Żagiew wielogłowa (Zhu Ling)
Grzyb od 2500 lat obecny w recepturach medycyny chińskiej jako Zhu Ling — silny środek moczopędny. Współczesne badania nad izolowanym polisacharydem PPS dotyczą głównie WZW typu B i mechanizmów przeciwnowotworowych w probówce, nie samodzielnej suplementacji.
Spis treści
TL;DR
Grzyb od 2500 lat obecny w recepturach medycyny chińskiej jako Zhu Ling — silny środek moczopędny. Współczesne badania nad izolowanym polisacharydem PPS dotyczą głównie WZW typu B i mechanizmów przeciwnowotworowych w probówce, nie samodzielnej suplementacji.
- →Tradycyjnie stosowana w medycynie chińskiej jako jeden z najsilniejszych ziołowych środków moczopędnych — efekt potwierdzony głównie na modelach zwierzęcych
- →Zarejestrowane w Chinach leki na bazie PPS stosowane od 1990 r. jako terapia wspomagająca WZW typu B — przegląd ponad 11 000 chińskich przypadków klinicznych sugerował korzystny efekt, zwłaszcza w połączeniu ze standardową terapią przeciwwirusową
- →Badania in vitro na ludzkich liniach komórek raka pęcherza wykazały, że homogenny polisacharyd Polyporus hamował ich proliferację i migrację — wczesny etap dowodów przedklinicznych, nie badanie kliniczne na pacjentach
| Nazwa łacińska | Polyporus umbellatus (syn. Dendropolyporus umbellatus) |
|---|---|
| Rodzina | Polyporaceae (żagwiowate) |
| Substancje aktywne | Polisacharyd PPS (beta-1,3/1,6-glukan) |
| Forma | Suszone sklerocjum do wywaru TCM; kapsułki/iniekcje PPS to zarejestrowany lek tylko w Chinach |
| Poziom badań | Hipoteza — głównie in vitro, modele zwierzęce i dane obserwacyjne z Chin |
| Interakcje | Leki moczopędne, leki immunosupresyjne |
| Status | Gatunek częściowo chroniony w Polsce; brak statusu samodzielnego suplementu diety w UE |
Zrozum
Opis
Żagiew wielogłowa (Polyporus umbellatus, synonim Dendropolyporus umbellatus), znana w Polsce też jako żagwica wielogłowa czy huba okółkowa, to rzadki grzyb tworzący charakterystyczny bukiet drobnych, parasolowatych kapeluszy wyrastających z dużego, czarnego sklerocjum ukrytego pod ziemią, zwykle przy korzeniach buków. W Polsce podlega częściowej ochronie gatunkowej i występuje rzadko — cały surowiec dostępny komercyjnie pochodzi z uprawy lub dzikiego zbioru w Chinach. Pod chińską nazwą Zhu Ling jest jednym z najstarszych surowców medycyny chińskiej, wymienianym już w Shennong Bencao Jing (ok. 200 r. p.n.e.), gdzie klasyfikowany jest jako zioło 'osuszające wilgoć' o silnym działaniu moczopędnym — stanowi m.in. kluczowy składnik klasycznej receptury Wu Ling San (razem z Poria/Fu Ling, kłączem Alisma i Atractylodes).
Współczesne badania nad żagwią wielogłową niemal całkowicie pochodzą z Chin i koncentrują się na izolowanym polisacharydzie (PPS, polyporus polysaccharide) — dostępnym tam w postaci zarejestrowanych leków (kapsułek i iniekcji) stosowanych od 1990 r. jako terapia wspomagająca w wirusowym zapaleniu wątroby typu B oraz niektórych nowotworach. Poza Chinami żagiew wielogłowa praktycznie nie istnieje jako samodzielny, wystandaryzowany suplement w stylu Reishi czy Soplówki jeżowatej — pozostaje przede wszystkim surowcem zielarskim TCM i składnikiem receptur wieloskładnikowych.
