Telogen effluvium czy łysienie androgenowe? Jak odróżnić typy wypadania włosów

Każdy mieszek włosowy przechodzi niezależnie przez cykl trzech faz: anagenu (fazy wzrostu, trwającej zwykle 2-7 lat, w której znajduje się jednocześnie około 85-90% włosów na głowie), katagenu (krótkiej fazy przejściowej, trwającej kilka tygodni) oraz telogenu (fazy spoczynku trwającej około 2-3 miesięcy, po której włos wypada, a mieszek po pewnym czasie rozpoczyna nowy cykl anagenu). W warunkach prawidłowych, dzięki temu, że poszczególne mieszki znajdują się w różnych fazach cyklu niezależnie od siebie, codzienna utrata 50-100 włosów jest zjawiskiem normalnym i niezauważalnym.

Telogen effluvium polega na tym, że pod wpływem silnego bodźca znacznie większy niż zwykle odsetek mieszków zostaje jednocześnie ,,zsynchronizowany” i przedwcześnie przechodzi z anagenu do telogenu. Ponieważ dzieje się to w tym samym momencie u dużej liczby mieszków naraz, efekt — nasilone wypadanie — pojawia się dopiero około 2-3 miesiące po samym wyzwalającym zdarzeniu, kiedy te zsynchronizowane mieszki jednocześnie kończą fazę spoczynku i uwalniają włosy.

Łysienie androgenowe nie polega na masowej, jednoczesnej synchronizacji cyklu, tylko na stopniowej miniaturyzacji genetycznie predysponowanych mieszków włosowych pod wpływem dihydrotestosteronu (DHT) — pochodnej testosteronu o silniejszym powinowactwie do receptorów androgenowych w mieszku. Z każdym kolejnym cyklem dotknięty mieszek produkuje coraz cieńszy, coraz krótszy włos, aż w końcu przestaje produkować widoczny włos terminalny, zastępując go cienkim meszkiem (włosem welusowym). Ten proces jest powolny, ale — bez interwencji — postępujący, a jego wzorzec jest zdeterminowany genetycznie, stąd typowe, przewidywalne obszary utraty gęstości.

Test pociągania wykonuje się, delikatnie ujmując pęczek około 40-60 włosów blisko skóry głowy i pociągając go ze stałym, umiarkowanym naciskiem wzdłuż długości włosów. Wynik uznaje się za dodatni, gdy wypadnie więcej niż około 10% pociąganych włosów (zwykle przyjmuje się próg więcej niż 6 włosów z pęczka). W telogen effluvium test jest zwykle wyraźnie dodatni na całej powierzchni głowy, odzwierciedlając masowe przejście mieszków w fazę telogenu. W łysieniu androgenowym wynik bywa ujemny lub tylko słabo dodatni, ponieważ proces miniaturyzacji nie zwiększa aż tak bardzo odsetka włosów w fazie wypadania w danym momencie.

Duże badanie retrospektywne opisane wyżej sugeruje, że niedobory pokarmowe są częste u kobiet z telogen effluvium, ale nie każde badanie prowadzi do identycznych wniosków — warto to uczciwie zaznaczyć, zamiast przedstawiać temat jako w pełni jednoznaczny.

Zanim ktokolwiek sięgnie po konkretny produkt czy terapię na wypadanie włosów, warto najpierw ustalić, z jakim typem problemu ma do czynienia — to jedna decyzja diagnostyczna, która realnie zmienia dalsze postępowanie. Telogen effluvium wymaga przede wszystkim znalezienia i usunięcia wyzwalacza oraz cierpliwości, natomiast łysienie androgenowe — świadomej decyzji o długoterminowym leczeniu, opisanym szczegółowo w naszych osobnych artykułach poświęconych konkretnym terapiom.