CRP i hs-CRP

Lipidogram

Panel badań lipidowych to jedno z najważniejszych, a wciąż często błędnie interpretowanych badań profilaktycznych — sam 'cholesterol całkowity' mówi mniej niż proporcje między jego frakcjami.

Zespół metaboliczny

Klaster pięciu czynników ryzyka — od otyłości brzusznej po podwyższone trójglicerydy — który wielokrotnie zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych, ale w dużej mierze poddaje się modyfikacji stylu życia.

Tłuszcz trzewny

Tkanka tłuszczowa gromadząca się wokół narządów wewnętrznych jamy brzusznej jest metabolicznie znacznie bardziej aktywna i szkodliwa niż tłuszcz podskórny — mimo że obie mogą wyglądać podobnie na zewnątrz.

Czy prawidłowa ferrytyna wyklucza niedobór żelaza?

Nie zawsze — ferrytyna jest jednocześnie białkiem ostrej fazy, więc stan zapalny, infekcja, choroba wątroby lub otyłość mogą sztucznie podwyższyć jej wynik i zamaskować rzeczywisty niedobór żelaza.

Dieta śródziemnomorska

Najlepiej przebadany wzorzec żywieniowy w kontekście zdrowia sercowo-naczyniowego i długowieczności.

Sauna (termiczna terapia cieplna)

Regularne korzystanie z sauny wiąże się w badaniach kohortowych z niższym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego — najsilniejsze dane pochodzą z Finlandii.

Kwasy tłuszczowe omega-3

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe EPA i DHA mają jedną z najsolidniejszych baz dowodowych wśród suplementów kardiometabolicznych — ale efekt silnie zależy od wyjściowego poziomu we krwi, nie od samej dawki na etykiecie.

Nadciśnienie tętnicze

'Cichy zabójca' — przez lata przebiega bez objawów, a mimo to jest jednym z najsilniejszych, w dużej mierze modyfikowalnych czynników ryzyka udaru i zawału serca na świecie.

Jak poprawić zdrowie serca naturalnie? 12 sposobów popartych badaniami

Zdrowie serca rzadko psuje się przez jedną złą decyzję i rzadko poprawia przez jedną dobrą — to suma dziesiątek codziennych czynników, z których część ma dowody na poziomie dużych badań randomizowanych, a część jest wciąż otoczona popularnymi uproszczeniami. Zebraliśmy dwanaście sposobów na poprawę zdrowia sercowo-naczyniowego z realną dokumentacją naukową — od cholesterolu i ciśnienia krwi, przez sen i stres, po rzucenie palenia — z jasnym rozróżnieniem, gdzie dowody są mocne, a gdzie wciąż wstępne.

7 września 2026

Jak spowolnić starzenie organizmu? 10 sposobów, które mają najlepsze dowody naukowe

Rynek "biohackingu długowieczności" rośnie szybciej niż liczba dużych badań klinicznych, które faktycznie potwierdzają skuteczność sprzedawanych metod. Zebraliśmy dziesięć sposobów na spowolnienie starzenia organizmu, przy każdym z nich jasno rozdzielając to, co potwierdzono w badaniach na ludziach, od tego, co na razie wiadomo głównie z modeli zwierzęcych — bo to rozróżnienie, częściej pomijane niż podkreślane, jest kluczem do odróżnienia realnej nauki od marketingu.

7 września 2026

Wysoka ferrytyna: przyczyny (nie zawsze nadmiar żelaza) i co robić dalej

Wysoka ferrytyna najczęściej nie oznacza nadmiaru żelaza w organizmie. Ferrytyna jest białkiem ostrej fazy, więc rośnie przy stanach zapalnych, stłuszczeniu wątroby, nadmiernym piciu alkoholu, otyłości i zespole metabolicznym — a prawdziwe przeładowanie żelazem (np. hemochromatoza) jest znacznie rzadsze. Kluczem do rozstrzygnięcia jest wysycenie transferryny i kontekst kliniczny. Wyjaśniamy, skąd bierze się podwyższony wynik, jak wygląda sensowna kolejność badań i kiedy trzeba się zgłosić do lekarza.

