Rozszczepka pospolita (Split Gill, Schizophyllan)
Jeden z najpospolitszych grzybów na Ziemi, którego polisacharyd (SPG) jest w Japonii zarejestrowanym lekiem wstrzykiwanym jako dodatek do radioterapii raka szyjki macicy. W Polsce i UE nie jest ani zarejestrowanym lekiem, ani suplementem diety.
Spis treści
TL;DR
Jeden z najpospolitszych grzybów na Ziemi, którego polisacharyd (SPG) jest w Japonii zarejestrowanym lekiem wstrzykiwanym jako dodatek do radioterapii raka szyjki macicy. W Polsce i UE nie jest ani zarejestrowanym lekiem, ani suplementem diety.
- →W randomizowanych badaniach klinicznych w Japonii dodanie SPG do radioterapii wydłużało czas do nawrotu i przeżycie u pacjentek z rakiem szyjki macicy w stadium II
- →Wieloośrodkowe RCT (292 pacjentki) wykazało wyższy odsetek całkowitych odpowiedzi na leczenie przy radioterapii + SPG
- →Obserwowano istotnie szybszą regenerację liczby limfocytów po radioterapii w grupie otrzymującej SPG
| Nazwa łacińska | Schizophyllum commune |
|---|---|
| Rodzina | Rozszczepkowate (Schizophyllaceae) |
| Substancje aktywne | SPG / schizofiran (sizofiran) — beta-(1→3)-D-glukan z rozgałęzieniami beta-(1→6) |
| Forma | Wyłącznie lek do iniekcji domięśniowych (Japonia) — brak formy doustnej |
| Poziom badań | Umiarkowany dla leku iniekcyjnego w onkologii; zerowy dla formy doustnej |
| Interakcje | Leki immunosupresyjne — potencjalny antagonizm działania |
| Status | Zarejestrowany lek onkologiczny w Japonii; niedostępny jako lek lub suplement w Polsce i UE |
Zrozum
Opis
Rozszczepka pospolita (Schizophyllum commune) to kosmopolityczny grzyb, uznawany za jeden z najszerzej rozprzestrzenionych gatunków grzybów na świecie. Rośnie na martwym i obumierającym drewnie, tworząc małe (1–4 cm), wachlarzowate owocniki o charakterystycznych, podłużnie 'rozszczepionych' blaszkach. W Polsce uznawana jest za grzyb niejadalny, jednak w Meksyku, Indiach i Malezji bywa tradycyjnie spożywana.
Naukowe znaczenie rozszczepki wiąże się niemal wyłącznie z wyizolowanym z jej grzybni polisacharydem SPG (schizofiran, Sonifilan). Od lat 80. XX wieku jest to w Japonii zarejestrowany lek onkologiczny podawany w iniekcjach, równolegle z radioterapią raka szyjki macicy. SPG nigdy nie istniał jako preparat doustny i nie jest zarejestrowanym lekiem w Polsce ani UE — nie funkcjonuje też na zachodnim rynku jako suplement diety.
Mówiąc wprost: dla przeciętnego czytelnika szukającego suplementu 'na odporność' rozszczepka pospolita nie ma dziś żadnego praktycznego zastosowania — jedyne dowody kliniczne dotyczą zarejestrowanego w Japonii leku iniekcyjnego, podawanego wyłącznie w warunkach szpitalnych jako dodatek do radioterapii i tylko pod nadzorem onkologa. Nie istnieje żadna forma doustna badana klinicznie ani dostępna legalnie w Polsce czy UE, więc kupno czegokolwiek sprzedawanego pod tą nazwą jako suplement diety nie ma oparcia w cytowanych badaniach.
Występowanie
Schizophyllum commune to jeden z najszerzej rozpowszechnionych grzybów na świecie. Rozwija się jako grzyb saprotroficzny na martwym i obumierającym drewnie liściastym. W Polsce jest pospolity, ale uznawany za niejadalny; w Meksyku, Indiach i Malezji bywa tradycyjnie spożywany.
Historia stosowania
Historia rozszczepki jako źródła substancji leczniczej jest wyłącznie nowoczesna i farmaceutyczna: SPG wyizolowano z grzybni, a od lat 80. XX wieku jest zarejestrowanym w Japonii lekiem onkologicznym stosowanym jako dodatek do radioterapii.
