Uszak gęstowłosy (Auricularia polytricha, Black Fungus / Mu Er)
Czarny grzyb 'mu er', filar kuchni chińskiej — od 1980 roku, gdy opisano go w New England Journal of Medicine, znany z silnego wpływu na agregację płytek krwi.
Liczba badań
2
Bezpieczeństwo
Wymaga ostrożności
Kiedy efekty
Udokumentowany klinicznie efekt przeciwpłytkowy może pojawić się już po jednej porcji i utrzymywać się od 3 do nawet ok. 24 dni.
Koszt miesięczny
ok. 15-30 zł przy regularnym stosowaniu kulinarnym
Cena w Polsce
10-25 zł za 100 g suszonego grzyba w sklepach azjatyckich
Dla kogo
Jedna z tańszych i najłatwiej dostępnych form grzybów funkcjonalnych w Polsce.
Ceny orientacyjne dla polskiego rynku — nie wskazujemy konkretnych sklepów; rzeczywista cena zależy od producenta, formy i miejsca zakupu.
Spis treści
TL;DR
Czarny grzyb 'mu er', filar kuchni chińskiej — od 1980 roku, gdy opisano go w New England Journal of Medicine, znany z silnego wpływu na agregację płytek krwi.
- →Zawiera adenozynę i polisacharydy o udokumentowanym działaniu hamującym agregację płytek krwi
- →Badany pod kątem obniżania poziomu cholesterolu całkowitego w modelach zwierzęcych
- →Źródło błonnika pokarmowego wspierającego mikrobiotę jelitową
| Nazwa łacińska | Auricularia polytricha |
|---|---|
| Rodzina | Auriculariaceae (uszakowate) |
| Substancje aktywne | Adenozyna, polisacharydy |
| Forma | Suszone owocniki (najczęstsza forma handlowa), proszek |
| Poziom badań | Wstępny/hipoteza — jeden opis przypadku klinicznego (1980) i badania na zwierzętach |
| Interakcje | Warfaryna (udokumentowany klinicznie efekt addytywny), aspiryna, heparyna, NLPZ |
| Status | Powszechnie dostępny produkt spożywczy; nie sprzedawany w Polsce jako standaryzowany suplement |
Zrozum
Opis
Uszak gęstowłosy (Auricularia polytricha) to ciemnobrązowo-czarny, galaretowaty grzyb, jeden z najczęściej sprzedawanych w suszonej formie grzybów azjatyckich w polskich sklepach. Pod nazwami 'mu er' czy 'czarny grzyb' stanowi nieodzowny składnik kuchni chińskiej, najbardziej znany jako baza pikantno-kwaśnej zupy.
Już w 1980 roku w New England Journal of Medicine opisano przypadek badacza, u którego po zjedzeniu tego grzyba płytki krwi przestały prawidłowo agregować na wiele dni. Równie ważny jest aspekt bezpieczeństwa żywnościowego — nieprawidłowe, zbyt długie namaczanie suszonego grzyba wiązano z udokumentowanymi przypadkami poważnych zatruć.
Realną korzyść z tego grzyba odniosą przede wszystkim zdrowe osoby spożywające go kulinarnie i przygotowujące go prawidłowo (krótkie namaczanie) — udokumentowany wpływ na agregację płytek krwi opiera się głównie na pojedynczym opisie przypadku klinicznego z 1980 roku oraz badaniu na szczurach, a nie na systematycznych badaniach interwencyjnych u ludzi. Osoby z zaburzeniami krzepnięcia, przyjmujące warfarynę (dla której odnotowano klinicznie udokumentowany efekt addytywny) lub inne leki przeciwzakrzepowe/przeciwpłytkowe, a także planujące zabieg chirurgiczny, powinny go unikać lub skonsultować spożycie z lekarzem.
Występowanie
Gatunek typowy dla klimatu tropikalnego i subtropikalnego Azji, gdzie jest też uprawiany komercyjnie na ogromną skalę na podłożu z trocin lub słomy. W Polsce nie występuje naturalnie — dostępny wyłącznie jako importowany produkt suszony.
