Błyskoporek szczotkowaty (Inonotus hispidus)
Rzadki w Polsce, efektowny pomarańczowo-rudy hubiak pasożytujący głównie na jabłoniach i jesionach; krewniak błyskoporka podkorowego (chagi) z ograniczonymi, przeważnie chińskimi badaniami in vitro nad związkami przeciwnowotworowymi i przeciwutleniającymi.
Spis treści
TL;DR
Rzadki w Polsce, efektowny pomarańczowo-rudy hubiak pasożytujący głównie na jabłoniach i jesionach; krewniak błyskoporka podkorowego (chagi) z ograniczonymi, przeważnie chińskimi badaniami in vitro nad związkami przeciwnowotworowymi i przeciwutleniającymi.
- →Ograniczone badania in vitro i na modelu mysim sugerują aktywność przeciwutleniającą i przeciwnowotworową wybranych związków — bez potwierdzenia u ludzi
| Nazwa łacińska | Inonotus hispidus |
|---|---|
| Rodzina | Szczeciniakowate (Hymenochaetaceae) |
| Substancje aktywne | Pochodne hispidyny, peptydy cykliczne z grzybni |
| Forma | Nie dotyczy — brak produktu handlowego |
| Poziom badań | Wstępne — 2 badania in vitro/na modelu mysim, brak badań na ludziach |
| Interakcje | Brak udokumentowanych |
| Status | Gatunek rzadki w Polsce (czerwona lista), niejadalny, brak obrotu jako suplement |
Zrozum
Opis
Błyskoporek szczotkowaty (Inonotus hispidus) należy do tego samego rodzaju co chaga (Inonotus obliquus), choć wyglądem zupełnie do niej niepodobny. Młode owocniki są miękkie, w kolorze żółto-czerwonym, pokryte szczeciniastymi włoskami; z wiekiem ciemnieją i twardnieją. Rosną głównie na jabłoniach, rzadziej jesionach. W Polsce gatunek jest niezbyt częsty i figuruje na czerwonej liście jako potencjalnie zagrożony.
Współczesne badania — niemal wyłącznie chińskie, laboratoryjne — koncentrują się na związkach fenolowych i peptydach cyklicznych z grzybni. Gatunek nie jest jadalny i nie występuje na rynku jako suplement diety.
Praktycznie nikt dziś nie odniesie z tego gatunku realnej korzyści zdrowotnej: błyskoporek szczotkowaty nie istnieje jako suplement ani produkt spożywczy. Osoby szukające wsparcia antyoksydacyjnego lub przeciwnowotworowego mają do dyspozycji znacznie lepiej przebadane gatunki z tego samego rodzaju (jak chaga). Jedyną grupą, dla której ten wpis ma praktyczne znaczenie, są osoby zainteresowane mykologią i kierunkiem badań nad związkami rodzaju Inonotus.
Występowanie
Inonotus hispidus pasożytuje na żywych drzewach liściastych, najchętniej na starych jabłoniach, ale bywa notowany także na jesionach, wiązach i innych drzewach owocowych. W Polsce występuje rzadko i nieregularnie.
Mechanizm działania
Z owocników i grzybni izolowano pochodne hispidyny wykazujące zdolność wychwytywania wolnych rodników w testach in vitro. W innym badaniu peptydowy ekstrakt z grzybni hamował proliferację komórek HeLa in vitro i w mysim modelu ksenograftu.
Tytuł cytowanego badania wskazuje wprost na szlak mitochondrialny jako drogę indukcji apoptozy przez peptydowy ekstrakt z grzybni — mechanizm ten typowo obejmuje uwolnienie cytochromu c i aktywację kaspaz. Równolegle pochodne hispidyny, związku fenolowego charakterystycznego dla rodzaju Inonotus, odpowiadają za opisywaną aktywność wychwytywania rodników.
Wychwytywanie wolnych rodników
Pochodne hispidyny izolowane z owocników neutralizowały wolne rodniki w testach in vitro.
Hamowanie proliferacji komórek nowotworowych
Peptydowy ekstrakt z grzybni silnie hamował namnażanie komórek HeLa in vitro.
Aktywacja mitochondrialnego szlaku apoptozy
W mysim modelu ksenograftu ekstrakt indukował apoptozę komórek nowotworowych za pośrednictwem szlaku mitochondrialnego.
