespołem metabolicznym nie wykazało istotnego wpływu ekstraktu Ganoderma lucidum na HbA1c, glikemię na czczo ani inne parametry kardiometaboliczne — ważny kontrapunkt dla marketingowych obietnic reishi.

Arata S., Watanabe J., Maeda M., Yamamoto M., Matsuhashi H., Mochizuki M., Kagami N., Honda K., Inagaki M. · Heliyon · 2016

W mysim modelu raka płuca codzienne podawanie wodnego ekstraktu z chagi przez 3 tygodnie hamowało wzrost guza i przerzuty. Obiecujący wynik przedkliniczny, ale ekstrapolacja na ludzi z chorobą nowotworową nie została potwierdzona badaniami klinicznymi.

Liu MM, Zeng P, Li XT, Shi LG · International Journal of Biological Macromolecules · 2016

Wyizolowany polisacharyd istotnie hamował proliferację komórek HeLa i SGC-7901 in vitro oraz pobudzał aktywność makrofagów.

Im KH, Nguyen TK, Choi J, Lee TS · Molecules · 2016

Ekstrakty wykazywały in vitro działanie przeciwutleniające i hamujące enzymy trawienne, a w modelu zwierzęcym zmniejszały obrzęk łapy wywołany karagenem o do 46%.

Siqueira JPZ, Sutton DA, Gené J, et al. · Journal of Clinical Microbiology · 2016

Analiza filogenetyczna 23 klinicznych izolatów wykazała, że 22 z nich, wcześniej klasyfikowanych jako S. commune, należało do S. radiatum.

Toledo CV, Barroetaveña C, Fernandes Â, Barros L, Ferreira ICFR · Molecules · 2016

Profilowanie chemiczne dzikich grzybów z patagońskich lasów, w tym G. gargal — wysoka zawartość trehalozy i umiarkowana aktywność antyoksydacyjna.

Appleby PN, Key TJ · Proceedings of the Nutrition Society · 2016

Przegląd danych z badania kohortowego EPIC-Oxford łączący diety roślinne z niższym ryzykiem chorób niedokrwiennych serca i niższym BMI, przy jednoczesnym wskazaniu ryzyka niedoborów B12 i witaminy D.

Shoskes JJ, Wilson MK, Spinner ML. · Translational Andrology and Urology · 2016

Przegląd farmakologii dostępnych preparatów TRT potwierdzający, że iniekcje domięśniowe dają wyraźny cykl szczyt-dolina stężeń, podczas gdy żele transdermalne utrzymują stabilniejszy, zbliżony do rytmu dobowego profil stężeń.

Snyder PJ, Bhasin S, Cunningham GR, et al. · New England Journal of Medicine · 2016

Zestaw dużych, randomizowanych badań (Testosterone Trials) oceniających efekty terapii testosteronem u starszych mężczyzn z potwierdzonym niskim poziomem hormonu.

Barzilai N, Crandall JP, Kritchevsky SB, Espeland MA · Cell Metabolism · 2016

Praca przeglądowa przedstawiająca naukowe uzasadnienie badania TAME — hipotezy, że metformina może spowalniać choroby związane z wiekiem u osób bez cukrzycy.

Wexler A. · Frontiers in Human Neuroscience · 2016

Analiza bioetyczna społecznego kontekstu praktyk biohackerskich i neurohackerskich, opisująca ich pogranicze między samopoznaniem, eksperymentem na sobie a medycyną.

Fothergill E, Guo J, Howard L, et al. · Obesity · 2016

Badanie wykazujące utrzymujący się, obniżony spoczynkowy wydatek energetyczny u uczestników programu masywnej redukcji masy ciała sześć lat po jego zakończeniu.

McLellan TM, Caldwell JA, Lieberman HR · Neuroscience & Biobehavioral Reviews · 2016

Obszerny przegląd literatury potwierdzający konsekwentny, pozytywny wpływ kofeiny na czujność, czas reakcji i wydolność fizyczną w szerokim zakresie dawek.

Buijze GA, Sierevelt IN, van der Heijden BC, Dijkgraaf MG, Frings-Dresen MH · PLOS ONE · 2016

Duże randomizowane badanie wykazujące, że regularne zimne prysznice wiążą się z istotnie niższą absencją chorobową, choć nie z mniejszą częstością samych infekcji.

Snyder PJ, Bhasin S, Cunningham GR i wsp. · New England Journal of Medicine · 2016

Zestaw dużych, randomizowanych badań oceniających efekty TRT u starszych mężczyzn z potwierdzonym niedoborem testosteronu w zakresie funkcji seksualnych, energii, funkcji poznawczych i innych domen.

Snyder PJ, Bhasin S, Cunningham GR, et al. · New England Journal of Medicine · 2016

Zestaw randomizowanych badań (Testosterone Trials) potwierdzających, że korzyści z terapii testosteronem utrzymują się przy leczeniu ciągłym — co uzasadnia planowanie TRT jako kosztu długoterminowego, a nie jednorazowego wydatku.

Sender R, Fuchs S, Milo R · PLoS Biology · 2016

Praca rewidująca popularne szacunki dotyczące liczby komórek bakteryjnych w organizmie człowieka, pokazująca, że stosunek liczby bakterii do komórek ludzkich jest znacznie bliższy 1:1 (ok. 3,8×10^13 komórek bakteryjnych wobec ok. 3,0×10^13 komórek ludzkich) niż wcześniej powszechnie cytowanemu 10:1.

Global BMI Mortality Collaboration, Di Angelantonio E, Bhupathiraju ShN, Wormser D, Gao P, Kaptoge S, et al. · The Lancet · 2016

Metaanaliza danych indywidualnych uczestników z 239 badań prospektywnych (10 625 411 uczestników), ograniczona do nigdy niepalących bez chorób przewlekłych na starcie, wykazała najniższe ryzyko zgonu przy BMI 22,5-25,0. Ryzyko rosło w przybliżeniu log-liniowo powyżej BMI 25,0, osiągając HR=2,76 przy otyłości III stopnia (BMI 40-60) względem zakresu referencyjnego.

Finkelstein JS, Lee H, Leder BZ, et al. · Journal of Clinical Investigation · 2016

Przy farmakologicznym zablokowaniu aromatyzacji gęstość mineralna kości kręgosłupa, mierzona metodą DXA i QCT, spadała istotnie we wszystkich badanych grupach dawek testosteronu — potwierdza, że to estrogen, nie testosteron, jest głównym hormonalnym regulatorem gęstości kości u mężczyzn, wyjaśniając mechanistycznie wynik badania Burnett-Bowie i wsp. z 2009 roku.

Perna L, Zhang Y, Mons U, Holleczek B, Saum KU, Brenner H. · Clinical Epigenetics · 2016

Badanie kohortowe (n=1863) wykazujące, że każde 5 lat przyspieszenia wieku epigenetycznego wg zegara Horvatha wiązało się ze wzrostem ryzyka zgonu ogółem o ok. 23%, niezależnie od wieku metrykalnego.

Beard JR, Officer A, de Carvalho IA, et al. · The Lancet · 2016

Przełomowy raport WHO wprowadzający koncepcję zdolności wewnętrznej jako centralny element nowej definicji zdrowego starzenia, opartej na funkcjonalnej zdolności danej osoby, a nie wyłącznie na obecności lub braku choroby.

Camacho-Pereira J, Tarragó MG, Chini CCS, et al. · Cell Metabolism · 2016

Badanie na myszach wskazujące CD38 jako główny enzym odpowiedzialny za degradację NAD+ i podawanego z zewnątrz NMN z wiekiem — myszy z wyłączonym genem CD38 nie wykazywały typowego spadku NAD+.

Tarleton EK, Littenberg B. · Journal of the American Board of Family Medicine · 2015

Badanie obserwacyjne opisujące odwrotną zależność między spożyciem magnezu a objawami depresyjnymi u dorosłych.

Dai X, Stanilka JM, Rowe CA, Esteves EA, Nieves C Jr, Spaiser SJ, Christman MC, Langkamp-Henken B, Percival SS · Journal of the American College of Nutrition · 2015

Randomizowane badanie u 52 zdrowych dorosłych wykazało, że spożywanie 5 lub 10 g suszonego shiitake dziennie przez 4 tygodnie zwiększało proliferację komórek γδ-T i NK-T, podnosiło poziom sIgA i obniżało CRP.

Zhao S, et al. · Carbohydrate Polymers · 2015

U szczurów z dietą wywołującą hipercholesterolemię polisacharyd obniżał cholesterol całkowity nawet o 33-35% po 29 dniach.

Chen ML, Hsieh CC, Chiang BL, Lin BF · Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine · 2015

Frakcja triterpenowa istotnie hamowała uwalnianie histaminy i cytokin Th2 z aktywowanych komórek tucznych in vitro.

