Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae, Wood Ear)
Popularny w kuchni azjatyckiej grzyb uszakowaty, rosnący w Polsce głównie na bzie czarnym — od lat 80. XX wieku badany za działanie przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe, istotne dla osób przyjmujących leki rozrzedzające krew.
Liczba badań
2
Bezpieczeństwo
Wymaga ostrożności
Kiedy efekty
Działanie przeciwpłytkowe może być widoczne już po pojedynczej większej porcji i utrzymywać się od kilku do kilkunastu dni.
Koszt miesięczny
ok. 20-40 zł przy stosowaniu kulinarnym; 60-100 zł przy suplementacji ekstraktem
Cena w Polsce
15-30 zł za 100 g suszonego grzyba; 60-120 zł za ekstrakt w kapsułkach (60 szt.)
Dla kogo
Ceny zależą od formy (suszony vs. ekstrakt) i pochodzenia produktu.
Ceny orientacyjne dla polskiego rynku — nie wskazujemy konkretnych sklepów; rzeczywista cena zależy od producenta, formy i miejsca zakupu.
Spis treści
TL;DR
Popularny w kuchni azjatyckiej grzyb uszakowaty, rosnący w Polsce głównie na bzie czarnym — od lat 80. XX wieku badany za działanie przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe, istotne dla osób przyjmujących leki rozrzedzające krew.
- →Zawiera polisacharydy o udokumentowanym w badaniach in vitro i na zwierzętach działaniu przeciwzakrzepowym
- →Źródło błonnika pokarmowego i beta-glukanów wspierających mikrobiotę jelitową
- →Badany pod kątem wspierania prawidłowego profilu lipidowego
| Nazwa łacińska | Auricularia auricula-judae |
|---|---|
| Rodzina | Auriculariaceae (uszakowate) |
| Substancje aktywne | Kwaśne polisacharydy (mannoza, kwas glukuronowy), beta-glukany, melaniny |
| Forma | Suszone owocniki, proszek, ekstrakt w kapsułkach |
| Poziom badań | Wstępny — wyłącznie in vitro i badania laboratoryjne, brak badań klinicznych na ludziach |
| Interakcje | Warfaryna, aspiryna/klopidogrel, heparyna, NLPZ |
| Status | Dostępny jako żywność (grzyb kulinarny) i jako suplement diety |
Zrozum
Opis
Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae), znany też jako ucho bzowe, to galaretowaty grzyb rosnący najczęściej na obumierającym drewnie bzu czarnego. W kuchni azjatyckiej (pod nazwą 'mun' lub 'mu er') od tysięcy lat stanowi ceniony składnik zup, doceniany za chrupko-galaretowatą konsystencję.
Jest jednym z niewielu grzybów kulinarnych, których działanie na organizm ma solidne podłoże biochemiczne wykraczające poza tradycję — od lat 80. XX wieku badacze dokumentują zawarte w nim polisacharydy o realnym wpływie na krzepnięcie krwi.
Realnie ten grzyb 'pomoże' przede wszystkim zdrowym osobom, które chcą włączyć go do diety jako element ogólnego wsparcia krążenia — działanie przeciwzakrzepowe polisacharydów ma solidne podłoże biochemiczne, ale opiera się wyłącznie na badaniach in vitro i laboratoryjnych, bez badań klinicznych na ludziach. Dla osób z zaburzeniami krzepnięcia, przyjmujących warfarynę, aspirynę czy inne leki przeciwzakrzepowe/przeciwpłytkowe, a także planujących zabieg chirurgiczny, grzyb ten — zwłaszcza w większych, pozakulinarnych dawkach — stanowi realne ryzyko nasilenia krwawień, a nie potencjalną korzyść.
Występowanie
Rośnie na obumierającym lub martwym drewnie liściastym; w Polsce niemal wyłącznie na bzie czarnym, rzadziej na innych drzewach liściastych. Gatunek pospolity, owocnikuje od wiosny do jesieni. W Azji uprawiany komercyjnie na dużą skalę.