Realnie, dla przeciętnej osoby szukającej samodzielnego suplementu żagiew wielogłowa dziś niemal nikomu nie pomoże w praktyce — nie istnieje jako wystandaryzowany produkt poza Chinami, więc nie ma czego kupić i przyjmować w kontrolowanej dawce. Sensowne zastosowanie ogranicza się do osób korzystających z klasycznych receptur TCM (np. Wu Ling San) pod opieką praktyka medycyny chińskiej. Nie jest to natomiast odpowiedź na raka pęcherza ani WZW typu B dla kogokolwiek szukającego samoleczenia — dowody na te działania pochodzą z badań in vitro i chińskiej praktyki lekarskiej niedostępnej w Polsce.
Występowanie
Rzadki grzyb tworzący bukiety drobnych, parasolowatych kapeluszy wyrastających z dużego, czarnego sklerocjum ukrytego pod ziemią, zwykle przy korzeniach buków. W Polsce podlega częściowej ochronie gatunkowej i występuje rzadko; cały surowiec dostępny komercyjnie pochodzi z uprawy lub dzikiego zbioru w Chinach.
Historia stosowania
Jeden z najstarszych surowców medycyny chińskiej — wymieniony już w Shennong Bencao Jing (ok. 200 r. p.n.e.) jako zioło 'osuszające wilgoć' o silnym działaniu moczopędnym. Kluczowy składnik klasycznej receptury Wu Ling San, stosowanej razem z Poria, kłączem Alisma i Atractylodes.
Mechanizm działania
Głównym badanym związkiem jest PPS — polisacharyd o szkielecie beta-(1→3)-glukanowym z bocznymi łańcuchami beta-(1→6)-glukopiranozy. W badaniach na ludzkich liniach komórkowych i modelach in vitro PPS aktywował makrofagi i przeprogramowywał je w kierunku prozapalnego fenotypu M1, co w warunkach laboratoryjnych hamowało proliferację i migrację komórek raka pęcherza. Tradycyjne działanie moczopędne wiąże się hipotetycznie z wpływem na kanaliki nerkowe i regulację akwaporyn, badanym głównie na zwierzętach. Mechanizmy hepatoprotekcyjne i przeciwwirusowe (WZW typu B) opierają się na obserwacji efektu klinicznego, a nie na jednoznacznie zidentyfikowanym szlaku działania.
Poza aktywacją makrofagów i hipotezą dotyczącą kanalików nerkowych, w literaturze nie zidentyfikowano jak dotąd konkretnego receptora ani jednego, wiodącego szlaku sygnałowego odpowiedzialnego za efekt moczopędny czy hepatoprotekcyjny — polaryzacja makrofagów do fenotypu M1 opisana w badaniu in vitro wiąże się typowo ze wzrostem wydzielania cytokin prozapalnych, ale nie potwierdzono tego bezpośrednio na poziomie konkretnych markerów u ludzi.
Struktura PPS
Polisacharyd o szkielecie beta-(1→3)-glukanowym z bocznymi łańcuchami beta-(1→6)-glukopiranozy, rozpoznawany przez komórki odporności wrodzonej.
Aktywacja makrofagów
W badaniach in vitro PPS przeprogramowywał makrofagi w kierunku prozapalnego fenotypu M1.
Hamowanie komórek nowotworowych (in vitro)
Na ludzkich liniach komórkowych raka pęcherza obserwowano zahamowanie proliferacji i migracji — wyłącznie w warunkach laboratoryjnych.
Hipotetyczny efekt moczopędny
Tradycyjne działanie diuretyczne wiąże się hipotetycznie z wpływem na kanaliki nerkowe, badanym głównie na zwierzętach.
Dowody: ograniczone — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Najczęstsze mity
MitŻagiew wielogłowa (Zhu Ling) to sprawdzony, dostępny w sklepie 'suplement na raka pęcherza'.
FaktZarejestrowane w Chinach leki na bazie PPS to iniekcje i kapsułki stosowane wyłącznie jako terapia wspomagająca pod nadzorem onkologa, niedostępne poza Chinami. Dowody na hamowanie komórek raka pęcherza pochodzą z badań in vitro na liniach komórkowych.
