Blog
Aktualności, badania i poradniki
756 artykułów od redakcji VitMode.
PoradnikiGrzybica stóp: leczenie i jak zapobiegać nawrotom
Grzybica stóp (tinea pedis) to jedna z najczęstszych grzybic skóry, wywoływana przez dermatofity, głównie Trichophyton rubrum i T. interdigitale. W postaci powierzchownej zwykle wystarcza miejscowy lek przeciwgrzybiczy stosowany od 1 do 6 tygodni, a przegląd Cochrane obejmujący 67 badań pokazuje, że allyloaminy (terbinafina) leczą nieco skuteczniej niż azole. Problemem są nawroty: wracają, bo źródłem ponownego zakażenia są paznokcie, buty i otoczenie, a leczenie bywa przerywane zbyt wcześnie. Wyjaśniamy, jak rozpoznać grzybicę, jak działają leki, kiedy potrzebne są tabletki i jak zmniejszyć ryzyko nawrotu, w tym u osób z cukrzycą.
VMRedakcja VitMode — Badania i biomarkery12 min
22 października 2026
PoradnikiTendinopatia ścięgna Achillesa: leczenie i ćwiczenia ekscentryczne oraz obciążeniowe
Ból ścięgna Achillesa u biegacza czy osoby aktywnej to najczęściej tendinopatia — przeciążeniowa choroba samego ścięgna, a nie „zapalenie”, które mija po tygodniu odpoczynku. Najlepiej udokumentowaną metodą leczenia jest progresywne obciążanie łydki: zarówno klasyczne ćwiczenia ekscentryczne, jak i ciężki trening powolny (HSR) dają w badaniu randomizowanym równie dobre, trwałe wyniki. Wyjaśniamy, jak wygląda taki program, ile trwa, czemu długotrwałe leki przeciwbólowe i zastrzyki nie rozwiązują problemu oraz jak bezpiecznie wrócić do biegania.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening13 min
22 października 2026
PoradnikiKolano biegacza (ból rzepkowo-udowy): przyczyny i rehabilitacja
Ból z przodu kolana, który nasila się przy schodzeniu ze schodów, przysiadach i długim siedzeniu, to najczęściej zespół bólowy rzepkowo-udowy (PFPS), potocznie „kolano biegacza”. Nie jest to „starcie chrząstki”, tylko przeciążenie stawu rzepkowo-udowego, które w badaniach najlepiej odpowiada na ćwiczenia wzmacniające biodro i kolano połączone z mądrym dawkowaniem obciążeń. Wyjaśniamy, skąd bierze się ból, co mówi konsensus ekspertów o ćwiczeniach, tapingu, wkładkach i zmianie techniki biegu oraz kiedy trzeba iść do lekarza.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening13 min
22 października 2026
PoradnikiZespół pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS): ból na zewnątrz kolana u biegaczy
Kłujący ból po zewnętrznej stronie kolana, który pojawia się po określonym dystansie biegu i zmusza do zatrzymania się, to klasyczny obraz zespołu pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS) — jednej z najczęstszych kontuzji biegaczy. Dawna teoria „tarcia” pasma o kość udową jest dziś kwestionowana na rzecz ucisku tkanki tłuszczowej pod pasmem, a w leczeniu najlepiej udokumentowane jest wzmacnianie odwodzicieli biodra i modyfikacja treningu. Wyjaśniamy, skąd bierze się ból, co mówią badania o ćwiczeniach i kiedy rozważa się inne metody, w tym operację.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening12 min
22 października 2026
PoradnikiŁokieć golfisty: przyczyny i leczenie bólu po wewnętrznej stronie łokcia
Łokieć golfisty (entezopatia przyśrodkowego nadkłykcia kości ramiennej) to ból po wewnętrznej stronie łokcia, który nasila się przy zginaniu nadgarstka, chwytaniu i obracaniu przedramienia dłonią do dołu. Dotyka nie tylko golfistów — także osoby trenujące siłowo, rzucające, pracujące manualnie i wiele osób siedzących przy komputerze. Jest rzadszy od łokcia tenisisty, a dowody na jego leczenie są skromniejsze: ćwiczenia obciążeniowe są najlepiej uzasadnione, natomiast zastrzyk sterydowy daje tylko krótkotrwałą ulgę. Wyjaśniamy mechanizm, leczenie i kiedy ból łokcia wymaga diagnostyki.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening12 min
22 października 2026
PoradnikiBól barku i stożek rotatorów: leczenie zachowawcze czy operacja?