Mechanizm działania
SPG to silnie rozgałęziony beta-(1→3)-D-glukan, który aktywuje receptory rozpoznające wzorce (m.in. dektynę-1) na makrofagach, komórkach NK i limfocytach T, nasilając produkcję cytokin oraz wspierając odbudowę liczby limfocytów osłabionych radioterapią. W badaniach klinicznych efekt obserwowano wyłącznie jako uzupełnienie radioterapii.
SPG wiąże się z receptorem dektyny-1 poprzez potrójną helisę łańcucha beta-(1→3)-glukanowego z bocznymi rozgałęzieniami beta-(1→6), co odróżnia go strukturalnie od prostszych beta-glukanów — ta konformacja przestrzenna jest uznawana za kluczową dla jego silnej immunostymulującej aktywności. Ponieważ związek podawano wyłącznie domięśniowo, nie ma danych o tym, czy postać doustna zachowałaby porównywalną aktywność biologiczną.
Rozpoznanie przez receptor dektyny-1
Silnie rozgałęziony łańcuch beta-(1→3)-D-glukanu SPG wiąże się z receptorami rozpoznającymi wzorce na makrofagach, komórkach NK i limfocytach T.
Aktywacja produkcji cytokin
Pobudzenie tych receptorów nasila wydzielanie cytokin prozapalnych i immunostymulujących.
Wsparcie regeneracji układu odpornościowego
W badaniach klinicznych SPG przyspieszał odbudowę liczby limfocytów osłabionych radioterapią.
Efekt kliniczny wyłącznie jako dodatek do radioterapii
Wszystkie obserwowane korzyści odnotowano jedynie w skojarzeniu z napromienianiem, nigdy jako terapia samodzielna.
Dowody: umiarkowane — na podstawie 2 badania naukowych w tej bazie.
Korzyści
Warianty i formy
Rozszczepka pospolita (Split Gill, Schizophyllan) występuje w kilku formach różniących się biodostępnością i zastosowaniem — wybór formy ma realne znaczenie dla skuteczności suplementacji.
Sonifilan / sizofiran (lek iniekcyjny)
Zarejestrowany w Japonii lek onkologiczny podawany domięśniowo — niedostępny w Polsce ani UE.
Najlepsze dla: Nie dotyczy rynku polskiego
Praktyka
Najczęściej zadawane pytania
Nie. Jedyna klinicznie zbadana forma to zarejestrowany w Japonii lek iniekcyjny, niedostępny w Polsce ani UE.
Dawkowanie i pory stosowania
Typowa dawka
Nie istnieje ustalona dawka doustna. SPG podawano w iniekcjach domięśniowych wyłącznie w warunkach szpitalnych w Japonii
Forma
Lek do iniekcji — nie istnieje forma doustna badana klinicznie ani sprzedawana jako suplement w Polsce lub UE
Dawkowanie ma charakter informacyjny i odzwierciedla zakresy stosowane w cytowanych badaniach — nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Rozszczepka pospolita nie występuje w Polsce jako suplement diety.
Najlepsze pory stosowania
- Nie dotyczy — brak formy doustnej stosowanej samodzielnie przez konsumentów
Bezpieczeństwo
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Możliwe skutki uboczne
Dostępne dane pochodzą z badań nad lekiem iniekcyjnym, nie z jakiegokolwiek suplementu doustnego
W dużym badaniu klinicznym działania niepożądane odnotowano u ok. 5% pacjentek — najczęściej gorączka i odczyny w miejscu wstrzyknięcia
Przeciwwskazania
Choroby autoimmunologiczne
Ciąża i karmienie piersią
Nie dotyczy samodzielnego stosowania poza nadzorem onkologicznym
Interakcje
Leki immunosupresyjne — potencjalny antagonizm działania
Czy warto stosować?
Dla kogo
- W randomizowanych badaniach klinicznych w Japonii dodanie SPG do radioterapii wydłużało czas do nawrotu i przeżycie u pacjentek z rakiem szyjki macicy w stadium II
- Wieloośrodkowe RCT (292 pacjentki) wykazało wyższy odsetek całkowitych odpowiedzi na leczenie przy radioterapii + SPG
- Obserwowano istotnie szybszą regenerację liczby limfocytów po radioterapii w grupie otrzymującej SPG
Nie dla
- Choroby autoimmunologiczne
- Ciąża i karmienie piersią
- Nie dotyczy samodzielnego stosowania poza nadzorem onkologicznym
Dowody
Warto wiedzieć
Opisano u niej ponad 23 000 różnych typów kojarzeniowych ('płci').
