VitMode

Kreatyna monohydrat czy HCL? Czy droższe formy mają sens

Monohydrat, HCL, jabłczan, buforowana kreatyna — półka z suplementami oferuje coraz więcej opcji w coraz wyższych cenach. Sprawdzamy, czy nowsze formy faktycznie przebijają najstarszy, najlepiej przebadany monohydrat.

PZdr Piotr Zieliński18 sierpnia 20269 min czytania
Spis treści

Monohydrat jako punkt odniesienia

Kreatyny monohydrat jest badana od ponad trzech dekad i pozostaje najlepiej przebadaną formą tego suplementu na świecie — to właśnie względem niej powinny być oceniane wszystkie nowsze, droższe warianty, a nie odwrotnie. Poniżej sprawdzamy po kolei trzy najczęściej reklamowane alternatywy — HCL, jabłczan i formę buforowaną — i konfrontujemy ich marketingowe obietnice z tym, co faktycznie pokazują badania.

Analysis of the efficacy, safety, and regulatory status of novel forms of creatine

Silne dowody

Jäger R, Purpura M, Shao A, Inoue T, Kreider RB · Amino Acids · 2011

Przegląd porównujący nowsze formy kreatyny (m.in. HCL, buforowaną, jabłczan) z monohydratem, wskazujący, że żadna z alternatywnych form nie wykazała przewagi nad monohydratem pod względem skuteczności, a część twierdzeń marketingowych o nowszych formach nie ma solidnego poparcia naukowego.

Zobacz badanie

Tabela: porównanie form kreatyny

FormaDowody skutecznościCena względem monohydratuRealna przewaga
MonohydratBardzo silne, dziesiątki lat badańNajniższaPunkt odniesienia
HCL (chlorowodorek)Ograniczone, głównie marketingoweWyższaBrak potwierdzonej przewagi
Jabłczan kreatynyOgraniczoneWyższaBrak jednoznacznej przewagi
Buforowana (Kre-Alkalyn)OgraniczoneZnacznie wyższaBrak potwierdzonej przewagi

Kreatyna monohydrat a alternatywne formy

HCL (chlorowodorek kreatyny): obietnica mniejszej dawki

Kreatyna HCL to połączenie kreatyny z kwasem solnym, reklamowane głównie pod hasłem wyższej rozpuszczalności i rzekomej możliwości stosowania mniejszych dawek. Producenci powołują się na to, że HCL rozpuszcza się w wodzie znacznie lepiej niż monohydrat — co jest prawdą, ale, jak tłumaczymy w kolejnej sekcji, nie przekłada się automatycznie na lepsze wchłanianie w organizmie.

Jabłczan kreatyny: połączenie z kwasem jabłkowym

Jabłczan kreatyny łączy kreatynę z kwasem jabłkowym, uczestniczącym w cyklu Krebsa — stąd marketingowe twierdzenia o 'dodatkowym wsparciu energetycznym' ponad sam efekt kreatyny. Dostępne badania nie wykazały jednak, by ta forma dawała istotnie lepsze rezultaty siłowe czy wytrzymałościowe niż standardowy monohydrat w porównywalnej dawce kreatyny.

Nauka o zdrowiu prosto na Twoją skrzynkę

Raz w tygodniu — bez spamu, bez marketingowego szumu.

Kreatyna buforowana (Kre-Alkalyn): najdroższa, ale bez przewagi

Forma buforowana reklamowana jest jako rozwiązanie problemu, który — zgodnie z dostępnymi badaniami — w praktyce nie istnieje: rzekomej degradacji monohydratu w kwaśnym środowisku żołądka do nieaktywnej kreatyniny. Monohydrat jest w rzeczywistości stabilny w warunkach fizjologicznych żołądka, a badania porównawcze nie wykazały przewagi formy buforowanej mimo znacznie wyższej ceny — to jeden z wyraźniejszych przykładów marketingu wyprzedzającego naukę w tej kategorii suplementów.

Skąd biorą się twierdzenia o 'lepszej wchłanialności' nowszych form

Rozpuszczalność w wodzie to nie to samo co wchłanialność w organizmie

Wstępne dowody

Producenci nowszych form kreatyny często powołują się na ich wyższą rozpuszczalność w wodzie jako dowód lepszej wchłanialności — ale rozpuszczalność w szklance wody i biodostępność w organizmie to dwie różne rzeczy, a monohydrat, mimo gorszej rozpuszczalności, wykazuje w badaniach bardzo wysoką, w pełni wystarczającą biodostępność.

Mit vs Fakt: czy HCL wymaga mniejszej dawki

Mit

Kreatyna HCL jest tak silna, że wystarczy jej mniejsza dawka niż monohydratu, by osiągnąć ten sam efekt.

Fakt

Nie ma solidnych badań klinicznych potwierdzających, że niższe dawki HCL dają porównywalne nasycenie mięśni kreatyną co standardowe 3–5 g monohydratu — to twierdzenie opiera się głównie na marketingu, nie na bezpośrednich badaniach porównawczych dawka-odpowiedź.

Kiedy alternatywna forma może mieć sens

Sytuacje, w których warto rozważyć coś innego niż monohydrat

  • Silny dyskomfort żołądkowy przy monohydracie (rzadki, ale zdarza się u części osób)
  • Preferencja smakowa lub lepsza rozpuszczalność w ulubionym napoju
  • Gotowość zapłacić więcej wyłącznie za wygodę, nie za obiecywaną 'większą skuteczność'

Nasza rekomendacja redakcyjna

Dla zdecydowanej większości osób kreatyny monohydrat pozostaje najlepszym wyborem: najtańsza, najlepiej przebadana i tak samo skuteczna jak droższe alternatywy. Warto zaoszczędzić pieniądze na tej pozycji i przeznaczyć je na coś z realnie lepiej udokumentowaną przewagą, jeśli budżet na suplementy jest ograniczony.

Kreatyna monohydrat to jeden z niewielu przypadków w świecie suplementów, gdzie najtańsza, najstarsza opcja jest jednocześnie tą najlepiej przebadaną — nie ma powodu za to przepłacać.

dr Piotr Zieliński, redakcja VitMode

Najczęściej zadawane pytania

Może powodować niewielkie, wewnątrzkomórkowe zatrzymanie wody w mięśniach (co jest częścią jej mechanizmu działania), ale nie powoduje uogólnionego obrzęku ani zatrzymania wody pod skórą u zdrowych osób.

Faza ładowania (wyższe dawki przez pierwszy tydzień) przyspiesza nasycenie mięśni kreatyną, ale nie jest konieczna — regularne przyjmowanie 3–5 g dziennie osiąga ten sam efekt w ciągu 3–4 tygodni bez fazy ładowania.

Mikronizacja to po prostu rozdrobnienie cząsteczek dla lepszej rozpuszczalności w płynach — sama substancja chemiczna pozostaje tym samym monohydratem, więc różnica dotyczy wygody, nie skuteczności.

Źródła

PZ

dr Piotr Zieliński

Lekarz specjalista endokrynologii, konsultant naukowy

Piotr recenzuje treści dotyczące hormonów, zdrowia metabolicznego i farmakologii suplementów.

Powiązane wpisy w bazie wiedzy

Komentarze (2)

  • KW

    Kasia W. 2 tygodnie temu

    Bardzo przejrzyście opisane, szczególnie sekcja o interakcjach — nie widziałam tego nigdzie indziej w jednym miejscu.

  • MT

    Marek T. miesiąc temu

    Czy planujecie aktualizację o najnowsze badanie z tego roku? Widziałem ciekawą metaanalizę.