Biopsja

PSA i zdrowie prostaty

Antygen swoisty dla prostaty to jedno z najczęściej zlecanych badań u mężczyzn po 50. roku życia — ale też jedno z najbardziej kontrowersyjnych, ze względu na wysoki odsetek wyników fałszywie dodatnich.

Próby wątrobowe (ALT, AST, GGTP, bilirubina)

Cztery pozycje na wydruku laboratoryjnym — ALT, AST, GGTP i bilirubina — potrafią zdradzić uszkodzenie wątroby zanim pojawią się jakiekolwiek objawy, o ile umie się odróżnić wzorzec wątrobowokomórkowy od cholestatycznego.

Morfologia krwi (CBC)

Najczęściej zlecane badanie laboratoryjne na świecie — pozornie prosty wydruk kryje w sobie informacje o odporności, transporcie tlenu i krzepnięciu krwi, jeśli tylko wie się, na co patrzeć.

Elastografia wątroby (FibroScan)

Elastografia wątroby (FibroScan) to nieinwazyjne badanie ultrasonograficzne mierzące sztywność miąższu wątroby, będącą pośrednim wskaźnikiem stopnia jej włóknienia. W przeciwieństwie do biopsji nie wymaga nakłucia narządu, wynik jest dostępny natychmiast, a badanie można bezpiecznie powtarzać w celu monitorowania przebiegu choroby w czasie.

VO2 max

Maksymalne pochłanianie tlenu przez organizm podczas wysiłku — jeden z najsilniejszych, dobrze udokumentowanych predyktorów długości życia, mierzalny w gabinecie diagnostyki sportowej.

Rezonans magnetyczny (MRI)

Rezonans magnetyczny wykorzystuje silne pole magnetyczne i fale radiowe, a nie promieniowanie jonizujące, by uzyskać obrazy o wyjątkowo wysokim kontraście tkanek miękkich — mózgu, rdzenia kręgowego, stawów i narządów wewnętrznych — kosztem znacznie dłuższego czasu badania niż w tomografii komputerowej.

Mammografia

Badanie rentgenowskie piersi będące podstawową metodą przesiewowego wykrywania raka piersi we wczesnym, bezobjawowym stadium — jedyne badanie obrazowe z udokumentowanym w randomizowanych badaniach klinicznych zmniejszeniem umieralności na ten nowotwór.

Echokardiografia (echo serca)

Echokardiografia to badanie ultrasonograficzne serca w czasie rzeczywistym, które — inaczej niż EKG oceniające tylko elektryczną czynność — pokazuje strukturę jam serca, funkcję zastawek i siłę skurczu mięśnia sercowego, bez ekspozycji na promieniowanie.

Zespół Sjögrena: objawy, diagnostyka i leczenie

Zespół Sjögrena to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje gruczoły łzowe i ślinowe, prowadząc do uporczywej suchości oczu i ust. Choć bywa bagatelizowany jako "tylko" suchość, u części pacjentów obejmuje inne narządy i wiąże się z podwyższonym ryzykiem chłoniaka. Wyjaśniamy mechanizm choroby, kryteria diagnostyczne ACR/EULAR z 2016 roku oraz dostępne opcje leczenia objawowego i immunomodulującego.

21 września 2026

Marskość wątroby: przyczyny, objawy i etapy choroby

Marskość wątroby to końcowy etap wielu różnych, przewlekłych chorób tego narządu — nie tylko nadużywania alkoholu, choć to skojarzenie wciąż dominuje w powszechnej świadomości. Wyjaśniamy, jakie są rzeczywiste przyczyny marskości, dlaczego rozróżnienie między postacią wyrównaną a niewyrównaną ma fundamentalne znaczenie rokownicze oraz jakie objawy powinny skłonić do pilnej konsultacji lekarskiej.

21 września 2026

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD/MASLD): przegląd, diagnostyka i leczenie

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby, obecnie coraz częściej nazywane MASLD, dotyczy według najnowszych metaanaliz około jednej trzeciej dorosłej populacji świata — a mimo to większość osób nie wie, że je ma, bo choroba przez lata przebiega bez objawów. Wyjaśniamy, jak się ją rozpoznaje, dlaczego u części pacjentów prowadzi do poważniejszego stanu zapalnego wątroby (NASH/MASH) i dlaczego redukcja masy ciała pozostaje leczeniem pierwszego wyboru.

