Ashwagandha a tarczyca: czy jest bezpieczna przy Hashimoto?

Ashwagandha (Withania somnifera) jest jednym z najpopularniejszych adaptogenów na rynku, najczęściej kojarzonym z obniżaniem kortyzolu i redukcją stresu — pisaliśmy o tym szerzej w osobnym artykule o ashwagandzie i kortyzolu. Rzadziej mówi się o tym, że ten sam roślinny ekstrakt ma udokumentowany, mierzalny wpływ na oś tarczycową, co dla zdrowej osoby bez zaburzeń tarczycy może być efektem neutralnym lub nawet pożądanym, ale dla osoby z Hashimoto, zwłaszcza już leczonej lewotyroksyną, jest to informacja o realnym znaczeniu klinicznym.

Popularna narracja "suplementy ziołowe są łagodne i bezpieczne, bo naturalne" pomija fakt, że aktywność biologiczna nie zależy od pochodzenia substancji, tylko od jej mechanizmu działania. Ashwagandha, by w ogóle działać na organizm, musi wchodzić w interakcję z układami hormonalnymi — a skoro wpływa na oś stresu, nie ma podstaw, by zakładać, że pozostaje obojętna wobec osi tarczycowej.

Badanie przeprowadzone w Waranasi w Indiach, opublikowane w Journal of Alternative and Complementary Medicine, jako jedno z niewielu bezpośrednio testowało wpływ ashwagandhy na parametry tarczycowe u osób z subkliniczną niedoczynnością tarczycy — a więc z TSH podwyższonym, ale jeszcze w zakresie uznawanym za "łagodny", bez jawnych objawów.

U osób z subkliniczną niedoczynnością tarczycy "poprawa" parametrów oznaczała normalizację w stronę zdrowego zakresu — czyli w tym konkretnym badaniu efekt był korzystny dla uczestników. To samo działanie ma jednak dwie strony: skoro ashwagandha potrafi podnieść produkcję lub uwalnianie hormonów tarczycy u osoby z niedoczynnością, logicznie rzecz biorąc może też, w teorii, nasilić objawy u osoby, której poziom hormonów tarczycy jest już wystarczający lub podwyższony poprzez leczenie farmakologiczne.

Dla osoby z Hashimoto przyjmującej lewotyroksynę scenariusz ryzyka nie polega na tym, że ashwagandha "zaszkodzi" tarczycy bezpośrednio, tylko na tym, że dodatkowe pobudzenie produkcji hormonów tarczycy na tle już prowadzonej terapii substytucyjnej może, w teorii, przesunąć wyniki w stronę nadczynności (zbyt niskie TSH, podwyższone fT3/fT4) i wywołać objawy takie jak kołatanie serca, bezsenność czy nadmierną nerwowość. To scenariusz teoretyczny, wynikający z mechanizmu działania opisanego w badaniu, a nie bezpośrednio przetestowany na pacjentach leczonych lewotyroksyną — dlatego tak istotne jest monitorowanie, a nie samodzielne łączenie.

Ten temat dobrze pokazuje, dlaczego etykieta "naturalny" bywa myląca przy ocenie bezpieczeństwa suplementów. Ashwagandha jest realnie aktywna biologicznie — to właśnie dlatego działa na kortyzol i stres, a jak pokazuje omawiane badanie, także na oś tarczycową. Dla większości zdrowych osób to prawdopodobnie nie stanowi problemu, ale dla osób z chorobami tarczycy, zwłaszcza leczonych farmakologicznie, jest to informacja, którą warto omówić z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.