Warianty i formy
Żagiew wielogłowa (Zhu Ling) występuje w kilku formach różniących się biodostępnością i zastosowaniem — wybór formy ma realne znaczenie dla skuteczności suplementacji.
Suszone sklerocjum / plastry surowca
Najczęstsza forma dostępna w sklepach zielarskich i chińskich aptekach — surowiec do przygotowania wywaru.
Najlepsze dla: Osoby korzystające z receptur medycyny chińskiej, najlepiej pod okiem praktyka TCM
Składnik gotowych receptur wieloskładnikowych (np. Wu Ling San)
Najczęściej spotykana forma na Zachodzie — żagiew wielogłowa jako jeden z kilku ziół, nie jako samodzielny produkt.
Najlepsze dla: Osoby stosujące klasyczne receptury TCM pod nadzorem specjalisty
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Niemal wyłącznie to drugie — na Zachodzie nie funkcjonuje jako samodzielny, wystandaryzowany produkt, tylko jako surowiec zielarski TCM lub składnik gotowych receptur.
W Chinach kapsułki i iniekcje z PPS są zarejestrowanym lekiem stosowanym jako terapia wspomagająca. To dane przedkliniczne i praktyka lecznicza ograniczona do Chin — nie przekłada się to na dostępny w Polsce suplement o udowodnionym działaniu u pacjentów.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
W recepturach TCM zwykle 6–15 g suszonego sklerocjum dziennie w postaci wywaru, zawsze jako część receptury wieloskładnikowej (np. Wu Ling San)
Forma
Suszone, pokrojone sklerocjum jako surowiec zielarski TCM lub proszek z niego; kapsułki i iniekcje PPS są zarejestrowanymi lekami w Chinach, niedostępnymi jako suplement diety w Polsce i UE
Dawkowanie ma charakter informacyjny i odzwierciedla zakresy stosowane w cytowanych badaniach — nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
Najlepsze pory stosowania
- W medycynie chińskiej zwykle w postaci wywaru, jako składnik konkretnej receptury (np. Wu Ling San)
Z czym łączyć, a czego unikać
Dobre połączenia
poria — Klasyczne połączenie w tradycyjnej recepturze chińskiej Wu Ling San — brak nowoczesnych badań klinicznych nad samym połączeniem
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Ogólnie uznawana za dobrze tolerowaną w wielowiekowym tradycyjnym stosowaniu jako surowiec zielarski
W Chinach opisywano rzadkie reakcje stawowe/bólowe przy stosowaniu iniekcji PPS (forma leku niedostępna poza Chinami)
Nasilone oddawanie moczu, zgodne z tradycyjnym działaniem moczopędnym
Przeciwwskazania
Ciąża i karmienie piersią — brak wystarczających danych o bezpieczeństwie izolowanego surowca
Stany wymagające ścisłej kontroli nawodnienia i elektrolitów, ze względu na działanie moczopędne
Gatunek częściowo chroniony w Polsce — dziko rosnące okazy nie mogą być samodzielnie pozyskiwane
Interakcje
Leki moczopędne — potencjalne nasilenie efektu odwadniającego i zaburzeń elektrolitowych
Leki immunosupresyjne — teoretyczna interakcja ze względu na immunomodulujące działanie polisacharydów
Czy warto stosować?