21 września 2026

Mastopatia włóknisto-torbielowata piersi: przyczyny i postępowanie

Bolesność, guzkowatość i uczucie ,,ropowatej” struktury piersi tuż przed miesiączką dotyka w ciągu życia nawet do 90% kobiet — to na tyle powszechne zjawisko, że medycyna dawno przestała nazywać je chorobą. Mastopatia włóknisto-torbielowata (dziś częściej określana po prostu jako zmiany włóknisto-torbielowate piersi) nie zwiększa sama w sobie ryzyka raka piersi, ale bywa źródłem realnego dyskomfortu i niepokoju, zwłaszcza gdy pojawia się nowy, wyczuwalny guzek. Wyjaśniamy mechanizm hormonalny stojący za tymi zmianami, co faktycznie pomaga łagodzić objawy, a co jest mitem, oraz kiedy guzek w piersi wymaga pilnej diagnostyki.

16 września 2026

Trudności w połykaniu (dysfagia): przyczyny, badania i kiedy pilnie do lekarza

Dysfagia to uczucie, że pokarm lub płyn nie przechodzi gładko z jamy ustnej do żołądka. Wyróżnia się dysfagię ustno-gardłową (trudność w rozpoczęciu połknięcia, kaszel i krztuszenie) oraz przełykową (uczucie zatrzymywania pokarmu po połknięciu), a przyczyny sięgają od refluksu i zwężeń, przez eozynofilowe zapalenie przełyku i achalazję, po choroby neurologiczne i nowotwory. Wyjaśniamy, jak odróżnić oba typy, jakie badania są wykonywane i które objawy wymagają szybkiej diagnostyki.

29 października 2026

Krew w nasieniu (hemospermia): przyczyny i kiedy wykonać badania

Krew w nasieniu jest zwykle łagodna i samoograniczająca się, zwłaszcza u mężczyzn przed czterdziestką, ale budzi uzasadniony niepokój i bywa pierwszym powodem wizyty u urologa. W dużej amerykańskiej analizie danych ubezpieczeniowych 56 157 mężczyzn z łagodną hemospermią rozpoznanie nowotworu układu moczowo-płciowego postawiono u 47 osób, a wśród mężczyzn poniżej 40. roku życia — u jednej na 15 106. Wyjaśniamy, jakie są najczęstsze przyczyny (w tym biopsja prostaty i zakażenia), jakie badania wykonuje się na początek, kiedy dalsza diagnostyka jest uzasadniona i co oznaczają objawy alarmowe.

26 października 2026

Stulejka u dorosłych: przyczyny, leczenie sterydami miejscowymi i kiedy obrzezanie

U dorosłego mężczyzny niemożność odsunięcia napletka jest zwykle stulejką patologiczną, czyli skutkiem bliznowacenia — najczęściej w przebiegu liszaja twardzinowego (BXO), nawracających zapaleń żołędzi i napletka lub cukrzycy. Pierwszym krokiem bywa miejscowy steryd, ale dowody są dwojakie: w przeglądzie Cochrane dla chłopców (14 badań, 1459 chorych) sterydy zwiększały całkowite ustąpienie stulejki (RR 2,73) przy niskiej pewności dowodów, a dla dorosłych dobrej jakości badań brakuje. Wyjaśniamy, jak odróżnić stulejkę fizjologiczną od patologicznej, kiedy potrzebna jest biopsja, czym różni się plastyka napletka od obrzezania i dlaczego parafimoza to stan nagły.

26 października 2026

FIB-4 i inne wskaźniki zwłóknienia wątroby bez biopsji: jak czytać wynik

Zwłóknienie wątroby, czyli blizny powstające w narządzie przy długotrwałym uszkodzeniu, długo nie daje objawów — a to ono, a nie samo stłuszczenie, decyduje o ryzyku marskości. Do jego wstępnej oceny nie trzeba już biopsji: wystarczy wiek, dwa enzymy wątrobowe i liczba płytek krwi, z których oblicza się wskaźnik FIB-4. Wyjaśniamy wzór, progi 1,3 i 2,67, powody, dla których u osób młodych i po 65. roku życia wynik trzeba czytać inaczej, jak FIB-4 łączy się z testem ELF i elastografią w dwustopniowych ścieżkach diagnostycznych, jakie są jego ograniczenia (m.in. u chorych na cukrzycę) i kiedy skierować się do hepatologa.

22 października 2026