Ból barku nasilający się przy unoszeniu ręki i w nocy to najczęściej problem stożka rotatorów — grupy mięśni i ścięgien stabilizujących staw ramienny. Duże, pozorowane operacjami badania wykazały, że artroskopowe „odbarczenie” przestrzeni podbarkowej nie daje korzyści ponad pozorowany zabieg ani ponad ćwiczenia, a w przypadku pełnościennych uszkodzeń ścięgien decyzja jest bardziej złożona. Wyjaśniamy, co mówią badania randomizowane, kiedy zaczynać od ćwiczeń, kiedy rozważać operację i jakie objawy wymagają pilnej konsultacji.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening13 min
22 października 2026
PoradnikiTętno spoczynkowe: norma, co je obniża i związek z długowiecznością
Tętno spoczynkowe to jedna z najprostszych liczb, jakie pokazuje zegarek, i jedna z najlepiej przebadanych w epidemiologii. Metaanaliza 46 badań kohortowych pokazuje, że wyższe tętno spoczynkowe wiąże się z wyższą śmiertelnością, ale analizy genetyczne sugerują, że to raczej marker kondycji i zdrowia niż bezpośrednia przyczyna. Wyjaśniamy, jaka jest norma, od czego zależy ta liczba, co ją obniża w praktyce, jak poprawnie ją mierzyć i na ile ufać zegarkowi.
VMRedakcja VitMode — Serce i układ krążenia12 min
22 października 2026
PoradnikiNiskie HRV: przyczyny i co realnie możesz poprawić
Niskie HRV na zegarku budzi niepokój, ale pojedyncza liczba niewiele znaczy bez kontekstu. Wyjaśniamy, od czego zależy zmienność rytmu serca (wiek, genetyka, sprawność, sen, alkohol, choroba), czym różni się wynik dzienny od trendu, jak duże są różnice między ludźmi i które interwencje mają potwierdzenie w badaniach: trening wytrzymałościowy, sen, redukcja masy ciała, oddychanie rezonansowe. Pokazujemy też, czego nie warto robić: porównywać się z innymi i gonić za liczbą kosztem odpoczynku.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening12 min
22 października 2026
PoradnikiWolne tętno u sportowców (bradykardia): kiedy to norma, a kiedy objaw
Tętno 40 uderzeń na minutę w spoczynku u biegacza czy kolarza zwykle nie jest chorobą, tylko efektem treningu. W kohorcie 465 sportowców wytrzymałościowych 38% miało na Holterze minimum tętna 40/min lub mniej, a pauzy trwające co najmniej 2 sekundy wystąpiły u 25% i były dobrze tolerowane. Wyjaśniamy, skąd bierze się bradykardia sportowa, czym różni się od choroby węzła zatokowego lub bloku przedsionkowo-komorowego, jakie objawy są sygnałem alarmowym i jakie badania warto zrobić.
VMRedakcja VitMode — Serce i układ krążenia12 min
22 października 2026
PoradnikiKołatanie serca: przyczyny i kiedy do lekarza
Kołatanie serca to subiektywne odczucie szybkiego, mocnego lub nieregularnego bicia serca. W klasycznym badaniu 190 pacjentów przyczynę kołatania ustalono u 84%: kardiologiczną u 43%, psychiatryczną (lęk, napady paniki) u 31%, a rokowanie było na ogół dobre. Wyjaśniamy, co najczęściej wywołuje kołatanie (kofeina, alkohol, stres, tarczyca, niedokrwistość, arytmie), kiedy to sygnał alarmowy, jakie badania wykonać (EKG, Holter, rejestrator zdarzeń) i na ile pomocny jest zegarek z EKG.