Historia stosowania
Podstawowy składnik kuchni chińskiej od wieków, znany jako 'mu er' lub 'czarny grzyb'. Komercyjna uprawa w Chinach rozwinęła się na masową skalę w XX wieku, czyniąc go jednym z najtańszych i najpopularniejszych grzybów azjatyckich na świecie.
Mechanizm działania
Za działanie przeciwpłytkowe odpowiada głównie adenozyna, która hamuje aktywację płytek krwi poprzez receptor A2A. Dodatkowo owocniki zawierają polisacharydy badane pod kątem wpływu na krzepnięcie i metabolizm lipidów.
Adenozyna działa poprzez receptor A2A sprzężony z białkiem Gs — jego aktywacja podnosi poziom cAMP wewnątrz płytki krwi, co aktywuje kinazę białkową A (PKA) i w efekcie hamuje szlaki prowadzące do aktywacji receptora fibrynogenowego GPIIb/IIIa, kluczowego dla agregacji płytek. To tłumaczy, dlaczego opisany w 1980 roku efekt utrzymywał się przez wiele dni.
Uwolnienie adenozyny
Podczas spożycia grzyba adenozyna zawarta w owocnikach trafia do krwiobiegu.
Aktywacja receptora A2A
Adenozyna wiąże się z receptorem A2A na płytkach krwi, sprzężonym z białkiem Gs.
Wzrost cAMP i aktywacja PKA
Aktywacja receptora podnosi poziom cAMP w płytce i aktywuje kinazę białkową A.
Zahamowanie agregacji płytek
PKA hamuje szlaki aktywujące receptor GPIIb/IIIa, zmniejszając zdolność płytek do agregacji.
Dowody: wstępne — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Najczęstsze mity
MitZatrucia 'czarnym grzybem' biorą się z toksyczności samego grzyba.
FaktUdokumentowane przypadki zatrucia wynikają z niewłaściwego, zbyt długiego namaczania grzyba w cieple — sam grzyb po prawidłowym przygotowaniu jest bezpieczny.
Warianty i formy
Uszak gęstowłosy (Auricularia polytricha, Black Fungus / Mu Er) występuje w kilku formach różniących się biodostępnością i zastosowaniem — wybór formy ma realne znaczenie dla skuteczności suplementacji.
Suszone owocniki
Najpopularniejsza forma handlowa, dostępna w sklepach azjatyckich.
Najlepsze dla: Kuchnia azjatycka
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Namaczaj w chłodnej wodzie, najlepiej w lodówce, przez maksymalnie kilka godzin do jednej nocy, i przygotuj potrawę tego samego dnia.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
W formie kulinarnej: 5-15 g suszonego grzyba dziennie; ekstrakty: 500-1000 mg dziennie
Forma
Suszone owocniki (najczęstsza forma handlowa), proszek
Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe/przeciwpłytkowe powinny skonsultować spożycie z lekarzem. Zawsze namaczaj grzyb krótko i higienicznie.
Najlepsze pory stosowania
- Jako składnik dań gotowanych — nie spożywać na surowo
- Namaczaj krótko, najlepiej w lodówce
Z czym łączyć, a czego unikać
Dobre połączenia
tremella — Podobny, galaretowaty grzyb z tej samej grupy kulinarnej
shiitake — Klasyczne połączenie w kuchni azjatyckiej
Zachowaj ostrożność z
uszak bzowy — Jednoczesne, wysokodawkowe stosowanie obu gatunków uszaka razem z lekami przeciwzakrzepowymi może dodatkowo nasilać ryzyko krwawień
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Ogólnie dobrze tolerowany po prawidłowym przygotowaniu
Może nasilać ryzyko krwawień, zwłaszcza w większych ilościach
Suszony grzyb namoczony na ponad 24 godziny w cieple może stać się siedliskiem bakterii produkującej odporny na gotowanie kwas bongkrekowy — namaczaj krótko, najlepiej w lodówce
Przeciwwskazania
Zaburzenia krzepnięcia krwi
Planowany zabieg chirurgiczny lub stomatologiczny w ciągu najbliższych 1-2 tygodni
Nie spożywać grzyba namoczonego dłużej niż zalecane lub przechowywanego w cieple
Interakcje
Warfaryna i inni antagoniści witaminy K — udokumentowany klinicznie efekt addytywny
Aspiryna i inne leki przeciwpłytkowe
Heparyna i heparyny drobnocząsteczkowe
NLPZ
Czy warto stosować?
