PSA i zdrowie prostaty

Testosteron

Główny hormon anaboliczny — jego naturalny poziom silnie zależy od snu, treningu siłowego, składu ciała i masy tłuszczowej.

Andropauza

Stopniowy, znacznie łagodniejszy niż menopauza spadek testosteronu u mężczyzn w średnim i starszym wieku — realne zjawisko fizjologiczne, ale rzadziej wymagające interwencji niż sugeruje popularne rozumienie terminu.

Cynk

Mikroelement niezbędny do pracy ponad 300 enzymów w organizmie — jego niedobór, częstszy niż się powszechnie sądzi, wpływa na odporność, gojenie ran i gospodarkę hormonalną.

TRT a prostata i PSA — jakie wyniki trzeba kontrolować podczas terapii?

Nie chodzi o to, czy TRT „wywoła” raka prostaty — dowody na to nie wskazują. Chodzi o konkretny protokół: kiedy zrobić PSA przed startem, kiedy powtórzyć je po rozpoczęciu terapii i jaki konkretny wzrost wyniku oznacza, że pora do urologa.

Lipidogram

Panel badań lipidowych to jedno z najważniejszych, a wciąż często błędnie interpretowanych badań profilaktycznych — sam 'cholesterol całkowity' mówi mniej niż proporcje między jego frakcjami.

Łagodny przerost prostaty (BPH)

Nienowotworowe powiększenie gruczołu krokowego, które w ciągu życia dotyka nawet co czwartego mężczyznę — i jedno z niewielu schorzeń urologicznych, w którym duże badanie randomizowane pokazało, że lek może zmniejszyć ryzyko ostrego zatrzymania moczu o ponad połowę.

Jak czytać podstawowy panel badań krwi

Morfologia, lipidogram, glukoza, TSH — jak czytać wyniki podstawowego panelu krwi, żeby zauważyć wczesne sygnały problemu, zanim zrobi się z niego choroba.

Statyny

Najlepiej przebadana klasa leków obniżających cholesterol LDL, z jedną z największych baz dowodowych w całej kardiologii — mimo to owiane licznymi, w dużej mierze nieuzasadnionymi obawami.

TRT a prostata – czy testosteron zwiększa ryzyko raka prostaty?

Przez osiemdziesiąt lat medycyna wierzyła, że testosteron „karmi” raka prostaty, a każdy jego wzrost jest niebezpieczny. Nowsze dowody każą tę zasadę mocno zawęzić — ale nie dla wszystkich mężczyzn w ten sam sposób.

15 sierpnia 2026

Palmetto piłkolistny (Saw Palmetto) a przerost prostaty — co pokazuje najnowszy przegląd Cochrane?

Palmetto piłkolistny (Serenoa repens) to jeden z najlepiej sprzedających się suplementów ziołowych na świecie, reklamowany jako naturalne wsparcie dla mężczyzn z łagodnym przerostem prostaty i związanymi z nim dolegliwościami układu moczowego. W 2024 roku ukazała się zaktualizowana wersja przeglądu Cochrane — jednego z najbardziej rygorystycznych źródeł dowodów w medycynie — obejmująca 27 badań i ponad 4600 mężczyzn. Wynik jest jasny i wart uczciwego omówienia: dowody o wysokiej pewności wskazują, że sam palmetto daje niewielką lub żadną realną korzyść w łagodzeniu objawów.

26 sierpnia 2026

PSA jako badanie przesiewowe: dlaczego to jedna z najbardziej kontrowersyjnych decyzji w medycynie profilaktycznej

Badanie PSA (antygenu swoistego dla prostaty) wydaje się proste: wyższy wynik, większe podejrzenie raka prostaty. Rzeczywistość jest dużo bardziej skomplikowana — amerykańska agencja USPSTF zmieniała swoje rekomendacje w tej sprawie kilka razy w ciągu dekady, a dwa duże randomizowane badania przesiewowe doszły do różnych wniosków co do korzyści ze screeningu. U podłoża tej kontrowersji leży fundamentalny problem: PSA wykrywa realne nowotwory, ale prowadzi też do znacznego nadrozpoznawania i nadleczenia nowotworów, które nigdy nie zagroziłyby życiu, kosztem realnych powikłań biopsji i leczenia. Ten artykuł wyjaśnia tę kontrowersję i pomaga zrozumieć, jak wygląda rozmowa o decyzji wspólnej z lekarzem.

15 października 2026

Podwyższone PSA: przyczyny inne niż rak prostaty i co dalej

Podwyższone PSA bardzo często nie oznacza raka prostaty. PSA to białko swoiste dla narządu, nie dla nowotworu, więc rośnie także przy łagodnym przeroście gruczołu krokowego, zapaleniu prostaty, zakażeniu dróg moczowych, po wytrysku, badaniu per rectum czy biopsji. Wyjaśniamy, jakie są najczęstsze przyczyny niezłośliwe, jak je odróżniać, co mówią o wieku i objętości prostaty gęstość PSA oraz wolne PSA i jak wygląda współczesna ścieżka diagnostyczna z rezonansem magnetycznym przed biopsją.

17 października 2026

Krew w nasieniu (hemospermia): przyczyny i kiedy wykonać badania

Krew w nasieniu jest zwykle łagodna i samoograniczająca się, zwłaszcza u mężczyzn przed czterdziestką, ale budzi uzasadniony niepokój i bywa pierwszym powodem wizyty u urologa. W dużej amerykańskiej analizie danych ubezpieczeniowych 56 157 mężczyzn z łagodną hemospermią rozpoznanie nowotworu układu moczowo-płciowego postawiono u 47 osób, a wśród mężczyzn poniżej 40. roku życia — u jednej na 15 106. Wyjaśniamy, jakie są najczęstsze przyczyny (w tym biopsja prostaty i zakażenia), jakie badania wykonuje się na początek, kiedy dalsza diagnostyka jest uzasadniona i co oznaczają objawy alarmowe.

26 października 2026

Dutasteryd czy finasteryd: różnice, skuteczność i bezpieczeństwo w łysieniu androgenowym

Dutasteryd i finasteryd to dwa inhibitory 5-alfa-reduktazy stosowane przeciw łysieniu androgenowemu, ale działają inaczej: finasteryd blokuje głównie enzym typu II i obniża DHT w surowicy o około 70%, a dutasteryd blokuje typ I oraz II i obniża DHT o około 95%. W bezpośrednim porównaniu w badaniu randomizowanym na 917 mężczyznach dutasteryd 0,5 mg dał po 24 tygodniach istotnie więcej włosów niż finasteryd 1 mg, a profil działań niepożądanych w tych badaniach był podobny. Jest jednak haczyk: w Polsce i w UE dutasteryd nie ma rejestracji w łysieniu androgenowym, a dane porównawcze pochodzą z krótkich badań sponsorowanych przez producenta. Wyjaśniamy, co z tego wynika w praktyce.

21 października 2026

5 biomarkerów, które warto znać przed 40. — sygnały, zanim pojawią się objawy

Standardowa „morfologia raz w roku” często nie wychwytuje wczesnych sygnałów zaburzeń metabolicznych i hormonalnych. Oto pięć wskaźników, o które warto zapytać lekarza, zanim cokolwiek zacznie boleć.

1 sierpnia 2026