VMRedakcja VitMode — Serce i układ krążenia13 min
22 października 2026
PoradnikiEkstrasystolie (dodatkowe pobudzenia serca): kiedy są niegroźne
Ekstrasystolie, czyli przedwczesne dodatkowe pobudzenia serca, występują u większości ludzi i bardzo często są niegroźne. O ich znaczeniu decyduje przede wszystkim obciążenie arytmią (odsetek uderzeń serca), obecność choroby strukturalnej serca i objawy. W badaniu 174 pacjentów obciążenie komorowymi pobudzeniami powyżej 24% najlepiej oddzielało osoby z pogorszoną funkcją lewej komory, a najniższe obciążenie powodujące odwracalną kardiomiopatię wyniosło 10%. Wyjaśniamy, kiedy ekstrasystolie wymagają badań, jakie badania wykonać i jak się je leczy.
VMRedakcja VitMode — Serce i układ krążenia13 min
22 października 2026
PoradnikiNietolerancja fruktozy: objawy, test oddechowy i co robić po wyniku
Wzdęcia, gazy i biegunka po owocach, soku jabłkowym czy miodzie często kończą się hasłem 'nietolerancja fruktozy'. Za tym określeniem kryją się jednak dwa zupełnie różne zjawiska: powszechna, zwykle łagodna malabsorpcja fruktozy w jelicie cienkim oraz wyjątkowo rzadka, genetyczna i potencjalnie groźna dziedziczna nietolerancja fruktozy. Wyjaśniamy, czym się różnią, jak działa wodorowy test oddechowy z fruktozą (i dlaczego jego wynik trzeba czytać ostrożnie), co mówią badania o skuteczności diety i kiedy objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.
VMRedakcja VitMode — Badania i biomarkery12 min
22 października 2026
PoradnikiKalprotektyna w kale: normy, podwyższony wynik i czy to IBS, czy zapalenie jelit
Badanie kalprotektyny w kale to jeden z najprostszych sposobów, by odróżnić zespół jelita drażliwego od choroby zapalnej jelit bez natychmiastowej kolonoskopii. Metaanaliza 17 badań (1956 pacjentów) pokazuje czułość ok. 86% i swoistość ok. 92%, ale także to, że przy rzadkiej chorobie wynik dodatni często okazuje się fałszywym alarmem. Wyjaśniamy, co dokładnie mierzy kalprotektyna, jak czytać progi (50, 100, 200 µg/g), jak leki takie jak IPP i NLPZ zawyżają wynik, czym kalprotektyna różni się od testu FIT i kiedy wynik powinien prowadzić do kolonoskopii.
VMRedakcja VitMode — Badania i biomarkery12 min
22 października 2026
PoradnikiWzdęcia po jedzeniu: przyczyny i jak je diagnozować krok po kroku
Wzdęcia po jedzeniu należą do najczęstszych dolegliwości trawiennych, a mimo to rzadko wynikają po prostu z 'nadmiaru gazów'. Badania pokazują, że u wielu osób ilość gazu w jelitach jest prawidłowa, natomiast gorzej jest on transportowany i znoszony, a jelito reaguje nadwrażliwością. Wyjaśniamy różnicę między uczuciem wzdęcia a widocznym rozdęciem brzucha, wskazujemy najczęstsze przyczyny (zespół jelita drażliwego, nietolerancje węglowodanów, celiakia, zaparcia, SIBO) i pokazujemy, w jakiej kolejności diagnozować objawy, aby nie robić niepotrzebnych badań ani nie przeoczyć niczego groźnego.
VMRedakcja VitMode — Sen i neurobiologia13 min
22 października 2026
PoradnikiPrzewlekła biegunka: przyczyny i które badania wykonać krok po kroku
Biegunka trwająca dłużej niż 4 tygodnie dotyczy około 6-7% dorosłych, a ponad 90% przypadków ma przyczynę niezakaźną. Najczęściej jest to zespół jelita drażliwego z biegunką lub biegunka czynnościowa, ale u części osób kryje się za nią celiakia, biegunka z kwasów żółciowych, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki lub choroba zapalna jelit. Wyjaśniamy, jak odróżnić biegunkę wodnistą, tłuszczową i zapalną, które badania warto wykonać najpierw (celiakia, kalprotektyna, morfologia, CRP), kiedy potrzebna jest kolonoskopia z wycinkami oraz jakie objawy alarmowe wymagają pilnej diagnostyki.