Milovanovic I, Stanojkovic T, Stajic M, Brceskic I, Knezevic A, Cilerdzic J, Vukojevic J · Current Pharmaceutical Biotechnology · 2015

Badanie in vitro na grzybni wzbogaconej selenem wykazało działanie przeciwutleniające oraz cytotoksyczne wobec linii komórek nowotworowych.

Vasina DV, et al. · Biochimie · 2015

Badanie molekularne zidentyfikowało pięć genów lakazy i opisało ich regulację pod wpływem jonów miedzi — badanie enzymologiczne, niedotyczące zdrowia.

Melappa G, Chandrasekhar N, Pramod SN, Rangappa Nagaraj K · Pharmacognosy Journal · 2015

Ekstrakt metanolowy wykazywał in vitro działanie przeciwutleniające, przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne — jedyne opublikowane badanie tego gatunku.

Milovanovic I, et al. · Current Pharmaceutical Biotechnology · 2015

Grzybnia wzbogacona selenem wykazywała in vitro silniejsze działanie przeciwutleniające i cytotoksyczne niż grzybnia niewzbogacona.

Mizerska-Dudka M, Jaszek M, Błachowicz A, et al. · International Journal of Biological Macromolecules · 2015

Badanie in vitro trzech frakcji wykazało aktywność przeciwwirusową lakazy wobec HSV, pobudzenie makrofagów przez frakcję polisacharydową oraz cytotoksyczność wobec komórek raka szyjki macicy.

Postemsky PD, Curvetto NR · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2015

Ekstrakty metanolowe z grzybni w hodowli zatopionej wykazały zdolność wymiatania rodników in vitro — jedyne dostępne dane dotyczące aktywności biologicznej tego gatunku.

Postemsky PD, Curvetto NR · International Biodeterioration & Biodegradation · 2015

Badanie biotechnologiczne nad hodowlą na tanich substratach rolniczych pod kątem produkcji biomasy grzybni i związków antyoksydacyjnych.

Morris MC, et al. · Alzheimer's & Dementia · 2015

Badanie kohortowe wykazujące istotnie niższe ryzyko choroby Alzheimera u osób najściślej przestrzegających diety MIND.

Laukkanen JA, et al. · JAMA Internal Medicine · 2015

Badanie kohortowe (KIHD, n≈2300 fińskich mężczyzn) wykazujące odwrotną zależność między częstotliwością korzystania z sauny a śmiertelnością sercowo-naczyniową.

Lan J, et al. · Journal of Ethnopharmacology · 2015

Metaanaliza wykazująca istotną redukcję glikemii na czczo i HbA1c porównywalną z niektórymi lekami doustnymi.

Manheimer EW, van Zuuren EJ, Fedorowicz Z, Pijl H · American Journal of Clinical Nutrition · 2015

Metaanaliza kilku małych badań wykazała krótkoterminową poprawę obwodu talii, ciśnienia i trójglicerydów, przy jednoczesnym wskazaniu na niską jakość i małą liczbę dostępnych badań.

Leidy HJ, Clifton PM, Astrup A, et al. · American Journal of Clinical Nutrition · 2015

Przegląd systematyczny wykazujący, że diety o podwyższonej zawartości białka konsekwentnie poprawiają sytość i wspierają zachowanie masy mięśniowej podczas utraty masy ciała.

U.S. Food and Drug Administration · FDA Drug Safety Communication · 2015

Oficjalny komunikat bezpieczeństwa FDA z marca 2015 roku, ograniczający zatwierdzone wskazania testosteronu do udokumentowanego hipogonadyzmu i wprowadzający ostrzeżenie o możliwym zwiększonym ryzyku zawału serca i udaru — decyzja oparta częściowo na badaniach Vigena i Finkle'a, zniesiona w 2025 roku po wynikach TRAVERSE.

Kaminetsky J, Jaffe JS, Swerdloff RS · Sexual Medicine · 2015

Badanie fazy II porównujące cotygodniowe podskórne dawki enantanu testosteronu (50 lub 100 mg) ze standardową iniekcją domięśniową 200 mg co dwa tygodnie. Cotygodniowe dawkowanie podskórne utrzymywało stężenie testosteronu w granicach referencyjnych przez cały siedmiodniowy odstęp, z mniejszą zmiennością niż schemat dwutygodniowy.

Trauer JM, Qian MY, Doyle JS, Rajaratnam SM, Cunnington D · Annals of Internal Medicine · 2015

Przegląd systematyczny i metaanaliza 20 badań randomizowanych (1162 uczestników) porównujących CBT-I z grupami kontrolnymi wykazały klinicznie istotną poprawę czasu zasypania (o 19 minut), czasu czuwania po zaśnięciu (o 26 minut) i efektywności snu (o 9,9 punktu procentowego), z utrzymaniem efektów w obserwacjach długoterminowych i bez odnotowanych działań niepożądanych.

Giorgio C, Mena P, Del Rio D, Brighenti F, et al. · Molecular Nutrition & Food Research · 2015

Badanie in vitro na liniach komórek raka prostaty wykazujące, że urolityna D selektywnie hamuje fosforylację receptora EphA2 silniej niż pozostałe testowane urolityny — badanie wyłącznie na poziomie komórkowym.

Theodoratou E, et al. · BMJ · 2014

Przegląd parasolowy 107 metaanaliz — potwierdza silne dowody dla roli witaminy D w zdrowiu kości, ostrożniej ocenia inne powiązania jako wymagające dalszych badań.

Reid IR, Bolland MJ, Grey A. · The Lancet · 2014

Metaanaliza wskazująca, że suplementacja u osób z prawidłowym poziomem wyjściowym ma ograniczony dodatkowy wpływ na gęstość kości.

Li JP, Lei YL, Zhan H · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2014

U myszy z cukrzycą ekstrakt istotnie obniżył poziom glukozy i HbA1c oraz zwiększył wydzielanie insuliny.

Liu K, Wang JL, Zhao L, Wang Q · International Journal of Medicinal Mushrooms · 2014

Ekstrakt etanolowy wykazywał silne działanie cytotoksyczne wobec linii komórek raka piersi MDA-MB-231 oraz umiarkowaną aktywność wobec bakterii i grzybów.

Kongkeaw C, et al. · Journal of Ethnopharmacology · 2014

Metaanaliza wskazująca konsekwentną poprawę szybkości przetwarzania informacji i pamięci przy suplementacji trwającej co najmniej 12 tygodni.

Hannibal KE, Bishop MD. · Physical Therapy · 2014

Przegląd opisujący konsekwencje przewlekłej dysregulacji osi HPA, w tym wpływ na odczuwanie bólu i stan zapalny.

Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, et al. · Thyroid · 2014

Wytyczne American Thyroid Association dotyczące diagnostyki i leczenia niedoczynności tarczycy, w tym zasad dawkowania i monitorowania lewotyroksyny.

Halmos EP, Power VA, Shepherd SJ, Gibson PR, Muir JG · Gastroenterology · 2014

Randomizowane badanie krzyżowe wykazujące istotną redukcję objawów żołądkowo-jelitowych u pacjentów z IBS stosujących dietę o niskiej zawartości FODMAP.

Amanatkar HR, Chibnall JT, Seo BW i wsp. · Annals of Clinical Psychiatry · 2014

Metaanaliza 16 badań RCT wykazująca istotny, choć umiarkowany pozytywny wpływ testosteronu na nastrój, wyraźniejszy u mężczyzn poniżej 60. roku życia i u osób z hipogonadyzmem niż u eugonadalnych.

Kelsey TW, Li LQ, Mitchell RT, Whelan A, Anderson RA, Wallace WHB · PLOS ONE · 2014

Zwalidowany model normatywny oparty na trzynastu badaniach populacyjnych, który nie potwierdził dalszego spadku testosteronu całkowitego po 40. roku życia, notując za to rosnącą wariancję wyników między mężczyznami — ważny kontrapunkt dla prostego obrazu 'liniowego spadku z wiekiem'.

Kovac JR, Rajanahally S, Smith RP, Coward RM, Lamb DJ, Lipshultz LI · Journal of Sexual Medicine · 2014

Badanie ankietowe 382 mężczyzn na TRT: 53% wybrało zastrzyki, 31% żel, 17% implanty; ogólna satysfakcja z terapii wyniosła około 70% i była zbliżona między formami — różnice dotyczyły głównie kosztu (zastrzyki) i wygody (implanty/żel), nie skuteczności.

Finkle WD, Greenland S, Ridgeway GK i wsp. · PLOS ONE · 2014

Analiza dużej bazy danych ubezpieczeniowych (ponad 55 000 mężczyzn) wykazująca wzrost częstości niezakończonych zgonem zawałów serca w 90 dniach po rozpoczęciu TRT, ze szczególnie wyraźnym wzrostem u mężczyzn 65+. Podobnie jak badanie Vigena, obserwacyjne i podatne na błędy systematyczne, ale wpłynęło istotnie na decyzję FDA o wprowadzeniu ostrzeżenia.