Dowody: wstępne — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Nie, choć należą do tego samego rodzaju Inonotus. Chaga tworzy czarny, spękany naskórek na brzozach, podczas gdy ten gatunek rośnie głównie na jabłoniach.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
Brak ustalonego, bezpiecznego zakresu dawkowania dla ludzi
Forma
Nie dotyczy — brak produktu handlowego
Wszystkie dostępne dane pochodzą z badań przedklinicznych i nie stanowią podstawy do jakiegokolwiek dawkowania u ludzi.
Najlepsze pory stosowania
- Nie dotyczy
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Brak udokumentowanych danych o bezpieczeństwie u ludzi
Owocnik jest twardy i niejadalny
Przeciwwskazania
Ciąża i karmienie piersią
Dzieci — brak danych
Interakcje
Brak udokumentowanych interakcji z lekami
Czy warto stosować?
Dla kogo
- Ograniczone badania in vitro i na modelu mysim sugerują aktywność przeciwutleniającą i przeciwnowotworową wybranych związków — bez potwierdzenia u ludzi
Nie dla
- Ciąża i karmienie piersią
- Dzieci — brak danych
Dowody
Warto wiedzieć
Należy do tego samego rodzaju co chaga (Inonotus obliquus), ale wygląda zupełnie inaczej.
Najchętniej rośnie na starych jabłoniach.
Badania naukowe
Ekstrakt peptydowy z grzybni Inonotus hispidus silnie hamował proliferację komórek HeLa in vitro oraz wzrost guza w mysim modelu ksenograftu, indukując apoptozę na drodze mitochondrialnej.
Tang SJ i wsp., Journal of Ethnopharmacology, 2023
The antitumor effect of mycelia extract of Inonotus hispidus on HeLa cells via the mitochondrial-mediated pathway
Wstępne dowodyTang SJ, Shao CX, Yang Y, Ren R, Jin L, Hu D, Wu SL, Lei P, He YL, Xu J · Journal of Ethnopharmacology · 2023
Ekstrakt peptydowy z grzybni silnie hamował proliferację komórek HeLa in vitro i w mysim modelu ksenograftu, indukując apoptozę.
Zobacz badanieAntioxidant hispidin derivatives from medicinal mushroom Inonotus hispidus
Wstępne dowodyZan LF, Qin JC, Zhang YM, Yao YH, Bao HY, Li X · Chemical & Pharmaceutical Bulletin · 2011
Z owocników wyizolowano nowe pochodne hispidyny wykazujące istotną aktywność wychwytywania rodników in vitro.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
dr Piotr ZielińskiEndokrynolog
Piotr recenzuje treści dotyczące hormonów, zdrowia metabolicznego i farmakologii suplementów.
43 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
Michał NowakDietetyk kliniczny
Michał specjalizuje się w żywieniu metabolicznym, poście przerywanym i suplementacji sportowej.
44 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
4.0Błyskoporek podkorowy (Chaga)
Czarny, korkowaty narośl pasożytująca na brzozach, tradycyjnie parzona jako napar w Syberii i Skandynawii — bogata w związki antyoksydacyjne, ale praktycznie bez badań klinicznych na ludziach.
3.4Błyskoporek skórzasty (Inonotus cuticularis)
Rzadki w Polsce błyskoporek rosnący głównie na bukach, opisany chemicznie właściwie tylko w jednym irańskim badaniu przesiewowym — poza tym praktycznie brak jakichkolwiek danych naukowych na temat tego gatunku.
4.2Chaga (guz brzozowy)
Twardy, czarny narośl porastający pnie brzóz, tradycyjnie parzony jako napar w Rosji i Europie Wschodniej — dziś badany głównie pod kątem wyjątkowo wysokiej zawartości związków antyoksydacyjnych.
3.8Czyreń ogniowy (Phellinus igniarius)
Pospolity w Polsce, twardy hubiak pasożytujący głównie na wierzbach, z udokumentowanym tradycyjnym użyciem jako podpałka i napar u ludów Syberii oraz Ameryki Północnej — ale bez istotnych badań klinicznych na ludziach.
3.6Phellinus baumii (Sanghuang)
Wschodnioazjatycki hubiak z mylącego kompleksu gatunków 'sanghuang', badany głównie w Chinach i Korei pod kątem polisacharydów o działaniu przeciwzapalnym i przeciwnowotworowym in vitro — na rynkach zachodnich praktycznie nieobecny.
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
4.5Beta-glukany
Polisacharydy odpowiedzialne za większość udokumentowanych właściwości immunomodulujących grzybów leczniczych, owsa i jęczmienia — wspólny mianownik dziesiątek gatunków opisanych w tej bazie wiedzy.
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.