Mechanizm działania
Głównym obszarem badań są kwaśne polisacharydy bogate w mannozę i kwas glukuronowy, które w badaniach in vitro nasilają zdolność antytrombiny do hamowania trombiny, wydłużając czas krzepnięcia krwi. Grzyb dostarcza też beta-glukanów wspierających mikrobiotę jelitową i związków przeciwutleniających (melaniny).
Mechanistycznie działanie polisacharydów przypomina heparynę: wiążąc się z antytrombiną, wywołują zmianę jej konformacji, która wielokrotnie przyspiesza neutralizowanie trombiny i czynnika Xa przez to białko. Efekt ten obejmuje zarówno szlak wewnątrzpochodny, jak i zewnątrzpochodny krzepnięcia.
Uwolnienie polisacharydów
Podczas przygotowania i trawienia kwaśne polisacharydy bogate w mannozę i kwas glukuronowy uwalniają się z owocnika.
Wiązanie z antytrombiną
Polisacharydy wiążą się z antytrombiną, podobnie jak heparyna, wywołując zmianę jej konformacji.
Nasilone hamowanie trombiny i czynnika Xa
Zmieniona konformacyjnie antytrombina znacznie skuteczniej neutralizuje trombinę i czynnik Xa.
Wydłużenie czasu krzepnięcia
Efektem jest wydłużenie czasu krzepnięcia w obu szlakach — wewnątrz- i zewnątrzpochodnym.
Dowody: wstępne — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Najczęstsze mity
MitTo tylko dodatek smakowy do zup, bez żadnych właściwości zdrowotnych.
FaktBadania od lat 80. XX wieku dokumentują realne działanie polisacharydów tego grzyba na krzepnięcie krwi.
Warianty i formy
Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae, Wood Ear) występuje w kilku formach różniących się biodostępnością i zastosowaniem — wybór formy ma realne znaczenie dla skuteczności suplementacji.
Suszone owocniki
Tradycyjna forma dostępna w sklepach azjatyckich — wymaga namoczenia.
Najlepsze dla: Zastosowania kulinarne
Ekstrakt standaryzowany (kapsułki)
Skoncentrowany ekstrakt polisacharydowy.
Najlepsze dla: Osoby szukające wystandaryzowanej dawki
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Tak — badania in vitro wykazały, że zawarte w nim kwaśne polisacharydy nasilają działanie antytrombiny, wydłużając czas krzepnięcia krwi.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
W formie kulinarnej: 5-15 g suszonego grzyba dziennie; w ekstraktach: 500-1000 mg polisacharydów dziennie
Forma
Suszone owocniki (do namoczenia), proszek, ekstrakt w kapsułkach
Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe, a także planujące zabiegi chirurgiczne, powinny skonsultować spożycie tego grzyba z lekarzem.
Najlepsze pory stosowania
- Jako dodatek do posiłków
Z czym łączyć, a czego unikać
Dobre połączenia
tremella — Oba grzyby galaretowate często łączone kulinarnie
shiitake — Uzupełniające się profile — shiitake wspiera odporność, uszak bzowy wspiera krążenie
Zachowaj ostrożność z
uszak gestowlosy — Jednoczesne, wysokodawkowe stosowanie obu gatunków uszaka razem z lekami przeciwzakrzepowymi może dodatkowo nasilać ryzyko krwawień
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Ogólnie dobrze tolerowany w typowych ilościach kulinarnych
Może nasilać ryzyko krwawień i siniaków, zwłaszcza w większych dawkach
Rzadko: reakcje alergiczne
Przeciwwskazania
Zaburzenia krzepnięcia krwi
Planowany zabieg chirurgiczny lub stomatologiczny w ciągu najbliższych 1-2 tygodni
Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych/przeciwpłytkowych bez nadzoru lekarza
Interakcje
Warfaryna i inni antagoniści witaminy K — potencjalne nasilenie działania przeciwzakrzepowego
Aspiryna, klopidogrel i inne leki przeciwpłytkowe — ryzyko sumowania się efektu
Heparyna i heparyny drobnocząsteczkowe — teoretyczne ryzyko nasilenia działania
NLPZ — dodatkowe obciążenie układu krzepnięcia
Czy warto stosować?