Handelsman DJ i wsp. · Clinical Chemistry · 2014

Porównanie pięciu popularnych bezpośrednich immunotestów estradiolu z metodą referencyjną LC-MS/MS na próbkach krwi ponad stu zdrowych mężczyzn. Wszystkie pięć immunotestów wykazywało dodatnie odchylenie (zawyżenie wyniku) rzędu 6–74% w zależności od testu, a tylko wynik z LC-MS/MS korelował sensownie z testosteronem i SHBG — dowód na ograniczoną wiarygodność standardowych immunotestów w niskim, męskim zakresie stężeń estradiolu.

Ramasamy R, Scovell JM, Kovac JR, Lipshultz LI · Journal of Urology · 2014

Bezpośrednie porównanie wykazało medianę testosteronu całkowitego 504 ng/dl na klomifenie — niższą niż typowo osiągana na iniekcjach testosteronu — przy porównywalnej satysfakcji pacjentów (kwestionariusz qADAM) między grupami klomifenu, iniekcji i żelu.

Jovaisaite V, Mouchiroud L, Auwerx J · Journal of Experimental Biology · 2014

Przegląd mechanizmów UPRmt i dowodów na jego konserwowaną ewolucyjnie rolę w utrzymaniu zdrowia mitochondriów oraz powiązaniach ze starzeniem u organizmów modelowych.

Bennett CF, Vander Wende H, Simko M, Klum S, Barfield S, Choi H, Pineda VV, Kaeberlein M · Nature Communications · 2014

Badanie na nicieniach wykazujące, że aktywacja UPRmt nie jest ani konieczna, ani wystarczająca do wydłużenia życia — istotny głos studzący uproszczone twierdzenia o bezpośrednim związku UPRmt z długowiecznością.

Krištić J, Vučković F, Menni C, et al. · The Journals of Gerontology: Series A · 2014

Fundamentalne badanie na dużych kohortach ludzkich wykazujące, że profil glikanów IgG koreluje zarówno z wiekiem metrykalnym, jak i z parametrami fizjologicznymi typowymi dla starzenia biologicznego.

Franceschi C, Campisi J. · The Journals of Gerontology: Series A · 2014

Przegląd systematyzujący dowody na związek przewlekłego, niskonasilonego zapalenia z chorobami wieku podeszłego, w tym sercowo-naczyniowymi, metabolicznymi i neurodegeneracyjnymi.

Wang CR, Qiao WT, Zhang YN, Liu F · Molecules · 2013

U myszy iniekcja frakcji adenozynowej zwiększała ekspresję IL-10 i aktywność SOD, obniżając IL-2, IL-6 i IFN-gamma.

Slavin J · Nutrients · 2013

Przegląd mechanizmów, poprzez które błonnik i prebiotyki wpływają na zdrowie jelit, funkcje immunologiczne i regulację metaboliczną.

Rasch B, Born J · Physiological Reviews · 2013

Obszerny przegląd mechanizmów neurobiologicznych, poprzez które sen wspiera konsolidację różnych typów pamięci.

Schaffler K, Wolf OT, Burkart M. · Pharmacopsychiatry · 2013

Randomizowane badanie kontrolowane (n=144) u osób z przewlekłym zmęczeniem związanym ze stresem, w którym dodanie eleuterokoka do treningu radzenia sobie ze stresem nie przyniosło dodatkowej korzyści ponad sam trening — istotna nuansa wobec entuzjastycznych twierdzeń o jego skuteczności.

Hsieh TC, Pastuszak AW, Hwang K, Lipshultz LI. · The Journal of Urology · 2013

Badanie kliniczne wykazało, że u mężczyzn stosujących TRT z jednoczesnym niskodawkowym hCG (500 j.m. co drugi dzień) nie doszło do azoospermii w trakcie średnio 6-miesięcznej obserwacji, podczas gdy sam TRT bez hCG prowadzi do azoospermii u istotnego odsetka pacjentów.

Avci P, Gupta A, Sadasivam M, et al. · Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery · 2013

Przegląd zastosowań fotobiomodulacji w dermatologii, w tym gojenia ran, redukcji stanów zapalnych i wsparcia produkcji kolagenu.

Wallace IR, McKinley MC, Bell PM, Hunter SJ · Clinical Endocrinology · 2013

Przegląd systematyzujący zależność między SHBG a insulinoopornością — omawia, dlaczego niskie SHBG jest jednym z najlepiej udokumentowanych markerów insulinooporności i jak wpływa to na interpretację testosteronu całkowitego u osób z otyłością.

Finkelstein JS i wsp. · New England Journal of Medicine · 2013

Klasyczne badanie z użyciem agonisty GnRH i inhibitora aromatazy pokazujące, że zmiany masy tłuszczowej u mężczyzn są przede wszystkim związane ze zmianami estradiolu, a nie testosteronu, oraz że zarówno niedobór androgenów, jak i estrogenów pogarsza libido i funkcje seksualne.

Vigen R, O'Donnell CI, Barón AE i wsp. · JAMA · 2013

Retrospektywna analiza rejestru weteranów (ponad 8700 mężczyzn po koronarografii) sugerująca ok. 29% wzrost ryzyka złożonego punktu końcowego (zgon, zawał, udar) u mężczyzn stosujących TRT. Badanie obserwacyjne, silnie krytykowane później za błędy metodologiczne i problemy z doborem grupy porównawczej — jedno z dwóch źródeł, które zapoczątkowały ostrzeżenie FDA z 2015 roku.

Finkelstein JS, Lee H, Burnett-Bowie SA, et al. · New England Journal of Medicine · 2013

RCT na 400 mężczyznach, u których farmakologicznie (goserelina) wyłączono własną produkcję hormonów płciowych, a następnie podawano stopniowane dawki testosteronu, z anastrozolem lub bez niego (nie eksemestanem, ale jako klasa leków ten sam mechanizm inhibicji aromatazy), by rozdzielić efekty androgenów od estrogenów. Niedobór estrogenu specyficznie odpowiadał za wzrost tkanki tłuszczowej, podczas gdy niedobór androgenu specyficznie napędzał utratę masy i siły mięśniowej. Kluczowe badanie mechanistyczne tłumaczące, dlaczego niedobór estradiolu u mężczyzn ma odrębne, udokumentowane konsekwencje zdrowotne — dotyczy to każdego silnego inhibitora aromatazy jako klasy, eksemestanu włącznie, mimo braku bezpośrednich danych wynikowych dla samego eksemestanu.

Stabler SP · New England Journal of Medicine · 2013

Obszerny przegląd kliniczny w cenionej serii Clinical Practice NEJM, podsumowujący przyczyny, diagnostykę i leczenie niedoboru witaminy B12 — w tym rolę zaniku błony śluzowej żołądka, chorób jelit, chirurgii bariatrycznej oraz przewlekłego stosowania metforminy i leków obniżających kwaśność żołądka jako nabytych przyczyn niedoboru, wraz z zaleceniami dotyczącymi potwierdzania rozpoznania dodatkowymi markerami (kwas metylomalonowy, homocysteina) przy niejednoznacznym wyniku B12 całkowitego.

Chandrasekhar K, Kapoor J, Anishetty S. · Indian Journal of Psychological Medicine · 2012

Randomizowane badanie z placebo (n=64) wykazujące istotną redukcję postrzeganego stresu i stężenia kortyzolu w grupie suplementowanej ekstraktem korzenia ashwagandhy.

Ishaque S, et al. · BMC Complementary and Alternative Medicine · 2012

Przegląd systematyczny wskazujący obiecujące, ale niejednorodne metodologicznie dowody na działanie przeciwzmęczeniowe.

Torkelson CJ, Sweet E, Martzen MR, Sasagawa M, Wenner CA, Gay J, Putiri A, Standish LJ · ISRN Oncology · 2012

Badanie I fazy u 11 kobiet z rakiem piersi po zakończeniu radioterapii wykazało, że doustne dawki ekstraktu z Trametes versicolor do 9 g/dobę przez 6 tygodni były bezpieczne i dobrze tolerowane.

Lima CUJO, Souza VC, Morita MC, Chiarello MD, de Oliveira Karnikowski MG · Scandinavian Journal of Immunology · 2012

Randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z placebo u 57 starszych kobiet nie wykazało istotnego wpływu 900 mg ekstraktu Agaricus blazei dziennie na markery zapalne IL-6, IFN-gamma i TNF-alfa.

Li H, Liu X, Li Y, Hua Y, Zhi D, Pang G · International Journal of Biological Macromolecules · 2012

Niewielkie badanie na zdrowych ochotnikach analizujące wpływ polisacharydu PNPS-1 na 39 cytokin w surowicy — zaobserwowano istotną aktywność przeciwzapalną.