To jeden z najpospolitszych grzybów na Ziemi, mimo to jej polisacharyd nigdy nie trafił na zachodni rynek suplementów.
Badania naukowe
Wieloośrodkowe randomizowane badanie na 292 pacjentkach z rakiem szyjki macicy wykazało istotnie wyższy odsetek całkowitych odpowiedzi na leczenie oraz szybszą regenerację liczby limfocytów w grupie otrzymującej SPG w skojarzeniu z radioterapią.
Noda K. i wsp., Japanese Journal of Clinical Oncology, 1992
Clinical evaluation of schizophyllan combined with irradiation in patients with cervical cancer: A randomized controlled study
Umiarkowane dowodyOkamura K, et al. · Cancer · 1986
Randomizowane badanie na 220 pacjentkach z rakiem szyjki macicy — czas przeżycia w grupie SPG był istotnie dłuższy w stadium II.
Zobacz badanieClinical effect of sizofiran combined with irradiation in cervical cancer patients: a randomized controlled study
Umiarkowane dowodyNoda K, et al. · Japanese Journal of Clinical Oncology · 1992
Wieloośrodkowe RCT na 292 pacjentkach wykazało istotnie wyższy odsetek całkowitych odpowiedzi na leczenie oraz szybszą regenerację limfocytów w grupie SPG.
Zobacz badanieŹródła i bibliografia
Cytowania mają charakter przykładowy dla wersji demonstracyjnej i wymagają pełnej weryfikacji bibliograficznej przez zespół redakcyjny przed publikacją produkcyjną.
Porównaj z podobnymi
O autorach tego wpisu
Autor
dr Piotr ZielińskiEndokrynolog
Piotr recenzuje treści dotyczące hormonów, zdrowia metabolicznego i farmakologii suplementów.
43 publikacji na tej stronie
Weryfikacja merytoryczna
dr Anna KowalczykRedaktor naczelna, biologia molekularna
Anna nadzoruje proces redakcyjny i weryfikację naukową wszystkich publikacji w bazie wiedzy. Wcześniej prowadziła badania nad autofagią i biologią mitochondriów.
24 publikacji na tej stronie
Powiązane wpisy
4.5Wrośniak różnobarwny (Turkey Tail)
Grzyb będący źródłem PSK i PSP — jedynych polisacharydów grzybowych zarejestrowanych w Japonii jako lek wspomagający chemioterapię. Jedne z najsolidniejszych dowodów klinicznych wśród grzybów funkcjonalnych, ale to NIE jest samodzielna terapia przeciwnowotworowa.
3.8Poria (Fu Ling)
Grzyb-sklerocjum od wieków obecny w recepturach medycyny chińskiej jako Fu Ling — jako samodzielny suplement ma jednak bardzo skromne, pośrednie dane kliniczne u ludzi.
4.1Mesima (Phellinus linteus)
Grzyb nadrzewny z Korei i Japonii, sprzedawany komercyjnie jako Mesima — jeden z niewielu grzybów funkcjonalnych z realnymi, randomizowanymi badaniami klinicznymi na ludziach oceniającymi wpływ na odporność, nie tylko dane in vitro.
4.3Shiitake (Twardziak japoński)
Grzyb kulinarno-funkcjonalny bogaty w lentinan i beta-glukany, badany klinicznie pod kątem modulacji odporności oraz profilu lipidowego — jeden z najlepiej przebadanych grzybów funkcjonalnych na rynku.
4.3Boczniak ostrygowaty (Oyster Mushroom, Pleurotus ostreatus)
Jeden z najpopularniejszych grzybów jadalnych w Polsce, zawierający naturalny związek strukturalnie zbliżony do lowastatyny — badany głównie pod kątem wpływu na profil lipidowy i odporność.
4.2Lakownica lśniąca (Reishi)
Grzyb funkcjonalny z ponad 2000-letnią historią w medycynie chińskiej i japońskiej, badany pod kątem modulacji odporności — dowody kliniczne u ludzi są jednak skromne i częściowo sprzeczne.
4.1Pieczarka brazylijska (Agaricus blazei)
Grzyb z brazylijskich lasów badany głównie pod kątem modulacji odporności i wsparcia gospodarki cukrowej — dowody u ludzi są niejednoznaczne i wstępne, mimo dużej popularności suplementu.
Komentarze (2)
- KW
Kasia W. 2 tygodnie temu
Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.
- MT
Marek T. miesiąc temu
Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.