Dla kogo
- Osoby chcące świadomie włączyć grzyby funkcjonalne do diety w formie kulinarnej
- Osoby zainteresowane naturalnym wsparciem krążenia — wyłącznie bez przeciwwskazań i po konsultacji z lekarzem
Nie dla
- Zaburzenia krzepnięcia krwi
- Planowany zabieg chirurgiczny lub stomatologiczny w ciągu najbliższych 1-2 tygodni
- Jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych/przeciwpłytkowych bez nadzoru lekarza
Dowody
Warto wiedzieć
Rośnie głównie na obumierającym drewnie bzu czarnego, stąd polska nazwa.
Badania nad jego działaniem przeciwzakrzepowym sięgają lat 80. XX wieku.
Badania naukowe
Wyizolowany kwaśny polisacharyd hamuje krzepnięcie krwi poprzez nasilanie działania antytrombiny na trombinę.
Yoon SJ i wsp., Thrombosis Research, 2003
The nontoxic mushroom Auricularia auricula contains a polysaccharide with anticoagulant activity mediated by antithrombin
Wstępne dowodyYoon SJ, Yu MA, Pyun YR, Hwang JK, Chu DC, Juneja LR, Mourão PAS · Thrombosis Research · 2003
Badanie in vitro wykazało, że wyizolowany kwaśny polisacharyd hamuje krzepnięcie krwi poprzez nasilanie działania antytrombiny na trombinę.
Zobacz badanieExtraction Optimization, Structural Characterization, and Anticoagulant Activity of Acidic Polysaccharides from Auricularia auricula-judae
Wstępne dowodyBian C, Wang Z, Shi J · Molecules · 2020
Zoptymalizowana ekstrakcja polisacharydów wydłużała czas krzepnięcia krwi zarówno szlakiem wewnątrz-, jak i zewnątrzpochodnym.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
Michał NowakDietetyk kliniczny
Michał specjalizuje się w żywieniu metabolicznym, poście przerywanym i suplementacji sportowej.
44 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
dr Piotr ZielińskiEndokrynolog
Piotr recenzuje treści dotyczące hormonów, zdrowia metabolicznego i farmakologii suplementów.
43 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
4.1Uszak gęstowłosy (Auricularia polytricha, Black Fungus / Mu Er)
Czarny grzyb 'mu er', filar kuchni chińskiej — od 1980 roku, gdy opisano go w New England Journal of Medicine, znany z silnego wpływu na agregację płytek krwi.
4.3Tremella (Grzyb śnieżny)
Galaretowaty grzyb modny w kosmetyce jako 'wegańska alternatywa dla kwasu hialuronowego' — realne badania kliniczne na ludziach dotyczą jednak głównie suplementacji doustnej i innych punktów końcowych niż nawilżenie skóry.
4.3Shiitake (Twardziak japoński)
Grzyb kulinarno-funkcjonalny bogaty w lentinan i beta-glukany, badany klinicznie pod kątem modulacji odporności oraz profilu lipidowego — jeden z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych na rynku.
4.4Soplówka jeżowata (Lion's Mane)
Grzyb funkcjonalny badany pod kątem wpływu na czynnik wzrostu nerwów (NGF) i funkcje poznawcze — dowody u ludzi wciąż wstępne.
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
4.3Antrodia camphorata (Niu Chang Zhi)
Endemiczny dla Tajwanu grzyb rosnący wyłącznie na zagrożonym drzewie kamforowym, tradycyjnie stosowany na wątrobę — jedno z niewielu badań RCT na ludziach pokazuje obiecującą, choć skromną poprawę enzymów wątrobowych.
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.