#endokrynologia
8 wyników
Blog
Zaburzenia endokrynne — BPA i ftalany: czego naprawdę powinniśmy się obawiać?
Bisfenol A (BPA) i ftalany są wszędzie — w plastikowych butelkach, paragonach, opakowaniach żywności, kosmetykach i zabawkach. Od dwóch dekad naukowcy ostrzegają, że te związki mogą zakłócać działanie hormonów, a regulatorzy w Europie i USA doszli w tej sprawie do zupełnie różnych wniosków. Sprawdzamy, co faktycznie pokazują badania na ludziach, gdzie kończą się dowody z modeli zwierzęcych i wysokich dawek, i czy popularne alternatywy "BPA-free" są realnie bezpieczniejsze.
9 września 2026
Choroba Hashimoto: objawy, przyczyny i jak wygląda leczenie
Hashimoto to najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy w krajach o wystarczającej podaży jodu — autoimmunologiczne zapalenie, w którym układ odpornościowy stopniowo niszczy własny gruczoł tarczowy. Wyjaśniamy, jak faktycznie stawia się rozpoznanie, dlaczego samo wykrycie przeciwciał anty-TPO to nie to samo co choroba wymagająca leczenia, oraz co realnie pomaga, a co jest wyłącznie marketingiem.
21 września 2026
Cukrzyca typu 1: objawy, przyczyny i leczenie insuliną
Cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy niszczy komórki beta trzustki produkujące insulinę — zupełnie inny mechanizm niż w znacznie częstszej cukrzycy typu 2. Wyjaśniamy, jak odróżnić oba typy, dlaczego kwasica ketonowa jest stanem zagrożenia życia wymagającym natychmiastowej reakcji, oraz jak wygląda dożywotnia terapia insuliną.
21 września 2026
Niski estradiol u mężczyzn: objawy, przyczyny i skutki dla kości i libido
Estradiol kojarzy się z hormonem kobiecym, ale u mężczyzn powstaje z testosteronu i odpowiada między innymi za gospodarkę kostną, część libido i rozkład tkanki tłuszczowej. Wynik poniżej zakresu laboratoryjnego nie zawsze jest jednak problemem klinicznym — a najczęstszą przyczyną realnie niskiego estradiolu jest dziś nadmierne hamowanie aromatazy lekami. Wyjaśniamy, co pokazały randomizowane badania, jak czytać wynik w pg/ml i pmol/l oraz kiedy warto działać, a kiedy tylko powtórzyć badanie.
22 października 2026
DHEA-S: badanie, normy i co oznacza niski lub wysoki wynik
DHEA-S to siarczan dehydroepiandrosteronu — jeden z najobficiej występujących hormonów we krwi, produkowany niemal wyłącznie przez nadnercza. Jego stężenie spada z wiekiem tak regularnie, że wynik bez przedziału dla właściwego wieku i płci jest praktycznie nieczytelny. Wyjaśniamy, skąd się bierze DHEA-S, jakie są normy i jednostki (µg/dl, µmol/l), co może oznaczać wynik niski lub wysoki, kiedy badanie ma sens diagnostyczny, a kiedy jest tylko modnym dodatkiem do panelu 'hormonalnego' — oraz co o niskim DHEA-S mówią badania obserwacyjne i dlaczego suplementacja tego nie naprawia.
22 października 2026
Wysokie FSH u mężczyzny: przyczyny i diagnostyka
Podwyższone FSH u mężczyzny najczęściej oznacza, że jądra gorzej wytwarzają plemniki i nie hamują już przysadki sygnałem zwrotnym — czyli tzw. niewydolność jąder o typie pierwotnym. To jednak tylko wskazówka, nie rozpoznanie: FSH rośnie przy zespole Klinefeltera, po zapaleniu jąder, chemioterapii czy nieleczonym żylaku powrózka nasiennego, ale bywa też podwyższone bez jasnej przyczyny. Wyjaśniamy, jak czytać FSH razem z LH, testosteronem i badaniem nasienia, co pokazują dane o żylaku i zespole Klinefeltera oraz jakie badania zrobić krok po kroku.
22 października 2026
Hipogonadyzm wtórny (niskie LH): przyczyny i diagnostyka
Niski testosteron z niskim lub 'nieadekwatnie prawidłowym' LH oznacza hipogonadyzm wtórny, czyli problem leżący powyżej jąder — w podwzgórzu lub przysadce. Najczęściej nie jest to guz, lecz stan czynnościowy: otyłość, cukrzyca typu 2, opioidy, przewlekła choroba, niedobór energii albo hiperprolaktynemia. Wyjaśniamy, jak odróżnić przyczyny czynnościowe od organicznych, kiedy rezonans przysadki ma sens (badanie 51 mężczyzn: u żadnego z 17 z niskim LH nie wykryto guza), jakie badania zrobić i co realnie można odwrócić.
22 października 2026
Testosteron: o której godzinie pobrać krew i dlaczego trzeba powtórzyć wynik
Poziom testosteronu zmienia się w ciągu doby i z dnia na dzień, więc pojedynczy wynik z przypadkowej godziny bywa mylący w obie strony. Wytyczne zalecają pobranie rano i na czczo oraz potwierdzenie niskiego wyniku drugim pomiarem. Wyjaśniamy, ile realnie spada testosteron po południu (20–25% u młodszych mężczyzn), jak duża jest naturalna zmienność między dniami (kilkanaście procent, a zmiana o ok. połowę może się mieścić w tej zmienności), dlaczego posiłek obniża wynik i jak interpretować dwa różne wyniki.
22 października 2026