Yu YH, Kuo HP, Hsieh HH, Li JW, Hsu WH, et al. · Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine · 2012

Ekstrakt hamował proliferację opornych na doksorubicynę komórek raka płuca poprzez zatrzymanie cyklu komórkowego i indukcję apoptozy.

Cao Y, Wu SH, Dai YC · Fungal Diversity · 2012

Praca formalnie wydzielająca Ganoderma lingzhi jako gatunek odrębny od Ganoderma lucidum na podstawie analiz filogenetycznych sekwencji ITS.

Westcott WL. · Current Sports Medicine Reports · 2012

Przegląd podsumowujący dowody na korzyści treningu oporowego dla zdrowia metabolicznego, kostnego i funkcjonalnego w każdym wieku.

Hempel S, et al. · JAMA · 2012

Metaanaliza wykazująca istotną redukcję ryzyka biegunki poantybiotykowej przy stosowaniu wybranych szczepów probiotycznych.

Gibala MJ, Little JP, MacDonald MJ, Hawley JA · The Journal of Physiology · 2012

Przegląd wykazujący, że trening interwałowy o niskiej objętości i wysokiej intensywności wywołuje adaptacje metaboliczne i sercowo-naczyniowe porównywalne z tradycyjnym treningiem wytrzymałościowym.

Roenneberg T, Allebrandt KV, Merrow M, Vetter C · Current Biology · 2012

Badanie wprowadzające pojęcie społecznego jet lagu i wykazujące jego powiązanie z podwyższonym ryzykiem otyłości.

McGlade E, Locatelli A, Hardy J, et al. · Journal of Attention Disorders · 2012

Badanie kontrolowane placebo wykazujące poprawę szybkości psychomotorycznej i wskaźników uwagi po suplementacji cytykoliną u zdrowych młodych mężczyzn.

Yang L, Zhang SX, Dong Q, Xiong ZB, Li X. · International Urology and Nephrology · 2012

U 242 mężczyzn z hipogonadyzmem hipogonadotropowym hCG w monoterapii zwiększał objętość jąder u 50% pacjentów (z 2,0 do 6,8 ml), a hCG z hMG — u 75,7% (do 8,8 ml); grupa leczona wyłącznie testosteronem nie wykazała istotnego wzrostu objętości jąder — bezpośredni dowód, że sam testosteron nie zastępuje działania hCG na jądra.

Miller MG, Rogol AD, ZumBrunnen TL · Current Medical Research and Opinion · 2012

Przegląd pięciu badań fazy 1 oceniających przeniesienie testosteronu na partnerki kobiece po kontakcie skórnym z mężczyznami stosującymi żel 1,62% — potwierdza mierzalny wzrost stężenia testosteronu u niedozowanych kobiet oraz skuteczność mycia i osłonięcia miejsca aplikacji w redukcji ryzyka.

Miller MG, Rogol AD, ZumBrunnen TL · Current Medical Research and Opinion · 2012

Przegląd pięciu badań fazy 1 oceniających transfer testosteronu na partnerki kobiece po kontakcie skórnym z mężczyznami stosującymi żel — potwierdza mierzalny wzrost stężenia testosteronu u osób narażonych oraz istotną skuteczność mycia i osłonięcia miejsca aplikacji w redukcji tego transferu.

Martinez-Pajares JD, Diaz-Morales O, Ramos-Diaz JC, Gomez-Fernandez E · Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism · 2012

Opis przypadku 18-miesięcznego chłopca, u którego doszło do przedwczesnego dojrzewania płciowego w wyniku niezamierzonej ekspozycji na testosteron z żelu stosowanego przez ojca, wraz z przeglądem podobnych, wcześniej opublikowanych przypadków — ilustruje realne, a nie wyłącznie teoretyczne, ryzyko transferu w warunkach domowych.

Kivimäki M, Nyberg ST, Batty GD, Fransson EI, et al. (IPD-Work Consortium) · The Lancet · 2012

Metaanaliza danych indywidualnych uczestników z 13 europejskich badań kohortowych (197 473 osób) wykazała, że stres zawodowy (job strain — połączenie wysokich wymagań i niskiej kontroli) wiązał się z 23% wyższym ryzykiem choroby wieńcowej (HR=1,23; 95% CI 1,10-1,37) po uwzględnieniu wieku i płci, choć efekt był wyraźnie mniejszy niż w przypadku klasycznych czynników ryzyka.

Moskovic DJ, Katz DJ, Akhavan A, Park K, Mulhall JP · BJU International · 2012

U 46 pacjentów obserwowanych długoterminowo testosteron wzrósł z wyjściowych 228 ng/dl do 612 ng/dl po roku terapii i utrzymał się na stabilnym poziomie przez 3 lata. Istotnie poprawiła się gęstość mineralna kości szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego, bez zgłoszonych działań niepożądanych.

Katz DJ, Nabulsi O, Tal R, Mulhall JP · BJU International · 2012

U 86 mężczyzn (średni wiek 29 lat), z których większość poszukiwała leczenia z myślą o zachowaniu płodności, po średnio 19 miesiącach terapii testosteron i gonadotropiny istotnie wzrosły bez poważnych działań niepożądanych — klomifen uznano za skuteczną, bezpieczną alternatywę dla testosteronu egzogennego w tej populacji.

Schneider I, Kressel G, Meyer A, Krings U, Berger RG, Hahn A · Journal of Functional Foods · 2011

21-dniowe badanie u 20 zdrowych dorosłych: dzienne spożycie zupy z 30 g suszonego boczniaka istotnie obniżyło trójglicerydy i utlenione LDL.

Abrams DI, et al. · BMC Complementary and Alternative Medicine · 2011

8-tygodniowe badanie z suplementacją 15 g liofilizowanego boczniaka dziennie wykazało istotny spadek trójglicerydów.

Alam N, Yoon KN, Lee JS, Cho HJ, Shim MJ, Lee TS · Saudi Journal of Biological Sciences · 2011

42-dniowe badanie na szczurach: dodatek proszku z owocników obniżył cholesterol całkowity, trójglicerydy i LDL o 24-62%.

Zan LF, Qin JC, Zhang YM, Yao YH, Bao HY, Li X · Chemical & Pharmaceutical Bulletin · 2011

Z owocników wyizolowano nowe pochodne hispidyny wykazujące istotną aktywność wychwytywania rodników in vitro.

Leproult R, Van Cauter E. · JAMA · 2011

Eksperymentalne ograniczenie snu do 5h/noc przez 8 dni obniżyło dzienny poziom testosteronu o 10–15% u zdrowych młodych mężczyzn.

Walle T. · Annals of the New York Academy of Sciences · 2011

Klasyczna praca opisująca farmakokinetykę resweratrolu u ludzi i wyjaśniająca mechanizm jego bardzo niskiej biodostępności ogólnoustrojowej.

Erickson KI, Voss MW, Prakash RS, et al. · Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) · 2011

Randomizowane badanie kontrolowane u starszych dorosłych, w którym roczny program ćwiczeń aerobowych zwiększył objętość przedniego hipokampa o ok. 2% i poprawił pamięć przestrzenną, odwracając typowy dla wieku zanik tej struktury o 1–2 lata.

Mozaffarian D, Wu JHY · Journal of the American College of Cardiology · 2011

Obszerny przegląd mechanizmów i dowodów klinicznych dotyczących wpływu kwasów omega-3 na czynniki ryzyka i zdarzenia sercowo-naczyniowe.

Bhasin S, Pencina M, Jasuja GK i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2011

Badanie ustanawiające zakresy referencyjne testosteronu całkowitego i wolnego metodą LC-MS/MS na próbie zdrowych, nieotyłych młodych mężczyzn z Framingham Heart Study, zwalidowane w trzech niezależnych kohortach.

de Ronde W, de Jong FH · Reproductive Biology and Endocrinology · 2011

Przegląd konkludujący, że długoterminowa skuteczność i bezpieczeństwo stosowania inhibitorów aromatazy u mężczyzn nie zostały jeszcze ustalone, a ich rutynowe stosowanie nie jest jeszcze zalecane — bezpośrednie, cytowalne stwierdzenie trwającej kontrowersji z przeglądu poświęconego konkretnie tej klasie leków u mężczyzn.

Settembre C, Di Malta C, Polito VA, et al. · Science · 2011

Przełomowa praca wykazująca, że TFEB koordynuje formowanie autofagosomów, fuzję z lizosomem i degradację substratów poprzez jeden, spójny program transkrypcyjny regulowany dostępnością składników odżywczych.

Nagano M, et al. · Biomedical Research · 2010

Małe badanie u kobiet wykazujące redukcję objawów lękowych i depresyjnych po 4 tygodniach spożywania ciasteczek z dodatkiem soplówki.

