MK-4 czy MK-7 — którą formę witaminy K2 wybrać?

"Witamina K2" na etykiecie suplementu to nazwa zbiorcza dla całej grupy związków zwanych menachinonami, ale w praktyce rynkowej i badawczej sprowadza się niemal wyłącznie do dwóch konkretnych form: MK-4 (menachinonu-4) i MK-7 (menachinonu-7). Różnią się długością bocznego łańcucha izoprenoidowego przyłączonego do tego samego jądra chemicznego — MK-4 ma krótszy łańcuch, MK-7 znacznie dłuższy. Ta z pozoru drobna różnica strukturalna przekłada się na drastycznie odmienne zachowanie farmakokinetyczne obu form w organizmie, co ma praktyczne znaczenie przy wyborze suplementu.

Ten artykuł nie powtarza ogólnego omówienia dowodów na działanie witaminy K2 na kości i serce, które przedstawiamy szerzej w naszym artykule o witaminie K2, kościach i sercu, ani interakcji z warfaryną, którą opisujemy osobno. Koncentruje się wyłącznie na jednym, praktycznym pytaniu: czym różnią się MK-4 i MK-7 farmakokinetycznie, która forma była stosowana w kluczowych badaniach klinicznych i co to oznacza dla wyboru konkretnego suplementu.

Najbardziej przekonującym źródłem na temat różnic farmakokinetycznych jest badanie zaprojektowane specjalnie w celu bezpośredniego porównania obu form u tych samych osób, w tych samych warunkach.

Wynik badania Sato i współpracowników mógłby sugerować, że MK-4 jest formą "bezużyteczną" — ale to wniosek pochopny, który ignoruje kluczowy kontekst: w Japonii MK-4 jest od dekad stosowane klinicznie w leczeniu osteoporozy, ale w dawce pharmacologicznej 45 miligramów dziennie, czyli mniej więcej 1000 razy wyższej niż dawka 45 mikrogramów typowa dla popularnych suplementów MK-7 na rynku zachodnim. To nie jest różnica kosmetyczna w zapisie jednostek — to różnica o trzy rzędy wielkości, która zasadniczo zmienia, co dana forma może, a czego nie może zrobić w organizmie.

Innymi słowy: MK-4 "działa" na kości w badaniach klinicznych, ale w dawce pharmacologicznej, zarejestrowanej w Japonii jako lek, a nie w mikrogramowych dawkach typowych dla suplementów diety sprzedawanych na Zachodzie. Przenoszenie wniosków z tych pharmacologicznych badań MK-4 na suplement zawierający niskie dawki MK-4 jest błędem ekstrapolacji — to zupełnie inny zakres dawkowania, z inną logiką farmakologiczną.

Podczas gdy kluczowe badania MK-4 w osteoporozie opierały się na dawkach pharmacologicznych, badania nad MK-7 testowały formę przy znacznie niższych, typowo suplementacyjnych dawkach — co jest zgodne z jej odmienną farmakokinetyką opisaną wyżej.

To badanie jest szczególnie wartościowe, ponieważ zastosowana dawka (180 mcg dziennie) jest zbliżona do dawek dostępnych w popularnych suplementach MK-7 na rynku, co ułatwia bezpośrednie przełożenie wyników na realną decyzję o suplementacji — w odróżnieniu od badań MK-4 w dawkach pharmacologicznych, trudniejszych do porównania z typowym suplementem diety.

W kontekście zdrowia sercowo-naczyniowego, który omawiamy szerzej (wraz z zastrzeżeniem, że dowody na ten konkretny efekt są znacznie słabsze niż na kości) w naszym artykule o witaminie K2, kościach i sercu, kluczowe, najlepiej zaprojektowane badanie kliniczne — oceniające progresję zwapnienia zastawki aortalnej — również stosowało formę MK-7, w połączeniu z witaminą D3, nie MK-4. To ważny element kontekstu przy porównywaniu dowodów między obiema formami: większość nowszych, dużych badań klinicznych na Zachodzie, niezależnie od ocenianego punktu końcowego (kości czy serce), koncentruje się na MK-7, prawdopodobnie właśnie ze względu na jej korzystniejszy profil farmakokinetyczny przy niskich, suplementacyjnych dawkach.

Pytanie "MK-4 czy MK-7" nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, bo zależy od kontekstu dawkowania, który w materiałach marketingowych suplementów bywa pomijany. Dla kogoś wybierającego suplement diety w typowych, mikrogramowych dawkach, dowody na rzeczywiste podniesienie poziomu witaminy K we krwi i przełożenie tego na zdrowie kości są mocniejsze dla MK-7. Dla MK-4 solidne dowody kliniczne istnieją głównie w zupełnie innym, pharmacologicznym zakresie dawkowania, zarejestrowanym jako lek w Japonii, a nie jako suplement diety sprzedawany na Zachodzie.