Dieta paleo

Zrozum

Opis

Dieta paleo opiera się na produktach uznawanych za dostępne dla ludzi w epoce paleolitu — mięsie, rybach, jajach, warzywach, owocach, orzechach i nasionach — przy całkowitym wykluczeniu zbóż, roślin strączkowych, nabiału, cukru rafinowanego i żywności wysoko przetworzonej. Jej uzasadnieniem jest tzw. hipoteza niedopasowania ewolucyjnego: założenie, że ludzki genom nie zdążył się w pełni przystosować do produktów rolnictwa, wprowadzonych dopiero ok. 10 000 lat temu.

Dostępne dowody są znacznie skromniejsze niż w przypadku diety śródziemnomorskiej czy DASH — opierają się na nielicznych, małych i krótkoterminowych badaniach. Metaanaliza z 2015 roku wykazała krótkoterminową poprawę obwodu talii, ciśnienia krwi i trójglicerydów względem grup kontrolnych, ale liczba i wielkość włączonych badań były niewielkie, a długoterminowych danych praktycznie brak. Warto też wiedzieć, że sama koncepcja jest kontrowersyjna wśród antropologów — rzeczywista dieta ludzi paleolitu była bardzo zróżnicowana regionalnie i sezonowo, więc współczesna "dieta paleo" to w dużej mierze nowoczesna rekonstrukcja, nie udokumentowany historycznie jadłospis.

Komu może się to realnie przydać, a komu raczej nie? Osoby chcące ograniczyć żywność wysoko przetworzoną i cukry proste odniosą korzyść niezależnie od tego, czy w pełni zastosują się do reguł paleo — to sedno realnej korzyści, nie unikalny efekt tego konkretnego wzorca. Mniej skorzystają osoby o ograniczonym budżecie (dieta oparta głównie na mięsie i rybach jest zwykle droższa niż na zbożach i strączkach), sportowcy wytrzymałościowi potrzebujący łatwo dostępnych węglowodanów, oraz każdy, kto wykluczy pełnoziarniste produkty zbożowe i rośliny strączkowe — te mają własną, solidną bazę dowodową korzyści w innych, lepiej przebadanych wzorcach żywieniowych.

Historia stosowania

Współczesną "dietę paleo" spopularyzował na początku lat 2000. fizjolog Loren Cordain, opierając ją na hipotezie niedopasowania ewolucyjnego — założeniu, że ludzki genom nie zdążył się w pełni przystosować do produktów rolnictwa (zbóż, nabiału), wprowadzonych dopiero ok. 10 000 lat temu. Antropolodzy i archeolodzy wskazują jednak, że rzeczywista dieta ludzi paleolitu była bardzo zróżnicowana regionalnie i sezonowo, a jej dokładny skład makroskładników pozostaje przedmiotem naukowej debaty — współczesna dieta paleo to w dużej mierze nowoczesna rekonstrukcja, nie wierne odtworzenie historycznego jadłospisu.