Chen S, et al. · Chinese Journal of Integrative Medicine · 2010

Badanie na myszach (nie na ludziach) wykazujące wydłużony czas do wyczerpania i redukcję markerów zmęczenia mięśniowego po podaniu polisacharydów z grzybni C. sinensis.

Chen S, Li Z, Krochmal R, Abrazado M, Kim W, Cooper CB. · Journal of Alternative and Complementary Medicine · 2010

12-tygodniowe RCT u 20 zdrowych osób starszych z użyciem sfermentowanej grzybni (szczep Cs-4, nie dziki owocnik) — poprawa progu metabolicznego i wentylacyjnego, ale brak istotnej zmiany VO2max względem placebo.

Wu FC, Tajar A, Beynon JM, et al. · New England Journal of Medicine · 2010

Duże europejskie badanie kohortowe (EMAS) ustalające kryteria rozpoznania późno ujawniającego się hipogonadyzmu na podstawie współwystępowania niskiego testosteronu i konkretnych objawów seksualnych.

Geng J, Dong J, Ni H, et al. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2010

Przegląd systematyczny Cochrane oceniający wpływ żeń-szenia na funkcje poznawcze — wyniki obiecujące, ale niejednorodne metodologicznie.

Cholesterol Treatment Trialists' (CTT) Collaboration · The Lancet · 2010

Metaanaliza 26 randomizowanych badań wykazująca, że obniżenie LDL statynami przekłada się na proporcjonalną redukcję ryzyka poważnych incydentów sercowo-naczyniowych.

Panossian A, Wikman G · Pharmaceuticals · 2010

Kompleksowy przegląd mechanizmów działania klasycznych adaptogenów, w tym eleuterokoka, w kontekście odpowiedzi na stres fizyczny i psychiczny.

Seiler S · International Journal of Sports Physiology and Performance · 2010

Przegląd modeli rozkładu intensywności treningowej u elitarnych sportowców wytrzymałościowych, wskazujący na dominację treningu niskointensywnego w ich programach.

Stanczyk FZ, Jurow J, Hsing AW · Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention · 2010

Analiza wykazująca, że bezpośrednie immunotesty estradiolu bez etapu oczyszczania próbki są niewystarczająco czułe i swoiste do wiarygodnego pomiaru u mężczyzn i kobiet po menopauzie, ze względu na krzyżową reaktywność przeciwciała z licznymi metabolitami steroidowymi obecnymi we krwi.

Wang C, Harnett M, Dobs AS, Swerdloff RS · Journal of Andrology · 2010

84-tygodniowe badanie fazy III undekanianu testosteronu podawanego co 10 tygodni po dawkach nasycających. Stan stacjonarny osiągnięto po trzeciej iniekcji; przy nim 94% mężczyzn utrzymywało średnie stężenie testosteronu w normie w trzecim odstępie dawkowania, z niewielkimi wahaniami szczyt-dolina charakterystycznymi dla bardzo długiego okresu półtrwania tego estru.

Cappuccio FP, D'Elia L, Strazzullo P, Miller MA · Sleep · 2010

Metaanaliza 16 badań (27 kohort, 1 382 999 uczestników, 112 566 zgonów) wykazała, że zarówno krótki (RR=1,12), jak i długi (RR=1,30) sen wiążą się z istotnie wyższym ryzykiem zgonu w porównaniu do umiarkowanej długości snu — jedna z pierwszych dużych prac potwierdzających zależność w kształcie litery U/J dla tego tematu.

Wang C, Harnett M, Dobs AS, Swerdloff RS · Journal of Andrology · 2010

U 130 mężczyzn z hipogonadyzmem 750 mg testosteronu undekanianu podane w tygodniu 0 i 4, a następnie co 10 tygodni przez 84 tygodnie, utrzymywało trough testosteronu w zakresie 300–1000 ng/dl (10,4–34,7 nmol/l) od pierwszej iniekcji, przy stabilnych DHT, estradiolu i ich stosunkach do testosteronu w stanie stacjonarnym. Badanie wykorzystywało dawkę 750 mg/3 ml (formułę zarejestrowaną w USA jako Aveed), nie europejską dawkę 1000 mg/4 ml.

Herzog AG, Farina EL, Drislane FW, et al. · Epilepsy & Behavior · 2010

Funkcja seksualna znormalizowała się u 72,2% mężczyzn na anastrozolu + testosteronie wobec 47,4% na samym testosteronie; wyniki funkcji seksualnej korelowały odwrotnie z poziomem estradiolu. Wynik pozytywny dla anastrozolu, w bezpośredniej sprzeczności z wynikami null z dwóch wcześniejszych badań — badanie przeprowadzone w specyficznej populacji mężczyzn z padaczką, co jest dodatkowym ograniczeniem uogólnienia.

Olsson EM, von Schéele B, Panossian AG. · Planta Medica · 2009

Badanie RCT (n=60) wykazujące poprawę objawów zmęczenia związanego ze stresem po 28 dniach suplementacji.

Mori K, et al. · Phytotherapy Research · 2009

Małe badanie (n=30) u starszych osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi wykazujące poprawę wyników testów po 16 tygodniach — efekt zanikał po odstawieniu.

Deng G, Lin H, Seidman A, Fornier M, D'Andrea G, Wesa K, Yeung S, Cunningham-Rundles S, Vickers AJ, Cassileth B · Journal of Cancer Research and Clinical Oncology · 2009

Badanie fazy I/II z eskalacją dawki u 34 pacjentek po leczeniu raka piersi wykazało złożoną, nieliniową zależność dawka-odpowiedź w zakresie wybranych parametrów odporności po doustnym ekstrakcie z maitake, przy dobrym profilu bezpieczeństwa.

Chida Y, Steptoe A. · Biological Psychology · 2009

Przegląd systematyczny opisujący związek między poziomem stresu psychospołecznego a reakcją kortyzolu po przebudzeniu.

Frassetto LA, Schloetter M, Mietus-Synder M, et al. · European Journal of Clinical Nutrition · 2009

Bardzo małe badanie pilotażowe (n=9) wykazujące krótkoterminową poprawę profilu lipidowego i ciśnienia krwi po przejściu na dietę paleolityczną.

Chan GC, Chan WK, Sze DM · Journal of Hematology & Oncology · 2009

Przegląd mechanizmów, poprzez które beta-glukany aktywują komórki układu odpornościowego, w tym makrofagi i komórki NK, poprzez receptor dektyna-1.

Schröder FH, Hugosson J, Roobol MJ, et al. · New England Journal of Medicine · 2009

Duże randomizowane badanie europejskie (ERSPC) wykazało, że przesiewowe badanie PSA obniżało śmiertelność z powodu raka prostaty, ale kosztem istotnego ryzyka nadrozpoznawania i nadleczenia.

Ophir E, Nass C, Wagner AD · Proceedings of the National Academy of Sciences · 2009

Badanie wykazujące, że osoby regularnie praktykujące wielozadaniowość medialną radzą sobie gorzej w testach wymagających filtrowania nieistotnych informacji i przełączania zadań.

Burnett-Bowie SM i wsp. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2009

Roczne badanie pokazujące, że hamowanie aromatazy (spadek estradiolu przy jednoczesnym wzroście testosteronu) wiązało się ze spadkiem gęstości mineralnej kości kręgosłupa w porównaniu z placebo — dowód na fizjologiczną rolę estradiolu w utrzymaniu masy kostnej u mężczyzn.

Burnett-Bowie SA, Roupenian KC, Dere ME, et al. · Clinical Endocrinology · 2009

Podwójnie zaślepione RCT: testosteron wzrósł z 11,2±3,3 do 18,2±4,8 nmol/l do trzeciego miesiąca, estradiol spadł z 55,8±15,4 do 42,2±13,6 pmol/l. Skład ciała i funkcje seksualne nie zmieniły się istotnie względem placebo — drugie niezależne RCT potwierdzające ten sam wzorzec "hormony się poprawiają, objawy niekoniecznie".

Burnett-Bowie SA, McKay EA, Lee H, Leder BZ · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2009

RCT dedykowane ocenie wpływu anastrozolu na kości: gęstość mineralna kości kręgosłupa spadła z 1,121±0,141 do 1,102±0,138 g/cm² w grupie anastrozolu, podczas gdy w grupie placebo wzrosła z 1,180±0,145 do 1,189±0,146 g/cm² w tym samym czasie (p=0,0014) — bezpośredni, statystycznie istotny dowód realnego ryzyka utraty gęstości kości.

Kasimsetty SG, Bialonska D, Reddy MK, Thornton C, Willett KL, Ferreira D · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2009

Badanie komórkowe porównujące aktywność przeciwutleniającą różnych urolityn (A, B, C, D) oraz kwasu elagowego — wykazało silne działanie przeciwutleniające urolityny C w testach in vitro.