VMRedakcja VitMode — Badania i biomarkery13 min
22 października 2026
PoradnikiWodorowy test oddechowy (SIBO, laktoza, fruktoza): jak się przygotować i jak czytać wynik
Wodorowy test oddechowy jest używany do wykrywania nietolerancji laktozy i fruktozy oraz przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO), ale jego wynik zależy od przygotowania pacjenta i protokołu laboratorium bardziej, niż większość osób zakłada. Zgodnie z europejskimi wytycznymi z 2022 roku test należy odłożyć co najmniej 4 tygodnie po antybiotyku, zachować 8 godzin na czczo i unikać dzień wcześniej pokarmów fermentujących. Wyjaśniamy, jak wygląda przygotowanie krok po kroku, czym różnią się testy z laktozą, fruktozą, glukozą i laktulozą, jak czytać próg 20 ppm i dlaczego diagnostyka SIBO oddechowo budzi kontrowersje.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening13 min
22 października 2026
PoradnikiDieta ketogeniczna a wysoki cholesterol LDL: czy to groźne?
U części osób na diecie ketogenicznej cholesterol LDL rośnie o kilkadziesiąt, a czasem o kilkaset mg/dl — i to właśnie u szczupłych, zdrowych metabolicznie osób, które dietę wybrały dla zdrowia. Środowisko biohackerskie opisuje to jako fenotyp 'lean mass hyper-responder' i często zapewnia, że wysoki LDL w tym układzie jest nieszkodliwy. Sprawdzamy, co naprawdę pokazują badania: metaanalizę badań randomizowanych, jedyne dostępne dane obrazowe tętnic i przeglądy kliniczne — oraz które pomiary (ApoB, Lp(a), wapń w tętnicach wieńcowych) mają sens, zanim zdecydujesz, czy dietę zmodyfikować.
VMRedakcja VitMode — Serce i układ krążenia13 min
21 października 2026
PoradnikiNiski HDL: przyczyny, czy to groźne i co robić
Niski HDL to jeden z najczęstszych 'czerwonych' wyników w lipidogramie, a jednocześnie jeden z najbardziej niezrozumianych. Najczęściej nie jest samodzielną chorobą, ale objawem czegoś innego: insulinooporności, wysokich trójglicerydów, braku ruchu albo palenia. Co ważne, wiele dużych badań pokazało, że sztuczne podnoszenie HDL lekami nie zmniejszało ryzyka zawału, więc cel leczenia nie powinien brzmieć 'podnieść HDL'. Wyjaśniamy, skąd bierze się niski HDL, co ten wynik naprawdę mówi o ryzyku i które zmiany stylu życia mają sens.
VMRedakcja VitMode — Serce i układ krążenia12 min
21 października 2026
PoradnikiLDL czy ApoB: który wynik lepiej przewiduje ryzyko sercowo-naczyniowe?
LDL-C mierzy ilość cholesterolu w cząstkach LDL, a ApoB liczy same cząstki, które mogą wnikać w ścianę tętnicy. Zwykle oba wyniki idą w parze, ale u części osób, zwłaszcza z insulinoopornością, wysokimi trójglicerydami lub bardzo niskim LDL, rozjeżdżają się nawet o kilkadziesiąt procent. Sprawdzamy, co mówią duże badania kohortowe, genetyczne (randomizacja mendlowska) i wytyczne ESC/EAS 2019, kiedy warto zlecić ApoB i dlaczego nie wszyscy badacze są zgodni, że ApoB zawsze wygrywa z LDL-C i non-HDL.
