Kreatyna a mózg: co pokazuje nowa metaanaliza o funkcjach poznawczych

Mózg, mimo że stanowi zaledwie około 2% masy ciała, zużywa nieproporcjonalnie dużo energii — a fosfokreatyna, tak jak w mięśniach, służy neuronom jako szybko dostępny bufor energetyczny wspierający produkcję ATP w chwilach zwiększonego zapotrzebowania. Teoretycznie wyższa dostępność kreatyny w tkance mózgowej mogłaby więc wspierać funkcjonowanie neuronów w warunkach zwiększonego obciążenia poznawczego.

Klasyczne badanie Rae i współpracowników z 2003 roku, jedno z pierwszych badających kreatynę i poznanie, wykazało wyraźniejszą poprawę pamięci roboczej i szybkości przetwarzania informacji u wegetarian niż u osób jedzących mięso — co ma sens biologiczny, ponieważ dieta wegetariańska dostarcza znacznie mniej kreatyny z pożywienia, a więc wyjściowe zapasy w organizmie (w tym prawdopodobnie w mózgu) bywają niższe.

Poza młodymi dorosłymi i wegetarianami trzecią grupą, w której badano wpływ kreatyny na poznanie, są osoby starsze — populacja szczególnie istotna, biorąc pod uwagę naturalny spadek zarówno masy mięśniowej, jak i niektórych funkcji poznawczych wraz z wiekiem. Dostępne, choć wciąż nieliczne badania sugerują, że starsi dorośli mogą odnosić porównywalną lub nawet nieco większą korzyść poznawczą z suplementacji kreatyną niż młodsi, co częściowo pokrywa się z ogólną hipotezą, że efekt kreatyny na mózg jest silniejszy tam, gdzie wyjściowe zapasy fosfokreatyny w tkance są niższe — a to dotyczy zarówno wegetarian, jak i osób starszych.

Warto podkreślić, że badania nad kreatyną i poznaniem są znacznie mniej liczne i mniej jednorodne metodologicznie niż dekady solidnych badań nad kreatyną a wydolnością mięśniową — nie ma jeszcze osobnego, dobrze ustalonego protokołu dawkowania 'dla mózgu' odrębnego od standardowego dawkowania sportowego.

Kreatyna pozostaje jednym z najlepiej przebadanych suplementów w kontekście wydolności fizycznej — potencjalny dodatkowy efekt poznawczy, choć obiecujący, wciąż wymaga solidniejszych dowodów, zanim będzie można traktować go jako główny powód suplementacji, a nie przyjemny efekt uboczny.