Kasimsetty SG, Bialonska D, Reddy MK, Thornton C, Willett KL, Ferreira D · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2009

Badanie komórkowe porównujące aktywność przeciwutleniającą urolityn A, B, C i D oraz kwasu elagowego — urolityna D wykazała jedną z najsilniejszych aktywności antyoksydacyjnych w tym zestawieniu.

Sardiello M, Palmieri M, di Ronza A, et al. · Science · 2009

Praca identyfikująca TFEB jako główny regulator sieci genów odpowiedzialnych za biogenezę i funkcję lizosomów, fundamentalna dla późniejszego powiązania TFEB z autofagią.

Jeong Y.T., et al. · Phytotherapy Research · 2008

U myszy z przeszczepionym mięsakiem egzo-biopolimer zmniejszył wzrost guza o 39,7% i zwiększył aktywność komórek NK o 51,6% względem kontroli.

Owen GN, et al. · Nutritional Neuroscience · 2008

Badanie wykazujące poprawę szybkości i dokładności wykonywania zadań poznawczych przy jednoczesnym podaniu L-teaniny i kofeiny w porównaniu do placebo.

Nobre AC, Rao A, Owen GN. · Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition · 2008

Przegląd mechanizmów neurofizjologicznych L-teaniny, w tym wpływu na aktywność fal alfa w EEG związanych ze stanem relaksu.

Yin J, Xing H, Ye J. · Metabolism · 2008

Jedno z pierwszych dużych badań klinicznych porównujących berberynę bezpośrednio z metforminą i rosiglitazonem, wykazujące porównywalną skuteczność.

Neal EG, Chaffe H, Schwartz RH, et al. · Lancet Neurology · 2008

Randomizowane badanie kontrolowane wykazujące istotne zmniejszenie częstości napadów padaczkowych u dzieci z padaczką lekooporną stosujących dietę ketogeniczną.

Nathan DM, Kuenen J, Borg R, et al. · Diabetes Care · 2008

Badanie ustalające wzór przeliczający wynik HbA1c na szacowaną średnią glikemię (eAG), ułatwiający praktyczną interpretację wyniku.

Lanfranco F, Zirilli L, Baldi M, Pignatti E, Corneli G, Ghigo E, Aimaretti G, Carani C, Rochira V · Bone · 2008

Opis przypadku dorosłego mężczyzny z rzadką, genetyczną mutacją genu aromatazy, uniemożliwiającą konwersję testosteronu do estradiolu. Prawidłowe dojrzewanie kostne i mineralizacja kości wymagały podniesienia stężenia estradiolu w surowicy powyżej 73 pmol/l poprzez zewnętrzną suplementację estrogenu — bezpośredni dowód z fizjologii człowieka na to, że estradiol (nie tylko testosteron) jest mężczyznom rzeczywiście niezbędny dla zdrowia kości.

Hsu CH, Liao YL, Lin SC, Hwang KC, Chou P · Journal of Alternative and Complementary Medicine · 2007

U 72 pacjentów z cukrzycą typu 2 dodanie 1500 mg ekstraktu Agaricus blazei dziennie przez 12 tygodni wiązało się z poprawą wskaźnika insulinooporności HOMA-IR w porównaniu do placebo.

Ribeiro B, Valentão P, Baptista P, Seabra RM, Andrade PB · Food and Chemical Toxicology · 2007

Analiza HPLC wykazała pięć związków fenolowych, w tym kwas elagowy stanowiący ok. 49,7% oznaczonych fenoli. Ekstrakty wykazywały silną aktywność przeciwutleniającą.

Mizushima N · Genes & Development · 2007

Przegląd molekularnych mechanizmów autofagii i jej znaczenia fizjologicznego, oparty w dużej mierze na badaniach na organizmach modelowych.

Klok MD, Jakobsdottir S, Drent ML · Obesity Reviews · 2007

Przegląd roli leptyny i greliny w regulacji apetytu, w tym ich zmian podczas i po redukcji masy ciała.

Budoff MJ, Shaw LJ, Liu ST, et al. · Journal of the American College of Cardiology · 2007

Duże badanie obserwacyjne wykazujące silny, stopniowany związek między wynikiem wapnia w tętnicach wieńcowych a długoterminowym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego.

Rosner W, Auchus RJ, Azziz R, Sluss PM, Raff H · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2007

Stanowisko Endocrine Society dokumentujące systematyczną niewiarygodność bezpośrednich analogowych immunotestów testosteronu wolnego oraz rekomendujące wyliczenie z SHBG (wzór Vermeulena) lub równowagę dializacyjną jako metody preferowane.

Vandekerckhove P, Lilford R, Vail A, Hughes E · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2007

Analiza 10 badań RCT (n=738) wykazała, że antyestrogeny (w tym klomifen) podnosiły testosteron, ale odsetek ciąż wzrósł tylko z 12,5% (grupa kontrolna) do 15,4% (leczeni) — różnica statystycznie nieistotna. Uwaga: ten przegląd Cochrane został następnie WYCOFANY z bazy i nie stanowi już obowiązującego stanowiska tej organizacji.

Fradet Y, Egerdie B, Andersen M, et al. · European Urology · 2007

U 282 pacjentów z rakiem prostaty na wysokiej dawce bikalutamidu, po 6 miesiącach epizody dotyczące piersi wystąpiły u 86,2% do 8,8% pacjentów (zależnie od dawki tamoksyfenu 1–20 mg) wobec 96,7% na placebo — wyraźny, zależny od dawki efekt ochronny, bez osłabienia supresji PSA przez bikalutamid.

Buscemi N, et al. · Journal of General Internal Medicine · 2006

Metaanaliza potwierdzająca skrócenie czasu zasypiania przy dobrym profilu bezpieczeństwa krótkoterminowego.

Barnard ND, Cohen J, Jenkins DJ, et al. · Diabetes Care · 2006

Randomizowane badanie wykazało, że niskotłuszczowa dieta wegańska poprawiła kontrolę glikemii i profil lipidowy u osób z cukrzycą typu 2 skuteczniej niż standardowe zalecenia dietetyczne ADA.

Després JP, Lemieux I · Nature · 2006

Klasyczny przegląd wykazujący, że tłuszcz trzewny jest kluczowym, metabolicznie aktywnym elementem otyłości brzusznej i zespołu metabolicznego.

Blackburn EH · Nature Medicine · 2006

Przegląd napisany przez laureatkę Nagrody Nobla, opisujący historię odkrycia mechanizmu telomerowego i jego znaczenie dla biologii starzenia i chorób nowotworowych.

Nieschlag E · Clinical Endocrinology · 2006

Przegląd dostępnych wówczas form testosteronu, w tym estrów iniekcyjnych, z zestawieniem ich przybliżonych okresów półtrwania i profili farmakokinetycznych — źródło szacunków dotyczących zbliżonego, choć nie identycznego, tempa uwalniania enantanu i cypionianu.

Morales A, Nieschlag E, Schubert M, Yassin AA, Zitzmann M, Oettel M · Aging Male · 2006

Raport z sympozjum eksperckiego (nie pierwotne badanie kliniczne), wskazujący, że konwencjonalne schematy testosteronu enantanu wymagają zwykle około 16 iniekcji rocznie (mniej więcej co 3 tygodnie), w porównaniu z 4–5 iniekcjami rocznie dla długo działającego undekanianu testosteronu.

Morales A, Nieschlag E, Schubert M, Yassin AA, Zitzmann M, Oettel M · Aging Male · 2006

Raport opisujący standardowy schemat dawkowania preparatu 1000 mg testosteronu undekanianu w 4 ml oleju rycynowego (formuła Nebido): druga iniekcja 6 tygodni po pierwszej (faza wysycająca), a następnie podanie co 12 tygodni, indywidualnie dostrajane w przedziale 10–14 tygodni na podstawie stężenia trough.

Grundy SM, Cleeman JI, Daniels SR, et al. · Circulation · 2005

Wytyczne American Heart Association i National Heart, Lung, and Blood Institute definiujące kryteria zespołu metabolicznego i zasady jego leczenia.

Coviello AD, Matsumoto AM, Bremner WJ, et al. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2005

Badanie wykazujące, że niskie dawki hCG dołączone do terapii testosteronem utrzymują wewnątrzjądrowe stężenie testosteronu mimo tłumienia naturalnego wydzielania LH.

Isidori AM, Giannetta E, Greco EA i wsp. · Clinical Endocrinology · 2005

Metaanaliza badań randomizowanych wykazująca nieznaczne obniżenie cholesterolu całkowitego pod wpływem terapii testosteronem, wyraźniejsze u mężczyzn z niższym wyjściowym stężeniem hormonu, przy braku istotnej zmiany LDL w analizowanej puli badań.

