Inhibitory pompy protonowej (IPP)

Dieta low-FODMAP

Trzyfazowy protokół eliminacyjny opracowany specjalnie dla osób z zespołem jelita drażliwego — jedna z niewielu diet 'terapeutycznych' z solidnym poparciem w randomizowanych badaniach klinicznych.

Ferrytyna

Białko magazynujące żelazo, którego poziom we krwi jest najlepszym dostępnym wskaźnikiem ustrojowych zapasów tego pierwiastka — choć bywa zawyżony przez stan zapalny, co utrudnia prostą interpretację.

Morfologia krwi (CBC)

Najczęściej zlecane badanie laboratoryjne na świecie — pozornie prosty wydruk kryje w sobie informacje o odporności, transporcie tlenu i krzepnięciu krwi, jeśli tylko wie się, na co patrzeć.

Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD)

Przewlekła choroba, w której treść żołądkowa cofa się do przełyku wystarczająco często i wystarczająco intensywnie, by wywoływać dokuczliwe objawy (zgagę, regurgitację, kaszel) lub uszkadzać błonę śluzową przełyku. Jedna zgaga po obfitym posiłku to nie jeszcze choroba — GERD rozpoznaje się dopiero, gdy epizody są nawracające i wpływają na jakość życia lub prowadzą do powikłań.

Gastroskopia (endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego)

Badanie endoskopowe przełyku, żołądka i dwunastnicy pozwalające bezpośrednio ocenić błonę śluzową górnego odcinka przewodu pokarmowego, pobrać wycinki i wykonać zabiegi terapeutyczne w ramach tej samej procedury.

Metformina

Najczęściej przepisywany lek w cukrzycy typu 2 na świecie — z dobrze poznanym mechanizmem metabolicznym i intensywnie badanym, ale wciąż nieudowodnionym potencjałem w spowalnianiu starzenia.

Tirzepatyd

Pierwszy zarejestrowany lek, który jednocześnie aktywuje dwa różne receptory inkretynowe — GIP i GLP-1 — a nie tylko jeden, jak starsze leki z tej klasy. W badaniach head-to-head dał większą redukcję masy ciała niż semaglutyd, kosztem bardzo podobnego profilu działań niepożądanych.

Minoksydyl

Lek, który miał leczyć wysokie ciśnienie krwi, a zamiast tego stał się najdłużej dostępnym bez recepty środkiem na łysienie na świecie — odkryty przez przypadek, zupełnie innym mechanizmem niż finasteryd, i z jedną z najdłuższych historii badań klinicznych w dermatologii.

Dieta i styl życia a refluks żołądkowo-przełykowy — co naprawdę pomaga?

Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD), potocznie zgaga, dotyka nawet 30% dorosłych w krajach zachodnich. Wokół diety i stylu życia narosło mnóstwo porad — nie jedz pomidorów, unikaj pikantnego, nie jedz późno — o bardzo różnej sile dowodów. Przegląd systematyczny opublikowany w Clinical Gastroenterology and Hepatology sprawdził osobno kilka konkretnych interwencji i pokazał, że nie wszystkie działają jednakowo dobrze — niektóre mają solidne, policzalne efekty, inne znacznie słabsze podstawy.

26 sierpnia 2026

IPP a niedobór magnezu i witaminy B12: co mówi FDA i badania kliniczne?

Inhibitory pompy protonowej (IPP) — omeprazol, pantoprazol, esomeprazol i inne — należą do najczęściej przepisywanych leków na świecie i są uważane za bezpieczne przy krótkotrwałym stosowaniu. Przy wieloletnim, przewlekłym przyjmowaniu obraz jest bardziej złożony: FDA wydała formalne ostrzeżenie o ryzyku niedoboru magnezu, a duże badanie kliniczno-kontrolne opublikowane w JAMA wykazało istotnie podwyższone ryzyko niedoboru witaminy B12. To nie powód do paniki ani do samodzielnego odstawiania leku — to powód, by wiedzieć, kiedy warto zapytać o badanie kontrolne.

5 października 2026

Lewotyroksyna: jak brać, czy z kawą, śniadaniem i wapniem?