Dla kogo
- Tradycyjnie stosowana w medycynie chińskiej jako jeden z najsilniejszych ziołowych środków moczopędnych — efekt potwierdzony głównie na modelach zwierzęcych
- Zarejestrowane w Chinach leki na bazie PPS stosowane od 1990 r. jako terapia wspomagająca WZW typu B — przegląd ponad 11 000 chińskich przypadków klinicznych sugerował korzystny efekt, zwłaszcza w połączeniu ze standardową terapią przeciwwirusową
- Badania in vitro na ludzkich liniach komórek raka pęcherza wykazały, że homogenny polisacharyd Polyporus hamował ich proliferację i migrację — wczesny etap dowodów przedklinicznych, nie badanie kliniczne na pacjentach
Nie dla
- Ciąża i karmienie piersią — brak wystarczających danych o bezpieczeństwie izolowanego surowca
- Stany wymagające ścisłej kontroli nawodnienia i elektrolitów, ze względu na działanie moczopędne
- Gatunek częściowo chroniony w Polsce — dziko rosnące okazy nie mogą być samodzielnie pozyskiwane
Dowody
Warto wiedzieć
Sklerocjum, a nie owocnik, jest głównym surowcem zbieranym w TCM.
PPS jest w Chinach zarejestrowanym lekiem farmaceutycznym od 1990 r. — rzadki przypadek grzyba funkcjonalnego, który formalnie jest lekiem w jednym kraju, a praktycznie nieobecnym produktem konsumenckim na Zachodzie.
Badania naukowe
Homogeneous polyporus polysaccharide inhibits bladder cancer by polarizing macrophages to M1 subtype in tumor microenvironment
Hipoteza badawczaJia W, Luo S, Lai G, Li S, Huo S, Li M, Zeng X · BMC Complementary Medicine and Therapies · 2021
Badanie in vitro na ludzkich liniach komórkowych wykazało, że homogenny polisacharyd Polyporus przeprogramowywał makrofagi w kierunku fenotypu M1, hamując proliferację i migrację komórek raka pęcherza.
Zobacz badanieThe efficacy of Polyporus Umbellatus polysaccharide in treating hepatitis B in China
Wstępne dowodyGuo Z, Zang Y, Zhang L · Progress in Molecular Biology and Translational Science · 2019
Przegląd systematyczny ponad 11 700 chińskich przypadków klinicznych sugerował skuteczność PPS w leczeniu WZW typu B, głównie w połączeniu ze szczepionką lub lekami przeciwwirusowymi.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
Michał NowakDietetyk kliniczny
Michał specjalizuje się w żywieniu metabolicznym, poście przerywanym i suplementacji sportowej.
44 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
dr Piotr ZielińskiEndokrynolog
Piotr recenzuje treści dotyczące hormonów, zdrowia metabolicznego i farmakologii suplementów.
43 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
3.8Poria (Fu Ling)
Grzyb-sklerocjum od wieków obecny w recepturach medycyny chińskiej jako Fu Ling — jako samodzielny suplement ma jednak bardzo skromne, pośrednie dane kliniczne u ludzi.
4.1Maitake (Żagwica listkowata)
Grzyb funkcjonalny znany też jako 'Hen of the Woods', badany głównie pod kątem modulacji odporności (frakcja D) w onkologii oraz wstępnie pod kątem gospodarki węglowodanowej — dowody u zdrowych ludzi wciąż ograniczone.
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
4.3Shiitake (Twardziak japoński)
Grzyb kulinarno-funkcjonalny bogaty w lentinan i beta-glukany, badany klinicznie pod kątem modulacji odporności oraz profilu lipidowego — jeden z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych na rynku.
4.3Boczniak ostrygowaty (Oyster Mushroom, Pleurotus ostreatus)
Jeden z najpopularniejszych grzybów jadalnych w Polsce, zawierający naturalny związek strukturalnie zbliżony do lowastatyny — badany głównie pod kątem wpływu na profil lipidowy i odporność.
4.2Lakownica lśniąca (Reishi)
Grzyb funkcjonalny z ponad 2000-letnią historią w medycynie chińskiej i japońskiej, badany pod kątem modulacji odporności — dowody kliniczne u ludzi są jednak skromne i częściowo sprzeczne.
4.1Pieczarka brazylijska (Agaricus blazei)
Grzyb z brazylijskich lasów badany głównie pod kątem modulacji odporności i wsparcia gospodarki cukrowej — dowody u ludzi są niejednoznaczne i wstępne, mimo dużej popularności suplementu.
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.