VMRedakcja VitMode — Żywienie, suplementy i trening12 min
21 października 2026
PoradnikiPodwyższone Lp(a): co to znaczy i co zrobić
Lipoproteina(a), czyli Lp(a), to cząstka podobna do LDL, której poziom jest w ogromnej mierze zapisany w genach i niemal nie zmienia się w ciągu życia. Podwyższone Lp(a) (powyżej 50 mg/dl, czyli około 125 nmol/l) dotyczy około co piątej osoby i zwiększa ryzyko zawału, udaru i zwężenia zastawki aortalnej. Dieta i ruch prawie go nie obniżają, a leki specyficzne dla Lp(a) dopiero przechodzą badania; w październiku 2026 r. ogłoszono, że pierwszy duży lek, pelacarsen, obniżył Lp(a), ale nie zmniejszył liczby zdarzeń sercowo-naczyniowych. Wyjaśniamy, jak czytać wynik, co naprawdę można zrobić i dlaczego sednem jest agresywna kontrola LDL i ApoB.
VMRedakcja VitMode — Serce i układ krążenia12 min
21 października 2026
PoradnikiHipercholesterolemia rodzinna: objawy, diagnostyka i leczenie
Hipercholesterolemia rodzinna (FH) to jedna z najczęstszych chorób genetycznych: dotyczy mniej więcej 1 na 250-300 osób, a przez całe życie powoduje bardzo wysokie stężenie cholesterolu LDL. Przez lata przebiega bez objawów, więc pierwszym sygnałem bywa przedwczesny zawał u rodzica albo wynik lipidogramu powyżej 190 mg/dl. Wyjaśniamy, jak rozpoznaje się FH (skala Dutch Lipid Clinic Network, badanie genów LDLR, APOB, PCSK9), dlaczego tak ważne jest przebadanie krewnych, jak leczy się dorosłych i dzieci oraz co z ciążą.
VMRedakcja VitMode — Badania i biomarkery13 min
21 października 2026
PoradnikiWysokie płytki krwi (trombocytoza): przyczyny i kiedy się martwić
Wynik płytek powyżej 450 G/l w morfologii budzi niepokój, ale w ponad 80% przypadków trombocytoza jest reaktywna, czyli wtórna do innego procesu: infekcji, stanu zapalnego, niedoboru żelaza, urazu lub operacji. Rzadziej za wysokimi płytkami stoi choroba szpiku (nadpłytkowość samoistna z mutacją JAK2, CALR lub MPL). Wyjaśniamy, jak odróżnić jedno od drugiego, jakie badania wykonać po kolei i kiedy zgłosić się do hematologa.
VMRedakcja VitMode — Badania i biomarkery12 min
21 października 2026
PoradnikiNiskie płytki krwi (trombocytopenia): przyczyny i objawy
Płytki poniżej 150 G/l w morfologii to trombocytopenia, ale sam wynik jeszcze nic nie rozstrzyga: bywa artefaktem laboratoryjnym (zlepianie się płytek w probówce z EDTA), objawem łagodnej małopłytkowości ciążowej albo sygnałem małopłytkowości immunologicznej (ITP), choroby wątroby, działania leku lub niedoboru witamin. Wyjaśniamy, jakie progi mają znaczenie dla ryzyka krwawień, jak wygląda diagnostyka krok po kroku i które objawy wymagają pilnej pomocy.
VMRedakcja VitMode — Badania i biomarkery12 min
21 października 2026
PoradnikiWysokie eozynofile: przyczyny (alergia, pasożyty i nie tylko)
Podwyższone eozynofile w morfologii (powyżej 0,5 G/l) najczęściej wynikają z alergii, astmy lub atopowego zapalenia skóry, ale mogą też wskazywać na reakcję na lek, zakażenie pasożytnicze, chorobę przełyku, chorobę autoimmunologiczną lub, rzadko, chorobę krwi. Wyjaśniamy różnicę między wynikiem względnym (%) i bezwzględnym (G/l), progi nasilenia, kolejność badań oraz objawy, które wymagają pilnej konsultacji.
VMRedakcja VitMode — Zdrowie psychiczne12 min
21 października 2026