Boccardo F, Rubagotti A, Battaglia M, et al. · Journal of Clinical Oncology · 2005

U 114 pacjentów tej samej populacji, po 48 tygodniach ginekomastia wystąpiła u 73% (sam bikalutamid) wobec 10% (+tamoksyfen) i 51% (+anastrozol); ból piersi: 39% wobec 6% i 27%. Tamoksyfen wyraźnie przewyższył anastrozol w tym wskazaniu.

Saltzstein D, Sieber P, Morris T, Gallo J · Prostate Cancer and Prostatic Diseases · 2005

U 107 pacjentów tej samej populacji tamoksyfen (nie anastrozol) istotnie zmniejszał częstość ginekomastii i bólu piersi zarówno profilaktycznie, jak i terapeutycznie; testosteron wzrósł na tamoksyfenie względem placebo.

Park Y.K., Lee H.B., Jeon E.J., Jung H.S., Kang M.H. · BioFactors · 2004

Badanie in vitro na ludzkich limfocytach wykazało, że wodny ekstrakt z chagi zmniejszał o ponad 40% oksydacyjne uszkodzenia DNA wywołane nadtlenkiem wodoru w porównaniu z grupą kontrolną — to badanie laboratoryjne, nie kliniczne.

Wang PH, Hsu CI, Tang SC, Huang YL, Lin JY, Ko JL · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2004

FIP-fve aktywuje limfocyty T i indukuje wydzielanie interferonu gamma poprzez szlak p38 MAPK — badanie mechanistyczne na poziomie komórkowym.

Thompson IM, Pauler DK, Goodman PJ, et al. · New England Journal of Medicine · 2004

Badanie wykazujące istotny odsetek wykrywanego w biopsji raka prostaty nawet u mężczyzn z PSA poniżej powszechnie stosowanego progu odcięcia.

Leder BZ, Rohrer JL, Rubin SD, et al. · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2004

RCT u starszych mężczyzn: testosteron biodostępny wzrósł z 99±31 do 207±65 ng/dl na anastrozolu, estradiol spadł z 26±8 do 17±6 pg/ml. Mimo tej wyraźnej, istotnej poprawy hormonalnej, wyniki funkcji seksualnej nie zmieniły się istotnie — realny, udokumentowany przykład rozbieżności między poprawą wyników krwi a poprawą samopoczucia.

Kreider RB, et al. · Molecular and Cellular Biochemistry · 2003

Obserwacja sportowców stosujących kreatynę do 5 lat nie wykazała negatywnego wpływu na markery funkcji nerek i wątroby.

Hsiao G, et al. · Journal of Agricultural and Food Chemistry · 2003

Badanie in vitro i na myszach wykazało silne zmiatanie wolnych rodników oraz zależną od dawki ochronę wątroby przed uszkodzeniem wywołanym CCl4.

Nameda S, et al. · Immunopharmacology and Immunotoxicology · 2003

W badaniu ex vivo na krwi ludzkich ochotników preparat SCG zależnie od dawki nasilał syntezę cytokiny IL-8.

Yoon SJ, Yu MA, Pyun YR, Hwang JK, Chu DC, Juneja LR, Mourão PAS · Thrombosis Research · 2003

Badanie in vitro wykazało, że wyizolowany kwaśny polisacharyd hamuje krzepnięcie krwi poprzez nasilanie działania antytrombiny na trombinę.

Foster GD, Wyatt HR, Hill JO, et al. · New England Journal of Medicine · 2003

Roczne randomizowane badanie porównujące niskowęglowodanową dietę typu Atkins z dietą niskotłuszczową — szybsza redukcja masy ciała w pierwszych 6 miesiącach, różnica zacierająca się po 12 miesiącach.

Brand-Miller J, Hayne S, Petocz P, Colagiuri S · Diabetes Care · 2003

Metaanaliza randomizowanych badań wykazująca umiarkowaną, ale statystycznie istotną poprawę kontroli glikemii (HbA1c) u osób z cukrzycą stosujących diety o niskim indeksie glikemicznym.

George-Gay B, Parker K · Journal of PeriAnesthesia Nursing · 2003

Praktyczny przegląd interpretacji morfologii krwi z rozmazem różnicowym, wyjaśniający kliniczne znaczenie poszczególnych parametrów.

Verdon F, Burnand B, Stubi CL, et al. · BMJ · 2003

RCT na 144 nieanemicznych kobietach ze zmęczeniem bez wyjaśnionej przyczyny: suplementacja żelaza dała istotnie większą redukcję zmęczenia niż placebo (różnica 0,95 punktu na skali zmęczenia; 95% CI 0,32–1,62; p=0,004), ale efekt ograniczał się do kobiet z ferrytyną ≤50 µg/l — u kobiet z wyższą ferrytyną suplementacja nie przynosiła dodatkowej korzyści.

Guay AT, Jacobson J, Perez JB, Hodge MB, Velasquez E · International Journal of Impotence Research · 2003

W 4-miesięcznym badaniu na 178 pacjentach funkcja seksualna poprawiła się u 75% z nich, u pozostałych 25% pozostała bez zmian. LH i wolny testosteron wzrosły istotnie niemal u wszystkich, ale odpowiedź kliniczna korelowała z wiekiem i obciążeniem chorobami współistniejącymi.

Adamopoulos DA, Pappa A, Billa E, Nicopoulou S, Koukkou E, Michopoulos J · Fertility and Sterility · 2003

Odsetek spontanicznych ciąż wyniósł 33,9% (leczeni) wobec 10,3% (placebo), ale zastosowany schemat łączył tamoksyfen z egzogennym testosteronem undekanianem, a nie badał tamoksyfenu jako monoterapii — istotnie inny schemat niż SERM-monoterapia chroniąca płodność w rozumieniu badań nad klomifenem.

Mauras N, Lima J, Patel D, Rini A, di Salle E, Kwok A, Lippe B · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2003

Badanie krzyżowe u 12 chłopców i młodych mężczyzn w wieku 14-26 lat (populacja obejmująca osoby niepełnoletnie, nie dorosłych pacjentów TRT), otrzymujących 25 mg lub 50 mg eksemestanu dziennie przez 10 dni. Estradiol spadł o 38% i 32% przy odpowiednich dawkach, testosteron wzrósł o 60% i 56%. Lipidy i IGF-1 pozostały bez zmian w tym krótkim okresie obserwacji. Okres półtrwania wyniósł 8,9 godziny, szczytowe stężenie ok. godzinę po podaniu. To jedyne odnalezione badanie farmakokinetyczne/endokrynologiczne eksemestanu u mężczyzn — nie istnieje dedykowane badanie w dorosłej populacji TRT.

Herxheimer A, Petrie KJ. · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2002

Przegląd Cochrane potwierdzający skuteczność melatoniny w redukcji objawów jet lagu przy przekraczaniu wielu stref czasowych.

Rossouw JE, Anderson GL, Prentice RL, et al. · JAMA · 2002

Duże randomizowane badanie oceniające bilans korzyści i ryzyka hormonalnej terapii zastępczej u zdrowych kobiet pomenopauzalnych, które istotnie zmieniło praktykę kliniczną na świecie.

Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, et al. (Diabetes Prevention Program Research Group) · New England Journal of Medicine · 2002

Duże randomizowane badanie (Diabetes Prevention Program) wykazało, że interwencja stylu życia (redukcja masy ciała o 7%, 150 min aktywności tygodniowo) zmniejszała ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 o 58%, a metformina o 31%, w porównaniu z placebo.

Kanis JA · The Lancet · 2002

Przegląd metod diagnostyki osteoporozy, w tym roli absorpcjometrii podwójnej energii promieniowania rentgenowskiego jako metody referencyjnej.

Levine JA · Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism · 2002

Przegląd koncepcji termogenezy aktywności niećwiczeniowej i jej znaczenia dla całkowitego wydatku energetycznego oraz indywidualnych różnic w podatności na przybieranie na wadze.

Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, Hamman RF, Lachin JM, Walker EA, Nathan DM (Diabetes Prevention Program Research Group) · New England Journal of Medicine · 2002

Randomizowane badanie objęło 3234 osoby ze stanem przedcukrzycowym, przydzielone do placebo, metforminy lub intensywnego programu zmiany stylu życia. Po średnio 2,8 roku obserwacji zmiana stylu życia zredukowała ryzyko rozwoju cukrzycy o 58% (95% CI 48-66%), a metformina o 31% (95% CI 17-43%), w porównaniu z placebo.

Galhaup C, Haltrich D · Applied Microbiology and Biotechnology · 2001

Dodatek jonów miedzi do podłoża hodowlanego znacząco zwiększa produkcję lakazy — badanie biotechnologiczne.

Stough C, et al. · Psychopharmacology · 2001

Jedno z pierwszych nowoczesnych badań RCT wykazujące poprawę zdolności zapamiętywania po 12 tygodniach suplementacji.

Sacks FM, Svetkey LP, Vollmer WM, et al. · New England Journal of Medicine · 2001

Badanie DASH-Sodium wykazało addytywny, dawko-zależny efekt obniżenia ciśnienia krwi przy łączeniu diety DASH z redukcją spożycia sodu.

