Kreatyna a wypadanie włosów: czy suplement podnosi DHT?

Jeśli spędziłeś więcej niż kilka godzin na forach o suplementacji, prawdopodobnie natknąłeś się na ostrzeżenie: kreatyna podnosi DHT, a DHT to hormon odpowiedzialny za łysienie androgenowe, więc kreatyna powoduje łysienie. To rozumowanie brzmi logicznie, ale opiera się na jednym, konkretnym badaniu — i warto dokładnie sprawdzić, co ono faktycznie pokazało, zanim wyciągnie się z niego wnioski, których samo badanie nie testowało.

Nasz wpis o kreatynie w bazie wiedzy opisuje ją jako jeden z najlepiej przebadanych suplementów w historii sportu, z solidnymi dowodami na poprawę siły i masy mięśniowej. Pytanie o wpływ na hormony androgenowe to osobny, węższy wątek — i to właśnie jemu poświęcamy ten artykuł.

Jedynym badaniem, które bezpośrednio testowało wpływ suplementacji kreatyną na poziom DHT u ludzi, jest praca van der Merwe i współpracowników z 2009 roku, opublikowana w Clinical Journal of Sport Medicine.

DHT (dihydrotestosteron) to metabolit testosteronu powstający pod wpływem enzymu 5-alfa-reduktazy. U osób z genetyczną predyspozycją do łysienia androgenowego DHT wiąże się z receptorami w mieszkach włosowych na skórze głowy i stopniowo je miniaturyzuje, prowadząc do przerzedzenia i utraty włosów w charakterystycznym wzorze. To dobrze udokumentowany mechanizm — leki takie jak finasteryd działają właśnie poprzez blokowanie tego enzymu i obniżanie DHT.

Sama obecność podwyższonego DHT we krwi nie oznacza jednak automatycznie przyspieszonego łysienia u każdej osoby. Kluczowa wydaje się genetyczna wrażliwość mieszków włosowych na DHT, a nie wyłącznie jego stężenie w surowicy — dwie osoby z identycznym poziomem DHT mogą mieć zupełnie inne losy swoich włosów, w zależności od tego, czy odziedziczyły predyspozycję do łysienia androgenowego.

To sedno tego artykułu: od 2009 roku, czyli od ponad 15 lat, nie przeprowadzono ani jednego opublikowanego badania, które bezpośrednio testowałoby związek między suplementacją kreatyną a rzeczywistym wypadaniem włosów lub gęstością mieszków włosowych u ludzi. Cała popularna teoria "kreatyna powoduje łysienie" opiera się na łączeniu dwóch osobnych faktów — kreatyna podnosi DHT (udowodnione) oraz DHT przyspiesza łysienie u osób podatnych genetycznie (udowodnione w innym kontekście) — w jeden wniosek, którego nikt nie zweryfikował eksperymentalnie w połączeniu.

Innymi słowy: jeśli zależy ci wyłącznie na efektach siłowych i sylwetkowych kreatyny, opisanych szerzej w naszym wpisie o kreatynie, obecne dane nie dają podstaw do rezygnacji z suplementu z powodu obaw o włosy — ale nie dają też podstaw, by całkowicie odrzucić to ryzyko jako nieistniejące.

Ten temat to dobry przykład tego, jak popularna narracja suplementacyjna potrafi wyprzedzić dostępne dowody o cały krok. Wzrost DHT po kreatynie jest realny i dobrze udokumentowany w jedynym istniejącym badaniu — ale skok od "DHT wzrasta" do "kreatyna powoduje łysienie" to wniosek, którego nauka jeszcze nie zweryfikowała wprost.

Jeśli martwisz się o włosy, a masz w rodzinie historię łysienia androgenowego, warto o tym porozmawiać z dermatologiem przed rozpoczęciem lub kontynuowaniem suplementacji — nie dlatego, że dowody na szkodliwość są mocne, ale dlatego, że dowody na bezpieczeństwo w tym wąskim kontekście po prostu jeszcze nie istnieją.