17 października 2026

Wysokie płytki krwi (trombocytoza): przyczyny i kiedy się martwić

Wynik płytek powyżej 450 G/l w morfologii budzi niepokój, ale w ponad 80% przypadków trombocytoza jest reaktywna, czyli wtórna do innego procesu: infekcji, stanu zapalnego, niedoboru żelaza, urazu lub operacji. Rzadziej za wysokimi płytkami stoi choroba szpiku (nadpłytkowość samoistna z mutacją JAK2, CALR lub MPL). Wyjaśniamy, jak odróżnić jedno od drugiego, jakie badania wykonać po kolei i kiedy zgłosić się do hematologa.

21 października 2026

Poranna sztywność stawów: ile powinna trwać i co oznacza

Sztywność stawów po przebudzeniu, która mija w ciągu około pół godziny, jest typowa dla choroby zwyrodnieniowej. Sztywność trwająca dłużej niż 30–60 minut, szczególnie z obrzękiem stawów, bólem w nocy albo poprawą po ruchu, zwykle skłania do szukania przyczyn zapalnych: reumatoidalnego zapalenia stawów, polimialgii reumatycznej czy zapalenia stawów kręgosłupa. Wyjaśniamy, co mówią kryteria i badania, jaką rolę mają CRP, czynnik reumatoidalny i anty-CCP oraz kiedy umówić wizytę u reumatologa.

3 listopada 2026

Zapalenie kaletki biodra, łokcia i kolana: objawy i leczenie

Zapalenie kaletki daje ból, obrzęk i bolesność okolicy stawu — najczęściej łokcia, kolana i bocznej strony biodra. W biodrze to, co nazywa się 'zapaleniem kaletki', jest zwykle tendinopatią mięśni pośladkowych, a w randomizowanym badaniu edukacja z ćwiczeniami dała po roku lepszy wynik niż zastrzyk sterydowy. Kaletki łokcia i kolana mogą się zakazić: gorączka, szybko rosnące zaczerwienienie i ucieplenie wymagają pilnej oceny lekarskiej.

3 listopada 2026

Kalprotektyna w kale: normy, podwyższony wynik i czy to IBS, czy zapalenie jelit

Badanie kalprotektyny w kale to jeden z najprostszych sposobów, by odróżnić zespół jelita drażliwego od choroby zapalnej jelit bez natychmiastowej kolonoskopii. Metaanaliza 17 badań (1956 pacjentów) pokazuje czułość ok. 86% i swoistość ok. 92%, ale także to, że przy rzadkiej chorobie wynik dodatni często okazuje się fałszywym alarmem. Wyjaśniamy, co dokładnie mierzy kalprotektyna, jak czytać progi (50, 100, 200 µg/g), jak leki takie jak IPP i NLPZ zawyżają wynik, czym kalprotektyna różni się od testu FIT i kiedy wynik powinien prowadzić do kolonoskopii.

22 października 2026

Przewlekła biegunka: przyczyny i które badania wykonać krok po kroku

Biegunka trwająca dłużej niż 4 tygodnie dotyczy około 6-7% dorosłych, a ponad 90% przypadków ma przyczynę niezakaźną. Najczęściej jest to zespół jelita drażliwego z biegunką lub biegunka czynnościowa, ale u części osób kryje się za nią celiakia, biegunka z kwasów żółciowych, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki lub choroba zapalna jelit. Wyjaśniamy, jak odróżnić biegunkę wodnistą, tłuszczową i zapalną, które badania warto wykonać najpierw (celiakia, kalprotektyna, morfologia, CRP), kiedy potrzebna jest kolonoskopia z wycinkami oraz jakie objawy alarmowe wymagają pilnej diagnostyki.

22 października 2026