Dla kogo
- Miłośnicy kuchni azjatyckiej chcący świadomie korzystać z jej prozdrowotnego potencjału
- Osoby zainteresowane naturalnym wsparciem krążenia — wyłącznie po konsultacji lekarskiej przy lekach wpływających na krzepnięcie
Nie dla
- Zaburzenia krzepnięcia krwi
- Planowany zabieg chirurgiczny lub stomatologiczny w ciągu najbliższych 1-2 tygodni
- Nie spożywać grzyba namoczonego dłużej niż zalecane lub przechowywanego w cieple
Dowody
Warto wiedzieć
Znany też jako 'mu er' — kluczowy składnik pikantno-kwaśnej zupy.
W 1980 roku opisany w New England Journal of Medicine jako przyczyna nietypowego zahamowania krzepnięcia krwi.
Badania naukowe
Klasyczny opis przypadku klinicznego — po zjedzeniu potrawy z czarnym grzybem płytki krwi badacza przestały prawidłowo agregować przez kilka-kilkadziesiąt dni.
Hammerschmidt DE, 'Szechwan purpura', New England Journal of Medicine, 1980
Szechwan purpura
Hipoteza badawczaHammerschmidt DE · New England Journal of Medicine · 1980
Klasyczny opis przypadku klinicznego — po zjedzeniu potrawy z czarnym grzybem płytki krwi badacza przestały prawidłowo agregować przez kilka-kilkadziesiąt dni.
Zobacz badanieExtraction of a soluble polysaccharide from Auricularia polytricha and evaluation of its anti-hypercholesterolemic effect in rats
Wstępne dowodyZhao S, et al. · Carbohydrate Polymers · 2015
U szczurów z dietą wywołującą hipercholesterolemię polisacharyd obniżał cholesterol całkowity nawet o 33-35% po 29 dniach.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
Julia WiśniewskaRedaktorka, neurohacking i sen
Julia pisze o nootropach, chronobiologii i protokołach regeneracyjnych.
32 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
dr Anna KowalczykRedaktor naczelna, biologia molekularna
Anna nadzoruje proces redakcyjny i weryfikację naukową wszystkich publikacji w bazie wiedzy. Wcześniej prowadziła badania nad autofagią i biologią mitochondriów.
24 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
4.2Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae, Wood Ear)
Popularny w kuchni azjatyckiej grzyb uszakowaty, rosnący w Polsce głównie na bzie czarnym — od lat 80. XX wieku badany za działanie przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe, istotne dla osób przyjmujących leki rozrzedzające krew.
4.3Tremella (Grzyb śnieżny)
Galaretowaty grzyb modny w kosmetyce jako 'wegańska alternatywa dla kwasu hialuronowego' — realne badania kliniczne na ludziach dotyczą jednak głównie suplementacji doustnej i innych punktów końcowych niż nawilżenie skóry.
4.3Shiitake (Twardziak japoński)
Grzyb kulinarno-funkcjonalny bogaty w lentinan i beta-glukany, badany klinicznie pod kątem modulacji odporności oraz profilu lipidowego — jeden z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych na rynku.
4.1Cordyceps militaris (Maczużnik bojowy)
Uprawiany laboratoryjnie grzyb funkcjonalny — to właśnie ten gatunek kryje się niemal za każdym suplementem 'cordyceps' sprzedawanym w Polsce. Wysoka, stabilna zawartość kordycepiny, ale dowody na poprawę wydolności fizycznej u ludzi wciąż są mieszane.
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
4.4Soplówka jeżowata (Lion's Mane)
Grzyb funkcjonalny badany pod kątem wpływu na czynnik wzrostu nerwów (NGF) i funkcje poznawcze — dowody u ludzi wciąż wstępne.
4.3Antrodia camphorata (Niu Chang Zhi)
Endemiczny dla Tajwanu grzyb rosnący wyłącznie na zagrożonym drzewie kamforowym, tradycyjnie stosowany na wątrobę — jedno z niewielu badań RCT na ludziach pokazuje obiecującą, choć skromną poprawę enzymów wątrobowych.
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.