Elektroencefalografia (EEG)

Sen

Sen to nie bierny przestój organizmu, tylko aktywny, wysoce zorganizowany proces biologiczny — a jego niedobór (i, wbrew intuicji, także nadmiar) wiąże się z mierzalnie wyższym ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny.

Narkolepsja

Narkolepsja to przewlekła choroba neurologiczna, w której mózg traci zdolność do utrzymania stabilnej granicy między snem a czuwaniem — u większości chorych przyczyną jest autoimmunologiczna utrata neuronów produkujących hipokretynę. Efektem jest nie tylko silna senność w ciągu dnia, ale też nagłe wtargnięcia elementów snu REM do czuwania, takie jak katapleksja.

Parasomnie: lunatykowanie i lęk nocny

Lunatykowanie i lęk nocny to zaburzenia wybudzania z głębokiego snu NREM, w których mózg jest jednocześnie częściowo uśpiony i częściowo czuwający — osoba nimi dotknięta działa, a czasem krzyczy czy chodzi, nie mając z tego żadnego wspomnienia następnego dnia.

Fazy snu — architektura NREM i REM

Sen nie jest jednorodnym stanem, tylko uporządkowaną sekwencją odrębnych fizjologicznie faz — NREM (stadia N1, N2, N3) i REM — powtarzających się w cyklach co 90–120 minut, z których każda pełni inną, częściowo nakładającą się funkcję w regeneracji ciała, konsolidacji pamięci i przetwarzaniu emocji.

Zmienność rytmu serca (HRV)

Zmienność odstępów między kolejnymi uderzeniami serca to jeden z najlepszych, nieinwazyjnych wskaźników równowagi układu autonomicznego — dziś dostępny w niemal każdym zegarku sportowym.

VO2 max

Maksymalne pochłanianie tlenu przez organizm podczas wysiłku — jeden z najsilniejszych, dobrze udokumentowanych predyktorów długości życia, mierzalny w gabinecie diagnostyki sportowej.

Rezonans magnetyczny (MRI)

Rezonans magnetyczny wykorzystuje silne pole magnetyczne i fale radiowe, a nie promieniowanie jonizujące, by uzyskać obrazy o wyjątkowo wysokim kontraście tkanek miękkich — mózgu, rdzenia kręgowego, stawów i narządów wewnętrznych — kosztem znacznie dłuższego czasu badania niż w tomografii komputerowej.

Mammografia

Badanie rentgenowskie piersi będące podstawową metodą przesiewowego wykrywania raka piersi we wczesnym, bezobjawowym stadium — jedyne badanie obrazowe z udokumentowanym w randomizowanych badaniach klinicznych zmniejszeniem umieralności na ten nowotwór.

Padaczka: objawy, rodzaje napadów i leczenie — pełny przegląd

Padaczka to nie jedna choroba, lecz szerokie spektrum zaburzeń o różnych przyczynach, obrazach klinicznych i rokowaniu — od pojedynczych, łagodnych napadów nieświadomości po ciężką, lekooporną padaczkę ogniskową. W tym przeglądzie wyjaśniamy, jak klasyfikuje się napady padaczkowe według aktualnych kryteriów ILAE, na czym polega diagnostyka EEG, jak dobiera się leki przeciwpadaczkowe pierwszego rzutu oraz czym różni się padaczka lekooporna od trudno kontrolowanej — i co to oznacza w praktyce dla pacjenta.

21 września 2026

Derealizacja i depersonalizacja: objawy, przyczyny i co pomaga

Poczucie, że świat jest nierealny jak za szybą, albo że własne ciało i myśli należą do kogoś innego, bywa przerażające — a jednocześnie jest zaskakująco powszechne. Krótkie epizody takiej derealizacji i depersonalizacji przynajmniej raz w życiu przeżywa od jednej czwartej do trzech czwartych ludzi, natomiast utrwalone zaburzenie dotyczy około 1% populacji. Wyjaśniamy, jak odróżnić przemijający epizod od zaburzenia, co go wywołuje (lęk, brak snu, konopie, trauma), co mówią badania o leczeniu i kiedy warto zgłosić się po pomoc.

29 października 2026

Tiki u dorosłych: przyczyny, stres a tiki i leczenie

Mruganie, pociąganie nosem, chrząkanie czy szarpnięcia głowy u osoby dorosłej bywają tikami — mimowolnymi, powtarzalnymi ruchami lub dźwiękami, które nasilają się w stresie. Najczęściej są pozostałością tików z dzieciństwa, ale nagły początek w dorosłości wymaga ostrożniejszej oceny, bo może oznaczać tiki czynnościowe, skutek leków lub rzadką chorobę neurologiczną. Wyjaśniamy, czym tiki różnią się od dystonii czy drgań mięśni, co nasila je w dorosłości, jakie metody mają najlepsze dowody (CBIT, leki) i kiedy iść do neurologa.

29 października 2026

Dieta ketogenna a padaczka lekooporna u dzieci — co pokazało pierwsze randomizowane badanie?

Zanim dieta ketogeniczna stała się popularnym sposobem na odchudzanie, przez blisko sto lat była — i wciąż jest — poważną, medycznie nadzorowaną terapią stosowaną u dzieci z padaczką lekooporną, czyli taką, której nie udaje się opanować mimo prawidłowo dobranych leków przeciwpadaczkowych. W 2008 roku ukazało się pierwsze randomizowane badanie kontrolowane, które sprawdziło tę interwencję w rygorystyczny sposób naukowy — i potwierdziło to, co neurolodzy obserwowali klinicznie od dekad. To zupełnie inny kontekst niż popularne dziś stosowanie diety keto w celu redukcji masy ciała, o czym łatwo zapomnieć, widząc te same słowa w obu przypadkach.

27 sierpnia 2026