Harman SM, Metter EJ, Tobin JD, Pearson J, Blackman MR. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2001

Duże, wieloletnie badanie kohortowe (Baltimore Longitudinal Study of Aging) potwierdziło stopniowy, postępujący z wiekiem spadek testosteronu całkowitego i wolnego u zdrowych mężczyzn.

Sonksen P · Journal of Endocrinology · 2001

Przegląd fizjologii wydzielania hormonu wzrostu i insuliny w kontekście wysiłku fizycznego oraz nadużyć dopingowych w sporcie.

Ridker PM · Circulation · 2001

Praca omawiająca rolę wysokoczułego CRP jako dodatkowego markera ryzyka sercowo-naczyniowego, niezależnego od tradycyjnych czynników ryzyka.

Harman SM, Metter EJ, Tobin JD, Pearson J, Blackman MR · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2001

Klasyczne badanie longitudinalne pokazujące stopniowy, statystycznie istotny spadek testosteronu całkowitego i wolnego z wiekiem oraz rosnący odsetek mężczyzn spełniających kryterium laboratoryjne hipogonadyzmu w kolejnych dekadach życia.

Maguire EG, Gadian DG, Johnsrude IS, et al. · Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) · 2000

Badanie obrazowe wykazujące większą objętość tylnej części hipokampa u londyńskich taksówkarzy w porównaniu z grupą kontrolną, korelującą z latami doświadczenia zawodowego.

Van Cauter E, Copinschi G. · Growth Hormone & IGF Research · 2000

Przegląd potwierdzający, że u mężczyzn nawet do 70% dobowego wydzielania hormonu wzrostu przypada na okres snu głębokiego wkrótce po zaśnięciu, a eksperymentalne zaburzenie ciągłości snu istotnie obniża całodobowe wydzielanie GH.

Wang C, Berman N, Longstreth JA, Chuapoco B, Hull L, Steiner B, Faulkner S, Dudley RE, Swerdloff RS · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 2000

Badanie farmakokinetyczne u mężczyzn z hipogonadyzmem: stan stacjonarny stężeń testosteronu (4–5-krotnie powyżej wartości wyjściowej) osiągano po ok. 2 dobach regularnej, codziennej aplikacji żelu, niezależnie od tego, czy dawkę rozłożono na jedno czy na cztery miejsca aplikacji — badanie to jest też źródłem danych o niższej biodostępności testosteronu przy aplikacji na brzuch w porównaniu z barkami i ramionami.

Franceschi C, Bonafè M, Valensin S, et al. · Annals of the New York Academy of Sciences · 2000

Praca ukuwająca termin 'inflamm-aging' na podstawie wieloletnich badań nad stulatkami — proponuje ewolucyjną ramę teoretyczną łączącą przewlekłe zapalenie ze starzeniem układu odpornościowego.

Vermeulen A, Verdonck L, Kaufman JM. · The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 1999

Klasyczna praca walidująca wzór (tzw. metoda Vermeulena) do wyliczania testosteronu wolnego na podstawie testosteronu całkowitego, SHBG i albuminy — do dziś powszechnie stosowana metoda kliniczna.

Vermeulen A, Verdonck L, Kaufman JM · Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism · 1999

Praca ustanawiająca wzór Vermeulena — matematyczną metodę wyliczania testosteronu wolnego z testosteronu całkowitego, SHBG i albuminy na podstawie modelu równowagi wiązania, z walidacją względem równowagi dializacyjnej.

UK Prospective Diabetes Study Group · The Lancet · 1998

Długoterminowe badanie wykazujące, że metformina redukuje ryzyko powikłań związanych z cukrzycą u pacjentów z nadwagą i cukrzycą typu 2.

Appel LJ, Moore TJ, Obarzanek E, et al. · New England Journal of Medicine · 1997

Oryginalne badanie DASH — wzorzec żywieniowy bogaty w owoce, warzywa i niskotłuszczowy nabiał istotnie obniżył ciśnienie krwi w porównaniu z typową dietą amerykańską.

Prasad AS, Mantzoros CS, Beck FW, et al. · Nutrition · 1996

Badanie wykazujące, że suplementacja cynkiem u mężczyzn z eksperymentalnie wywołanym niedoborem tego pierwiastka istotnie podniosła stężenie testosteronu w porównaniu z grupą kontrolną.

Ko JL, Hsu CI, Lin RH, Kao CL, Lin JY · European Journal of Biochemistry · 1995

Praca izolująca i sekwencjonująca białko FIP-fve, wykazująca jego działanie mitogenne na ludzkie limfocyty oraz zdolność zwiększania wydzielania IL-2 i IFN-gamma in vitro.

Partsch CJ, Weinbauer GF, Fang R, Nieschlag E · European Journal of Endocrinology · 1995

Badanie na kastrowanych samcach makaka jawajskiego (NIE badanie na ludziach). Po iniekcji enantanu w dawce 7,2 mg/kg stężenia sięgały 100–177 nmol/l od niemal natychmiast po wstrzyknięciu do 5. dnia, po czym gwałtownie opadały do dolnej granicy normy około 31. dnia. Użyteczne wyłącznie jako ilustracja jakościowego kształtu krzywej szczyt-dolina, nie jako źródło liczb dla ludzi.

Nakazato H, Koike A, Saji S, Ogawa N, Sakamoto J · The Lancet · 1994

Randomizowane badanie na 262 pacjentach po resekcji raka żołądka wykazało, że dodanie PSK do standardowego leczenia poprawiło 5-letnie przeżycie bez nawrotu choroby oraz 5-letnie przeżycie całkowite w porównaniu do samego leczenia standardowego.

Diabetes Control and Complications Trial (DCCT) Research Group · New England Journal of Medicine · 1993

Przełomowe badanie wykazujące, że intensywna kontrola glikemii (mierzona m.in. HbA1c) istotnie redukuje ryzyko powikłań mikronaczyniowych cukrzycy.

Noda K, et al. · Japanese Journal of Clinical Oncology · 1992

Wieloośrodkowe RCT na 292 pacjentkach wykazało istotnie wyższy odsetek całkowitych odpowiedzi na leczenie oraz szybszą regenerację limfocytów w grupie SPG.

Selby C · Annals of Clinical Biochemistry · 1990

Klasyczny przegląd omawiający pochodzenie, funkcję i znaczenie kliniczne SHBG w interpretacji statusu hormonalnego.

Reaven GM · Diabetes · 1988

Klasyczny wykład opisujący insulinooporność jako wspólne podłoże otyłości, nadciśnienia, dyslipidemii i cukrzycy typu 2 (koncepcja "Syndrome X").

Okamura K, et al. · Cancer · 1986

Randomizowane badanie na 220 pacjentkach z rakiem szyjki macicy — czas przeżycia w grupie SPG był istotnie dłuższy w stadium II.

Matthews DR, Hosker JP, Rudenski AS, et al. · Diabetologia · 1985

Praca wprowadzająca wskaźnik HOMA-IR — matematyczny model szacowania insulinooporności z jednoczesnego pomiaru glukozy i insuliny na czczo.

Schürmeyer T, Nieschlag E · International Journal of Andrology · 1984

Badanie naprzemienne (crossover) u zdrowych mężczyzn, przy dawce odpowiadającej 140 mg wolnego testosteronu. Enantan dawał suprafizjologiczne stężenia już po 2 godzinach, ze szczytem 4–5-krotności wartości wyjściowej między 8. a 24. godziną i powrotem do poziomu bazowego po 9 dniach; przez cały ten czas obserwowano supresję LH i FSH. Główne, prawdziwe dane u ludzi, będące podstawą wiedzy o kształcie krzywej szczyt-dolina dla tego estru.

Jenkins DJA, Wolever TMS, Taylor RH, et al. · American Journal of Clinical Nutrition · 1981

Fundamentalna praca wprowadzająca koncepcję indeksu glikemicznego jako sposobu klasyfikacji produktów węglowodanowych wg ich rzeczywistego wpływu na glikemię.

Hammerschmidt DE · New England Journal of Medicine · 1980

Klasyczny opis przypadku klinicznego — po zjedzeniu potrawy z czarnym grzybem płytki krwi badacza przestały prawidłowo agregować przez kilka-kilkadziesiąt dni.

Schulte-Beerbühl M, Nieschlag E · Fertility and Sterility · 1980

Klasyczne badanie porównujące bezpośrednio profile stężeń testosteronu, dihydrotestosteronu oraz supresji LH i FSH w surowicy po iniekcji enantanu (194 mg) i cypionianu (200 mg) testosteronu podanych w dawkach zawierających równoważną ilość wolnego hormonu (140 mg). Krzywe stężeń dla obu estrów przebiegały niemal identycznie w całym okresie obserwacji.