Lewotyroksynę zwykle zaleca się przyjmować rano na czczo, popijając wodą, na 30–60 minut przed śniadaniem. Badania pokazują, dlaczego: kawa obniżyła wchłanianie tyroksyny o około jedną trzecią, wapń w postaci węglanu podniósł średnie TSH z 1,6 do 2,7 mIU/l, a leki zmniejszające kwasowość żołądka zwiększają zapotrzebowanie na lek. Wyjaśniamy też, co dają przyjmowanie przed snem, płynne i miękkie kapsułki oraz co zrobić przy zmianie marki leku.

21 października 2026

Dyspepsja czynnościowa: ból i uczucie pełności w nadbrzuszu bez wrzodu — objawy, kryteria Rzym IV i leczenie

Dyspepsja czynnościowa to przewlekły ból, pieczenie, uczucie pełności lub wczesne uczucie sytości w nadbrzuszu, którego nie tłumaczy ani wrzód, ani nowotwór, ani inna choroba widoczna w gastroskopii. Rozpoznaje się ją według kryteriów Rzym IV, po wykluczeniu przyczyn organicznych, a leczy po kolei: testem i leczeniem H. pylori, inhibitorem pompy protonowej, a w dalszej kolejności niskimi dawkami trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych lub lekiem prokinetycznym. Omawiamy, co mówią metaanalizy, ile wynosi realny efekt każdej z tych metod i kiedy objawy wymagają pilnej diagnostyki.

29 października 2026

Odstawianie IPP: czy zgaga po odstawieniu to rebound i jak schodzić z leku

Zgaga po odstawieniu inhibitora pompy protonowej (omeprazolu, pantoprazolu, esomeprazolu) bywa zjawiskiem rzeczywistym: w badaniu z randomizacją u zdrowych ochotników po 8 tygodniach esomeprazolu objawy związane z kwasem zgłaszało 44% osób, w porównaniu z 15% w grupie placebo. Nie oznacza to jednak, że lek uzależnia, ani że zawsze trzeba go brać dożywotnio. Wyjaśniamy różnicę między przejściowym rebound a prawdziwym nawrotem choroby refluksowej, co mówią wytyczne o schodzeniu z leku (stopniowe zmniejszanie, odstawienie, dawkowanie na żądanie), kto nie powinien odstawiać IPP i kiedy objawy wymagają badań.

3 listopada 2026

Kaszel po jedzeniu i krztuszenie się: przyczyny i kiedy badać połykanie

Pojedyncze zakrztuszenie się od czasu do czasu jest normalne, ale kaszel przy każdym posiłku, mokry głos po jedzeniu, nawracające zapalenia płuc czy chudnięcie to powody, by zbadać połykanie. Zaburzenia połykania dotyczą około 1 na 5 starszych osób mieszkających w domu, a część aspiracji bywa bezgłośna. Wyjaśniamy, jak odróżnić dysfagię od refluksu i innych przyczyn, co mówią badania o testach przesiewowych i badaniach obrazowych połykania (FEES, wideofluoroskopia) oraz kiedy zgłosić się do lekarza lub logopedy.

3 listopada 2026

Częste odbijanie: przyczyny, kiedy to zaburzenie odbijania i jak je leczyć

Odbijanie jest zjawiskiem fizjologicznym, ale gdy staje się częste, głośne i uciążliwe, mówi się o zaburzeniu odbijania. Klasyfikacja Rzym IV wyróżnia odbijanie żołądkowe i nadżołądkowe — to drugie jest nawykiem połykania i natychmiastowego wypuszczania powietrza z przełyku, a nie objawem choroby żołądka. Wyjaśniamy, jak je rozróżnić, z czym współistnieje (refluks, dyspepsja, lęk), co mówią badania o oddychaniu przeponowym, logopedii i baklofenie oraz kiedy odbijanie wymaga diagnostyki.

29 października 2026

Trudności w połykaniu (dysfagia): przyczyny, badania i kiedy pilnie do lekarza

Dysfagia to uczucie, że pokarm lub płyn nie przechodzi gładko z jamy ustnej do żołądka. Wyróżnia się dysfagię ustno-gardłową (trudność w rozpoczęciu połknięcia, kaszel i krztuszenie) oraz przełykową (uczucie zatrzymywania pokarmu po połknięciu), a przyczyny sięgają od refluksu i zwężeń, przez eozynofilowe zapalenie przełyku i achalazję, po choroby neurologiczne i nowotwory. Wyjaśniamy, jak odróżnić oba typy, jakie badania są wykonywane i które objawy wymagają szybkiej diagnostyki.

29 października 2026